Cognitieve dissonantie reductie

Door Tadejo gepubliceerd in Persoonlijke ervaringen

2c77d95141f079cf6346bd40f4c74253_medium.

In 2013 startte ik met de opleiding Toegepaste Psychologie. Ik wilde weten waarom ik bepaald gedrag vertoon, wat de reden is van sommige absurde hersenspinsels die ik heb en vooral waarom mensen doen wat ze doen. Je zou zeggen, een beetje overdreven om hier een 4-jarige Hbo opleiding voor te gaan volgen. Ik was 23 jaar, wist absoluut niet wat ik wilde en hoopte er op deze manier toch achter te komen. Inmiddels zijn we 7 jaar verder, heb ik de 30 aangetikt (jep...) en nog weet ik niet precies wat ik wil. Niet precies is eigenlijk een understatement. Ik heb werkelijk geen flauw idee. Geen nood, dit is niet waar ik over schrijf. Waar ik wel over schrijf is over een psychologische theorie waar ik kennis mee maakte tijdens het vak sociale psychologie. Blijkbaar was dit voor mij zó herkenbaar en misschien wel confronterend, ik ben het nóóit meer vergeten. Het is zelfs zo erg dat ik mezelf dagelijks betrap op het gebruiken van cognitieve dissonantie en dit fenomeen ook herken bij anderen. Ik vind hem geweldig en wil hem met iedereen delen.

Volgens Wikipedia is cognitieve dissonantie 'de onaangename spanning die iemand ervaart bij tegenstrijdige overtuigingen, ideeën of opvattingen of bij handelen in strijd met de eigen overtuiging'.

Misschien klinkt dit nog wat vaag en begrijp je nog niet hoe dit er in de praktijk uit ziet. Ik zal er maar direct een persoonlijk voorbeeld ingooien. 

Het begint met een mening of een houding die je hebt met betrekking tot een bepaald thema. In mijn geval; ik wil afvallen. Het voelt goed om gezond te eten en er op te letten want ik weet dat dit voor mij werkt.

Vervolgens kom ik op de verjaardag van tante Annie en uiteraard staat er weer voor een weeshuis aan onweerstaanbare taarten op het aanrecht. Ik hou van taart, ik heb honger want ik eet weinig omdat ik wil afvallen én tante Annie vindt het toch wel heel ongezellig als ik geen taart neem. Als kers op de taart (goh, toepasselijk) zegt ze ook nog eens dat ik een stuk taart makkelijk kan hebben. Ja, ik ben om! Kom maar door met die taart. Toch krijg ik er ook een naar gevoel bij. Ik ben namelijk aan het afvallen weet je nog. Mijn mening en houding komt op dat moment niet meer overeen met mijn gedrag.

Hoe lekker de taart ook was, dit gevoel is niet fijn. En op dat moment komt de reductie om de hoek kijken. Cognitieve dissonantie reductie. Bekt lekker.

Hoe kom je weer in balans. Hoe zorg je er voor dat het onbehagelijke gevoel wegebt en je weer in het reine komt met jezelf. Dit kan op een aantal manieren. Geloof me als ik zeg dat ik alle manieren heb gebruikt in deze situatie.

1. Het aanpassen van je mening of houding

Afvallen? Is toch zonde, je leeft maar één keer, je moet genieten. Liever te dik in de kist, dan een feestje gemist. Ja toch!

2. Extra positieve of negatieve argumenten verzamelen

Tante Annie stond nog net niet met een mes op mijn keel. Ik kon dan ook niet anders dan die taart opeten. Ik wilde eigenlijk helemaal geen taart maar goed, tante Annie is maar één keer jarig. En wie weet is dit wel haar laatste verjaardag en dan ben ik diegene die niet eens taart gegeten heeft.

Wat ik nog de mooiste vind uit mijn eigen collectie: 'Als ik mezelf echt niet meer om aan te zien vind kan ik altijd nog een liposuctie overwegen'. 

3. Bagatelliseren

Informatie ombuigen, het minder waardeovol laten lijken dan het is. Een stuk taart is echt niet erg als je aan het afvallen bent. Er zijn ook mensen zoals Ome Henk, die eet iedere dag taart en is nog steeds zo mager als een lat. 

4. Relativeren

Luister, als dit ene, kleine gebakje mijn progressie direct in de weg staat...

Ik eet altijd gezond, sport elke dag. En trouwens, dan ga ik morgen toch een half uur langer sporten? No big deal.

Nu ik dit type, besef ik dat ik dit écht heel erg en heel vaak doe. Ik vind het hilarisch. Inmiddels herken ik dit gedrag ook bij anderen. Waarschijnlijk zul jij, na het lezen van dit stuk direct een aantal voorbeelden van jezelf en andere mensen kunnen opnoemen. Wanneer ik mensen confronteer met deze theorie zijn ze vaak even stil. Daarna moeten ze lachen, want het klopt. 

Wat ik zelf ook veel zie bij mezelf én bij mensen in mijn omgeving is het volgende;

Soms koop je iets duurs waarvan je niet 100% overtuigt bent. Ik had dit laatst met een bed. Je ligt er welgeteld 30 seconde op in een winkel, je denkt dat het lekker ligt maar helemaal zeker weten is er niet bij. Prima, je koopt er één op hoop van zegen. Een dag later begon de twijfel toe te slaan. Stel nou dat het een miskoop is, zonde zeg! Had ik niet wat meer research moeten doen en er beter over na moeten denken? De reductie was daar!

'Het nieuwe bed zal ongetwijfeld beter liggen dan het huidige bed'

'Uiteindelijk liggen alle bedden echt wel hetzelfde hoor'

'Dit bed past qua kleur in iedergeval wel beter bij het behang, of het nu wel of niet lekker ligt'

Dit is een greep uit de verzameling van mijn cognitieve dissonantie gerelateerde uitspraken.Ik ben benieuwd of mensen zich hierin herkennen. Kom maar op met die voorbeelden! Laten we er vooral met elkaar heel hard om lachen. Eerst dacht ik dat ik de enige was die zichzelf van alles wijs maakte om zichzelf beter te voelen. Inmiddels ben ik er gelukkig achter dat er meer mensen zijn. YES! Het is menselijk! 

Ik ben tóch blij dat ik de opleiding Toegepaste Psychologie heb gedaan. Ondanks dat ik er niks mee heb gedaan was het toch niet voor niets. (Schuilt hier ook een reductietje in?)

 

 

 

 

 

 

 

 

22/10/2020 13:45

Reacties (4) 

09/11/2020 00:32
Dankuwel voor je artikel. Nu weet ik wat er met mezelf scheelt. Ik noem dit soms eigen troost om dat onbehaaglijke gevoel weg te krijgen. Vb . Je wil een grote tv kopen maar je hebt niet genoeg geld en in plaats van te wachten koop je een kleinere tv waar je eigenlijk spijt van hebt het moment dat je de tv uit de doos haalt. Maar dan begin je : past perfect bij onze living. Onze living is toch ook niet zo groot. Als je vervolgens een zetel meer naar de tv moet verschuiven om de ondertiteling te kunnen lezen, en mensen vragen zich af waarom je dit doet . Euh . Ik heb dit gedaan zodat ik achter ...
1
24/10/2020 19:33
Als er geen psychologie was, waren er ook een stuk minder moeilijke woorden:)
2
23/10/2020 12:40
Ik herken het ook niet.
Ik neem een beslissing, en dan is het ook goed. Argumenten pro en contra kun je beter van te voren bedenken en afwegen - met achteraf twijfelen schiet je niets op: dat is verspilde energie. Je schiet er nog minder mee op als je achteraf spijt hebt.
Dat is nu precies het verschil tussen een primair reagerend en een secundair reagerend mens.
22/10/2020 19:32
Nou ik herken mij niet in de beelden die je schetst, maar het is wel een heel goed geschreven artikel.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert