Xylitol, tandensparende zoetstof en anti-plaquemiddel ineen

Door Asmay gepubliceerd in Gezondheid en fitness

bea25bab00255d968b026c1acbdce552_medium.Xylitol is een zoetstof, die ook wel bekend staat als ‘berkensuiker’; dit omdat de zoetstof als eerste uit berkenbast werd gewonnen. Veel meer gewassen kunnen echter xylitol leveren. De stof kan worden gewonnen uit de vezels van diverse planten, zoals bijvoorbeeld granenstro, maïskolven en kokosnoten. Het komt ook voor in groenten (bijvoorbeeld bloemkool) en fruit (zoals aardbeien, frambozen, pruimen en pompoenen); ongeveer 1% van het droge gewicht hiervan bevat xylitol. Zelfs het menselijk lichaam kan het tijdens de normale stofwisseling produceren. Van xylitol is inmiddels bewezen, dat het zeer positief kan bijdragen aan een gezond en sterk gebit.

Historische achtergrond van xylitol

Rond 1890 werd door de Duitse chemici Hermann Emil Fischer en Rudolf Stahel voor het eerst een suiker-alcohol uit berkenbast geëxtraheerd. Zij noemden de nieuwe stof xylit (naar het Oud-Grieks voor hout: ξύλον of xýlon) en zij publiceerden hun vondst officieel in 1891.

f0ba80fc909be9c20eb1bf9bd3fd91b5_medium.Ongeveer in dezelfde periode wist ook de Franse chemicus M. G. Bertrand een suiker-alcohol, een soort xylitstroop, uit tarwe- en haverstro te isoleren. Wetenschappers bestudeerden de nieuw gevonden stof xylit (ook wel xylitol genoemd: de toevoeging itol duidt op de chemische opmaak, namelijk die van een suiker-alcohol). Toch werd er aanvankelijk weinig mee gedaan, mede omdat het extraheerproces tamelijk ingewikkeld bleek. Algemene bekendheid kreeg xylitol voor het eerst tijdens de Tweede Wereldoorlog door het tekort aan gewone suiker. De productie van de zoetstof nam toe om de suikerschaarste op te vangen. Na de Tweede Wereldoorlog werd de productie van xylitol echter weer zo goed als gestaakt.

Xylitol als zoetstof

37026008b63c8698aca8fbe8ffd9f399_medium.Het duurde tot begin jaren 1960, voordat xylitol weer in de belangstelling kwam. In Finland vond in die tijd de herontdekking van xylitol uit berkenbast plaats. Sindsdien staat de zoetstof ook wel bekend als ‘berkensuiker’. Wat betreft de zoetkracht, smaakt xylitol even zoet als gewone geraffineerde suiker, maar het heeft beduidend minder aan caloriën. Ook heeft het geen vervelende bijsmaak, zoals dat bij veel andere zoetstoffen wel het geval kan zijn. In veel fabrieksmatig gemaakte voedingsmiddelen wordt tegenwoordig (een deel van de) suiker vervangen door kunstsmatige zoetstoffen. Xylitol is bijvoorbeeld al geruime tijd te vinden in snoepgoed, kauwgom, siropen en bepaalde (suikerarme) ontbijtkoek.

Xylitol voor diabeten

Aanvankelijk werd xylitol op de markt gebracht als zoetstof, die bij uitstek geschikt zou zijn voor diabeten.

239f95782d1d52c9f4cb6979c3919195_medium.Xylitol levert namelijk 40% minder calorieën dan gewone suiker. Bovendien kan xylitol tot de zogenaamde ‘langzame koolhydraten’ worden gerekend, omdat het langzamer in het lichaam wordt opgenomen dan gewone suiker (een beruchte ‘snelle koolhydraat’).

De Glycemische Index (GI) geeft een indicatie van de snelheid waarmee een voedingsstof in het bloed wordt opgenomen: hoe hoger de GI hoe sneller de opname (piek) en hoe sneller men daarna weer trek krijgt. Hoe lager de GI, hoe langzamer de opname (geen piek) en hoe langer het verzadigingsgevoel blijft. De GI van xylitol is slechts 7, terwijl die van gewone suiker ongeveer 70 is. Xylitol veroorzaakt bij mensen dan ook GEEN pieken in de bloedsuikerspiegel (die een hyperglykemie - schadelijke hoge bloedsuikerwaarde - als gevolg zouden hebben).

Xylitol voor gewichtsverlies

Waar eveneens enig voordeel te behalen valt met xylitol is bij het lijnen. Allereerst kan de calorie-inname worden verminderd door suiker door xylitol te vervangen, maar door de lage GI ervan zal het verzadigingsgevoel zich langer handhaven, waardoor er minder snel behoefte is om weer te eten.

Xylitol voor de gebitsverzorging

Maar de grootste winst werd voor wat betreft xylitol behaald in de verzorging van tanden en kiezen. In de jaren 1970 ontdekte men de krachtige positieve eigenschappen van xylitol op het gebit.

  • Finse 080d6d6842d363a3f4709da118c6067d_medium.onderzoekers van de Universiteit van Turku ontdekten, dat gebruik van xylitol in plaats van gewone suiker leidde tot 85% minder tandbederf (cariës). Om dit te bereiken was een inname van 5-10 gram xylitol, verspreid over de dag, al voldoende.

  • Niet alleen belet xylitol de voor cariës verantwoordelijk gehouden bacterie Streptococcus mutans zich te vermenigvuldigen, maar bemoeilijkt het bacteriën in het algemeen zich als tandplak aan het tandglazuur te hechten.

  • Daarnaast heeft xylitol een stimulerende werking op de aanmaak van antibacteriële stoffen in het speeksel.

  • Ook zou xylitol de vorming van calcium- en eiwitcomplexen in het speeksel bevorderen, die verantwoordelijk zijn voor de glazuuropbouw of remineralisatie van tanden en kiezen.

Xylitol is dan ook bijzonder populair in tandpasta en kauwgom, waarin het niet alleen zijn bacterieremmende werking doet, maar ook nog een frisse smaak geeft. Vrijwel alle kauwgom in Europa bevat momenteel xylitol.

Xylitol ondersteuning tegen osteoporose (botontkalking)

1e144c07588fdfa7500544ec960041cd_medium.In onderzoeken omtrent de gebitsverzorging werd al vastgesteld, dat xylitol complexen vormt met calcium en dat dit daardoor beter via de darmen in het lichaam kan worden opgenomen. Dezewerking zou dan eveneens mogelijkheden bieden om xylitol in te zetten bij de voorkoming en/of behandeling van osteoporose. Onderzoeken hieromtrent vinden reeds plaats.

Xylitol tegen oorontsteking?

Onze gehoorgangen en de gezichtsholtes staan in verbinding met onze mondholte. Omdat de kans op infecties in deze gebieden groter is, naarmate er meer schadelijke bacteriën in de mondholte leven, is een logische gevolgtrekking, dat xylitol ook hier een positieve werking zou kunnen hebben. Regelmatig gebruik van xylitol zou bacterieremmend werken in de mondholte en dan tegelijkertijd de kans en de ernst van bijvoorbeeld een middenoorontsteking aanzienlijk kunnen verminderen. Toch zijn wetenschappers het hierover nog niet helemaal eens; er zullen nog diverse onderzoeken hieromtrent dienen plaats te vinden.

Productie van xylitol

De productie van deze zoetstof is overigens verre van eenvoudig. Hoewel de grondstoffen ervan wel natuurlijk zijn, is het ingewikkelde en bewerkelijke proces van extrahering dat niet: dat is geheel industrieel. In Europa wordt xylitol beschouwd als een voedingsadditief en heeft het een E-nummer: E967.

d8c8f6a9faee808d9a5cff8d68b16935_medium.In het begin werd xylitol in Finland gewonnen uit berkenbast, waarvandaan de naam ‘berkensuiker’ is gekomen. Maar er zijn al lang niet meer genoeg berkenbomen in Finland om aan de groeiende vraag naar de zoetstof te voldoen. Tegenwoordig wordt xylitol meestal gewonnen uit landbouwafval (zoals maïsstengels, tarwestro of andere plantenvezels, die na de oogst overblijven).

De productie vindt op grote schaal plaats in Europa en de Verenigde Staten, en de laatste tijd ook meer en meer in China.

Xylitol-productie is een bewerkelijk proces. In het kort: eerst wordt de ruwe biomassa zodanig bewerkt dat er xylan (verzameling van complexe suikers oftewel polysachariden) uit kan worden gewonnen. Dit xylan wordt vervolgens gehydrolyseerd (splitsing van de chemische verbinding onder opname van water) tot xylose (een eerste suikerverbinding). Deze wordt dan weer gehydrogeneerd (gehard: chemisch proces waarbij een onverzadigde binding wordt omgezet in een verzadigde binding door toevoeging van waterstofgas). Door deze stappen verandert de xylose in xylitol. De productie is niet alleen ingewikkeld, maar ook prijzig. Omdat de grondstoffen echter goedkoop zijn (landbouwafval), kan xylitol toch voor een redelijke prijs worden aangeboden.

Nadelen van xylitol

5fc2c6fd6c0d328b260064db6f530b52_medium.Net als overigens andere kunstmatige zoetstoffen, moet je er niet teveel van tegelijk binnenkrijgen. Kunstmatige zoetstoffen staan er om bekend, dat zij bij overinname maag- en darmklachten kunnen veroorzaken, zoals darmkrampen, winderigheid en diarree. Nu is de hoeveelheid, waarbij dergelijke klachten ontstaan, niet voor iedereen gelijk. De een kan ruim 40 gram xylitol per dag verdragen (equivalent van circa 50 stuks kauwgom), terwijl de ander al klachten krijgt bij 4-5 gram per dag; zo’n maximumgrens is dus een heel persoonlijke. Als algemene richtlijn geldt echter, dat er nooit meer dan 35 gram aan xylitol per dag moet worden binnengekregen. Dit is dan ook de reden waarom de EU heeft verboden om xylitol toe te voegen aan frisdrank; de maximumgrens van xylitolinname zou hiermee immers onbedoeld en gemakkelijk kunnen worden overschreden.

Oppassen met de hond!

60dee489b7402b641c3cca525c3c6fd6_medium.Waar xylitol in een normale dosering voor mensen onschadelijk is, kan dat bij (huis-) dieren heel anders liggen. Voor zover bekend reageren katten niet op xylitol, maar dat is bij honden absoluut wel het geval. Honden hebben een geheel andere spijsvertering dan mensen (of katten) en zijn bijzonder gevoelig gebleken voor xylitol. Het kan zelfs levensbedreigend voor ze zijn, omdat de zoetstof een hypoglykemie (te lage bloedsuikerspiegel) bij de dieren kan veroorzaken, die – zonder snelle behandeling van een dierenarts - beslist dodelijk kan aflopen. Geef een hond daarom NOOIT iets (snoep, koek e.d.) waarin xylitol is verwerkt.

 

ASMAY.

© 2020 Foto's: Asmay, Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

607c1e8fb0d6a57c82b885221d253bc5_medium.Zie ook:

Isoglucose-als-zoetmiddel-veel-ongezonder-en-gevaarlijker-dan-men-denkt

Hou-je-mond-vooral-gezond!

Tandglazuurproblemen-bij-de-jeugd-(MIH)-of-kaasmolaren

Zoetstoffen-welke-zijn-er-en-wat-doen-ze?

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

21/06/2020 14:29

Reacties (3) 

1
21/06/2020 15:29
Apart, die verschillende toepassingen; behalve in kauwgom kende ik xylitol nauwelijks. Zeker een leerzaam artikel.
1
Asmay tegen ZiaRia
21/06/2020 15:30
1
21/06/2020 15:21
Mooi artikel over een bekende en toch ook weer niet zo bekende zoetstof; weer wat geleerd!
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert