Voeding: advies bij nierstenen

Door Asmay gepubliceerd in Voeding en Gewicht

Twee voor ons lichaam zeer belangrijke organen zijn de nieren. Deze zorgen er namelijk onder meer voor, dat een groot deel van de natuurlijke afvalstoffen en andere ongewenste stoffen uit ons lichaam met de urine wordt uitgescheiden.

De nieren zijn normaal gesproken zeer efficiënt in hun werk. Allereerst hebben we er twee voor een optimale werking, maar ook met slechts één nier kunnen we goed overleven. Opmerkelijk is, dat de nieren meestal pas problemen geven wanneer al circa 75% van het nierweefsel is beschadigd. Dit is tegelijkertijd positief en negatief. Positief, omdat de nieren ook met verminderde capaciteit nog behoorlijk hun werk kunnen blijven doen, maar negatief, omdat de nieren bij zo’n grote beschadiging niet of nauwelijks meer te behandelen of te herstellen zijn.

Nierstenen komen veel voor

1ce53be38f7e4ae06e26ffb3307a1c7a_medium.Zoals met elk orgaan kan er ook veel misgaan met de nieren. Eén van de meest voorkomende kwalen ervan zijn de vorming van nierstenen. In sommige Westeuropese landen is de stijging van mensen, die aan nierstenen lijden, de laatste 20 jaar zelfs verdrievoudigd! Medici en wetenschappers zijn zelfs bang, dat nierstenen als nieuwe volksziekte te boek zal komen te staan.

8a22a10a21d59b2db305278a90b114e8_medium.Typisch is, dat mannen er gevoeliger voor zijn en nierstenen vaker ontwikkelen dan vrouwen. Nierstenen kunnen ook lange tijd onopgemerkt blijven, omdat ze (nog) geen klachten veroorzaken. Maar wanneer ze dat wel doen - meestal in de vorm van een acute en bijzonder pijnlijke nierkoliek - is overduidelijk dat directe behandeling ervan noodzakelijk is.

Nierstenen zijn er in vele vormen en maten: ze kunnen in grootte variëren van zandkorrels via kleine stenen (omvang enkele millimeters) tot grote stenen (omvang ruim een centimeter). De pijn van een nierkoliek wordt veroorzaakt, doordat een niersteen in een nauwe doorgang in de nier is beland en deze vervolgens afsluit. Soms kan een (flinke) steen ook de urineleider van de nier naar de blaas verstoppen, waardoor – naast fikse pijn - snel ontstekingen in dit gebied kunnen ontstaan. In het ergste geval kan een niersteen zelfs leiden tot een levensbedreigende bloedvergiftiging (sepsis). Medische behandeling bestaat momenteel uit hetzij (en indien mogelijk) vergruizen, hetzij operatief verwijderen van de nierstenen.

Ontstaan van nierstenen

cf7618daa15fd1d456a8809d82275c52_medium.Nierstenen ontstaan door het uitkristalliseren en neerslaan van vooral calciumzouten uit de voeding in het weefsel van de nieren. Echter, ook bepaalde medicijnen kunnen de vorming van nierstenen bevorderen. De oorzaken voor het ontwikkelen van nierstenen zijn grofweg tweeledig: enerzijds is er een genetische aanleg, anderzijds speelt een ongezonde leef-/eetstijl een rol. De combinatie van beide is uiteraard funest. Uit een aantal medische studies is gebleken, dat er vijf hoofdoorzaken voor het ontstaan van nierstenen zijn, die bij meer dan de helft van de patiënten konden worden vastgesteld:

  • te weinig (water) drinken 6fed290550c3a17675f0e7feca6b16a2_medium.

  • te veel zoete (gesuikerde) dranken drinken

  • te vet en/of eenzijdig voedingspatroon

  • te grote consumptie van calciumhoudende levensmiddelen

  • overgewicht.

Uitzonderingen daargelaten (ook sportieve, slanke mensen krijgen nierstenen) is de typische niersteenpatiënt meestal te zwaar, sport niet of nauwelijks, eet te veel rood vlees en drinkt te weinig. Volgens deskundigen zou verandering van leef-/eetgewoonten bij deze patiënten niersteenvorming met circa 40% kunnen doen verminderen.

Welke soorten nierstenen zijn er?

  • Calciumoxalaatstenen9a09a366dbe56e05501f2fcd99eb6700_medium.circa 75% van alle nierstenen bestaan uit calciumoxalaat: ze ontstaan door hetzij een teveel aan oxalaatzuren in de voeding, hetzij door een overmatige uitscheiding van calcium in de urine, waardoor die oxalaatzuren in de nieren achterblijven en stenen kunnen vormen.

  • Urinezuurstenen – bij circa 15% van alle nierstenen gaat het om urinezuurstenen, die vooral door overmatige consumptie van dierlijke eiwitten en alcohol ontstaan. Hierdoor wordt de werking van stoffen (zoals citraat), die het uitkristalliseren van nierstenen tegengaan, belemmert.

  • Calciumfosfaatstenen – circa 7% van alle nierstenen bestaan uit calciumfosfaatstenen, die onstaan door een teveel aan calcium en/of fosfaat en een tekort aan citraat in de nieren. Deze stenen ontstaan ook vaak na urineweginfecties.

  • Cystestenen – het restant van alle nierstenen wordt gevormd door de zogenaamde cystestenen. De oorzaak hiervan is een aangeboren storing in de stofwisseling: er is een verhoogde uitscheiding van bepaalde aminozuren en zouten, die in de nieren uitkristalliseren tot stenen.

Voorkomen van nierstenen in het algemeen, wat kun je zelf doen?

In ongeveer de helft van alle gevallen, krijgen patiënten meer dan één keer te maken met nierstenen. Behalve operatief ingrijpen en/of eventuele medicatie, is een verandering van leef-/eetstijl onvermijdelijk om niersteenvorming in de toekomst te voorkomen.

9677970a5c517ed2134558d74a854fda_medium.Om het risico op nierstenen te verminderen, is het bijzonder zinvol om:

  • voldoende (water of ongezoete, niet-alcoholische dranken) te drinken, circa 2,5-3 liter per dag

  • een uitgebalanceerd eetpatroon te volgen met veel groenten en weinig tot geen vlees en geen alcohol

  • afvallen tot en behouden van een gezond gewicht.

Voeding bij nierstenen, juiste of onjuiste keuze?

Als algemene richtlijnen voor een gezond voedingspatroon ter voorkoming van nierstenen gelden de volgende adviezen:

  • Eet18a09783fd6c2a25a11060b8170adcb1_medium. veel groente en fruit. Vaak wordt door voedingsdeskundigen de zogenaamde Regel van Vijf aangehaald: 3x een handvol groente en 2x een handvol suikerarm(!) fruit per dag (zoals bijvoorbeeld appels, abrikozen, aardbeien, avocado, grapefruits, pruimen, perziken, nectarines en watermeloen).

  • Hou 3 maaltijden per dag aan, maar zorg voor pauzes van tenminste 4-5 uur tussen die maaltijden.

  • Eet koolhydraatarm! Vermijd zoveel mogelijk suiker, zoetigheden en witte meelproducten (witbrood, witte pasta, witte rijst, koekjes, gebak e.d.). Vermijd ook maïs en maïsproducten vanwege het hoge suikergehalte. Kies voor de zogenaamde langzame koolhydraten in volkoren producten (brood, pasta, zilvervliesrijst e.d.), die ook nog eens gezonde ballaststoffen bevatten.

  • Doseer fa84f2ccf88f38e47185f0e6ccb07508_medium.de inname van eiwitten: 1 gram eiwit per kilogram lichaamsgewicht (uitgaande van een normaal, gezond gewicht). Dit betekent bijvoorbeeld bij een man van 85 kilogram maximaal 85 gram eiwit (aan vlees, ei, vleeswaren, kaas, zuivel e.d.) per dag en bij een vrouw van 70 kilogram maximaal 70 gram aan zulke eiwitten per dag.

  • Doseer de inname van calcium: maximaal 800-1000 milligram calcium per dag. Dit betekent niet meer dan 2-3 porties aan melk of (suikervrije) melkproducten, zoals bijvoorbeeld yoghurt, kwark of hüttenkäse per dag. Eigeel is bijzonder calciumrijk; neem niet meer dan 2-3 eieren per week. Beperk ook het gebruik van noten en zaden, omdat deze rijk zijn aan calcium.

  • Vermijd1bb842863dfd2a53ec5489a9194afaa3_medium. oxaalzuurrijke voedingsmiddelen, zoals bijvoorbeeld spinazie, snijbiet, rode biet, rabarber, amarant (graansoort), zuring, zoete aardappel, yam, cacao, chocolade, amandelen, cashewnoten, hazelnoten, walnoten, pinda’s, pecannoten, macademianoten, sojabonen, tarwezemelen, zwarte thee en instant-koffie.

  • Beperk het gebruik van (keuken-) zout. Zout zorgt er namelijk voor, dat (te) veel calcium wordt uitgescheiden en daardoor oxaalzuren in de nieren achterblijven en kunnen uitkristalliseren. Kook daarom zoveel mogelijk zelf (met weinig zout) en gebruik zo min mogelijk (te zoute) kant-en-klaar producten.

  • Magnesium kan0284c792e5ab55bf4a21b814d09fe0e0_medium. helpen om nierstenen te voorkomen. Magnesium is onder meer te vinden in volkoren producten, aardappelen, bonen, erwten, linzen, zonnebloempitten, bananen en citrusfruit (citroenzuur).

  • Gebruik in plaats van dierlijke vetten (zoals roomboter, spekvet, reuzel e.d.) alleen nog onverzadigde plantenolie, zoals bijvoorbeeld olijfolie, raapzaadolie, lijnzaadolie of tarwekiemolie. Echter, liever geen zonnebloemolie, palmvet of distelolie. Vermijd ook vetrijk of gefrituurd voedsel.

  • Beperk de vleesconsumptie tot 2x per week en kies dan voor mager vlees of magere vleeswaren. Vermijd varkensvlees (bevat namelijk veel ontstekingsbevorderende stoffen).

  • Kies 1-2x per week voor vis en 1x daarvan voor vette zeevis (vanwege de omega-3 vetzuren).

  • Zoals 7a0fb65604c79ab57933b1175d5cd906_medium.hierboven reeds genoemd: drink voldoende! Drink circa 2,5-3 liter per dag en kies daarbij voor urinezuurneutrale dranken, zoals bijvoorbeeld kruidenthee (vooral speciale thee voor nieren of blaas), vruchtenthee, water, (zoutarm) mineraalwater, verdunde (ongezoete) vruchtensappen (van bijvoorbeeld citrusfruit), of (het liefst cafeïnevrije) filterkoffie (maximaal 2x per dag).

Wanneer je een (genetische) aanleg voor nierstenen hebt, zal er altijd een risico voor de vorming ervan blijven bestaan, maar met de juiste voeding, een gezond gewicht en een gezonde leefstijl kan dat risico wel aanzienlijk worden beperkt. En dat is zeker de moeite waard.

 

ASMAY.

© 2020 Foto's: Asmay, Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

Zie verder ook:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/.

 

02/09/2020 12:33

Reacties (6) 

1
10/09/2020 13:15
Ik volg al vele jaren een dieet om de aanmaak van oxalaten te voorkomen. (Ben al eens geopereerd aan nierstenen.) Veel pure groen thee drinken is eveneens een probaat middel om vocht binnen te krijgen voor die mensen die het niet voor elkaar krijgen twee literwater per dag te drinken. Groene thee mag - zwarte thee niet!!!! En je valt er tevens - heel geleidelijk - maandelijks mee af.
11/09/2020 12:01
Goede aanvulling!
1
02/09/2020 13:47
Een kennis van mij is er begin dit jaar aan geopereerd. Helaas heeft hij een genetische aanleg, dus zal hij zich voortaan aan de strenge(re) dieetregels van specialist en di:etiste moeten houden om een volgende aanval te voorkomen dan wel zo lang mogelijk uit te stellen.
1
Asmay tegen ZiaRia
02/09/2020 13:48
Oei! Heel naar, zo'n aanleg waar je verder weinig tot niets aan kunt doen.
1
02/09/2020 13:43
Moet vreselijk pijnlijk zijn, zo'n niersteenkoliek. Heldere info om dat zoveel mogelijk te voorkomen.
1
02/09/2020 13:32
Goed artikel!
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert