Nederlandse streekkeuken: rijstebrij met krenten of rozijnen

Door AsmaysRecepten gepubliceerd in Asmay's Recepten

ee711293a9163413b2127f4349b72df7_medium.Het is een ouderwets nagerecht uit de Nederlandse streekkeuken van de laatste paar eeuwen: rijstebrij. Toch gaat de bekendheid met het gerecht veel verder terug in de tijd. Men heeft ontdekt, dat rijstebrij al in de 15e eeuw in de toenmalige Nederlanden bekend was. Maar gemeengoed was het toen nog allerminst; destijds konden alleen de rijken het zich veroorloven.

Rijstebrij voor de rijken?

Rijst was in die tijd nog een exotisch product, dat vanuit verre streken moest worden ingevoerd en dat zeker niet voor iedereen beschikbaar was. In enkele oude kookboeken 74ad3d3b1d8302e80e4dd7947eece457_medium.(van met name de adel en de rijke burgerij uit de 16e en 17e eeuw) is nog te vinden hoe speciaal rijst en rijstebrij in die tijd was: voor de bereiding ervan maakte men bijvoorbeeld gebruik van geïmporteerde gedroogde zuidvruchten en/of dure smaakmakers als saffraan en vanille. Rijstebrij en rijstepap waren dan ook lange tijd het symbool voor rijkdom en overvloed; uit die tijd stamt waarschijnlijk het oude gezegde 'elke dag rijstpap met gouden lepeltjes eten', waarmee men dan (leven in) de hemel bedoelde.

9ed7d7e65a564ae7f17cf387ae5d7bc3_medium.Pas toen er veel meer van kon worden ingevoerd, werd rijst ook voor mensen met een smallere beurs bereikbaar. Het duurde toen niet lang, of rijstepap en rijstebrij stonden bij menig (boeren-) gezin regelmatig op het menu. Overigens niet alleen in Nederland en België, maar bijvoorbeeld ook in Denemarken, Zweden, Finland, Noorwegen en IJsland werden eigen versies van rijstebrij uitermate populair.

Rijstepap en rijstebrij

e21e917427b6dde666428a191df805d6_medium.‘Brij’ is een oud Nederlands woord, waarmee we tegenwoordig ‘pap’ bedoelen. Wanneer er wordt gesproken over ‘rijstepap’ of ‘rijstebrij’, gaat het in feite om hetzelfde gerecht; het verschil zit ‘m dan in de dikte. Waar rijstepap standaard een dunnere pap blijft, omdat er minder rijst dan wel meer melk in is gebruikt, dient rijstebrij zodanig stevig gebonden te zijn, dat je over het algemeen je lepel er in rechtop kunt zetten. Rijstepap (in feite dunne rijstebrij) wordt meestal bereid met circa 100-125 gram rijst op 1 liter melk, terwijl voor de dikke versie van rijstebrij tenminste 180-200 gram rijst in 1 liter melk wordt verwerkt. Meer rijst zorgt voor een stevigere binding en dus voor een dikkere ‘brij’.

Wanneer komt rijstebrij op tafel?

Een flink bord rijstebrij, al dan niet met krenten of rozijnen en nog eens gegarneerd met boter, kaneel en suiker, is met recht een stevige maaltijd te noemen. Hoewel een bordje rijstebrij in mijn familie altijd als nagerecht na de warme maaltijd werd gegeten, was dat niet bij iedereen het geval.

8c3a44cb21562b4da1d477b7b0b899c9_medium.Zo waren er bijvoorbeeld buren (en vele anderen), die de rijstebrij te voedzaam vonden als nagerecht en deze juist als een op zichzelf staande maaltijd aten; vooral op zaterdag was het gemakkelijk te bereiden, maar zeker voedzame gerecht jarenlang erg populair bij hen. Van latere kennissen uit andere delen van het land hoorde ik weer andere verhalen over hun favoriete tijdstip voor een maaltijd van rijstebrij. Zelf heb ik rijstebrij ook wel gegeten als ontbijt en zodoende een stevige bodem gelegd om de dag mee te beginnen.

En dan waren er nog (oud-) ooms en (oud-) tantes uit het boerenleven van voor de Tweede Wereldoorlog, die ‘s avonds een stevig bordje rijstebrij aten voordat ze naar bed gingen, zodat ze in ieder geval (met een warme, gevulde maag) goed konden slapen. Gek genoeg, waren ze geen van allen (te) dik, maar dat kwam natuurlijk door de zware, lichamelijke arbeid in die tijd. Al die rijstrbrij met boter, suiker en kaneel vormde blijkbaar prima brandstof voor de dagelijkse werkzaamheden.

Ingrediënten

  • 200 gram dessert- of e72d9e156a5f8465ee859ce58fc81005_medium.paprijst
  • 1 liter melk
  • 50-60 gram krenten of rozijnen
  • Snufje zout.

Garnering: (basterd-) suiker en kaneel, eventueel een klontje roomboter.

Verder nodig: een kookpan, een fijne zeef, een houten lepel of spatel, een grote schaal of 4-6 kleine schaaltjes.

Bereiding

aac4f392b23d537d0ecfeb797c47373d_medium.Doe de krenten of rozijnen in een fijne zeef

Was ze onder stromend water schoon en laat ze even uitlekken

Giet de melk in de kookpan en voeg een snufje zout toe

Voeg ook de dessert- of paprijst en de uitgelekte krenten of rozijnen er aan toe

Kook de rijstebrij volgens de kookaanwijzing op de verpakking van de rijst (meestal dient deze – onder regelmatig roeren – ongeveer 12-14 minuten op laag vuur te koken, maar dit kan verschillen per rijstsoort)

b00477b39baffcbbbfd93fd3c103c07f_medium.Aan het einde van de kooktijd zal de rijst (evenals overigens de krenten of rozijnen) zijn opgezwollen, zodat een stevige, lobbige rijstebrij is ontstaan

Spoel de grote schaal (of de te gebruiken kleine schaaltjes) even met koud water om

Giet de rijstebrij met krenten of rozijnen in de grote schaal (of verdeel deze over de kleine schaaltjes)

Strooi er desgewenst – ook om een (melk-) vel op de rijstebrij te voorkomen – rijkelijk kaneel overheen

b8b8eedb79844a37f91abf75e895177a_medium.Geef er apart kristal- of (witte, lichtbruine of donkerbruine) basterdsuiker en roomboter bij, zodat een ieder deze naar eigen smaak nog over de rijstebrij kan strooien of er doorheen kan roeren.

Variatie

In dit recept is specifieke dessert- of paprijst gebruikt: de rijstkorrels hierin zijn zodanig bewerkt, dat ze sneller en meer vocht op kunnen nemen, waardoor de rijstepap of rijstebrij na korter koken al klaar is. Indien je deze rijst niet in huis hebt, kun je eventueel ook een andere gewone rijstsoort gebruiken, die dan waarschijnlijk wel langer moeten koken voordat de rijstebrijversie is ontstaan. (Vroeger bestonden er geen verschillende rijstvariaties en werd rijstebrij gewoon van de enige en gangbare rijstsoort gekookt.)

4fc5449f8927f4f75605c65f9c8cb503_medium.Gebruik in plaats van gewone (koe-) melk eventueel sojamelk, amandeldrank of eventueel kokosmelk.

Gebruik in plaats van krenten of rozijnen eens gedroogde cranberries of (fijngesneden) tutti frutti.

Hou je niet van krenten of rozijnen (of andere gedroogde vruchten)? Laat ze uit het recept weg en kook de rijstebrij ‘au naturel’.

Rijstebrij met krenten of rozijnen kan in feite zonder verdere ganering worden gegeten. Wil je het toch liever wat zoeter, strooi er dan aan tafel nog een schepje suiker overheen. Hetzelfde geldt voor de kaneel als garneeroptie: de een is er dol op, terwijl de ander het liever niet op de rijstebrij ziet.

a6e1c3158ebbaa42efdf1fd9412802c2_medium.Een klassieke garnering voor warme rijstebrij (veelal in de versie zonder krenten of rozijnen) is een klontje boter en een schep suiker; beide zullen er heerlijk in wegsmelten en zorgen voor een volle, zoete rijstsmaak.

Je kunt echter heel veel kanten uit met de garnering op rijstebrij: kies bijvoorbeeld eens voor de combinatie van fijngesnipperde appel (of appelmoes) en kaneel. Ook erg lekker is een garnering van bijvoorbeeld stukjes banaan met chocoladesaus, stukjes peer met karamel, aarbeien met rabarbermoes, of ananas met mangosaus. De mogelijkheden zijn schier eindeloos.

Serveren

d6f30a5602c2ce7a780b3af0e5fc86e7_medium.Serveer de rijstebrij met krenten of rozijnen als (vullend) ontbijt.

Serveer de rijstebrij met krenten of rozijnen eventueel als hoofdgerecht van de warme maaltijd.

Serveer de rijstebrij met krenten of rozijnen als nagerecht van de warme maaltijd.

Eet smakelijk!

 

ASMAY.

© 2021 Foto's: Asmay, Office.microsoft.com, Pixabay.com.

 

d37ddbbcde4905f71c3c25adaf1b78f0_medium.Zie eventueel ook:

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/

 

05/01/2021 07:07

Reacties (8) 

1
09/01/2021 18:56
Zo ... je hoort bijna een standbeeld te krijgen, want dit is niet de eerste keer dat je met een recept komt wat ik lust en dat valt echt niet mee.

Ik eet het ook wel eens en dan 's ochtends vroeg i.p.v. Brinta.
1
10/01/2021 10:26
Dankjewel!
1
05/01/2021 22:47
Leuk om te lezen, maar beslist niks voor mij. Volgens mij heb ik het ook nog nooit gegeten.
1
05/01/2021 13:25
Dit is een artikel voor mij, vol nostalgie. Mijn grootmoeder maakte de beste rijstebrij/-pap ter wereld (zo verklaarde ik als kind aan iedereen die het horen wilde :-)

Deze ga ik opslaan en zeker klaarmaken!!
(beter aks zuurkool, hahaha)
1
05/01/2021 15:23
Daar heb je gelijk in! Lekkere rijstebrij gaat boven alles.
1
05/01/2021 08:27
Meestal maak ik rijst klaar in een hartig recept. Was bijna deze heerlijke, ouderwetse rijstebrij - waar ik vroeger gek op was - vergeten. Ga ik toch zeker weer een keer maken.
1
05/01/2021 08:22
Mooi traditioneel recept.
1
05/01/2021 08:17
Lekker!!
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert