Oostenrijkse keuken: Tiroler Gröstl (vlees-uiengerecht met spiegelei)

Door AsmaysRecepten gepubliceerd in Asmay's Recepten

4b15fa118d7792cddd64fbae59f71aba_medium.Wie ooit op wintersport is geweest in het Oostenrijkse Tirol, zal dit gerecht waarschijnlijk direct herkennen. Als stevige kost en warm geserveerd, behoort Tiroler Gröstl zonder enige twijfel tot de favoriete warme maaltijden van fervente skiërs en langlaufers, die aan het eind van een actieve dag buiten in de sneeuw hier uitgehongerd op aan zullen vallen. Zet dan als kok nog een voedzaam, nagerecht als bijvoorbeeld Kaiserschmarrn op het menu en je zult bijzonder voldane en verzadigde gasten hebben!

Tiroler Gröstl van eenvoudige oorsprong

Van oudsher is Gröstl in Tirol ooit ontstaan als een kliekjesmaal; hierin kon men de restjes vlees (meestal varkensvlees of spek) en de aardappelen van de week in opmaken. Toegevoegd werden dan nog een paar uien, die men eigenlijk altijd wel in voorraad had, en wat groene tuinkruiden, die men in de bergen vaak in het wild kon vinden. 0d4d36c614072426a677f8b9849faada_medium.Degenen, die het wat breder hadden, voegden tot slot nog een gebakken (spiegel-) ei toe en men had het doel bereikt: de kliekjes waren opgemaakt en de maaltijd was stevig, voedzaam en nog lekker ook! Het gerecht is vooral ontstaan in de dorpen van de vroeger dunbevolkte Tiroler bergstreken. Over het algemeen had het gewone volk het hier niet breed; gewoonlijk bestond de wintervoorraad van een familie uit aardappelen, uien en enkele soorten kool, knolrapen of wortels. Als vlees had men soms enkele gerookte worsten of een zijde spek. Had men een fortuinlijke zomer gehad, dan kon er wellicht zelfs een beenham in de droogruimte hangen, maar dat bleef voor de meesten een luxe product. Oorspronkelijk wordt Gröstl dan ook gemaakt van spek, dat eerst in blokjes wordt uitgebakken; in het verkregen spekvet worden dan de uien en later de aardappelen gebakken. Een vette en machtige hap zou je zeggen, maar voor de mensen destijds zeker nodig om de kou van de lange sneeuwwinters in het gebied te kunnen doorstaan.

Tiroler Gröstl verspreidt naam en faam

Aanvankelijk bleef de bekendheid van het gerecht beperkt tot de streek waar het ooit ontstond, namelijk Tirol. Later waaierde het smakelijke kliekjesrecept ook uit naar andere streken van Oostenrijk, waar men het gerecht aanpaste aan hetgeen men aldaar in de voorraadkast had liggen.b84b1d55cff1aa3ac8624cc55f792b04_medium. Internationale verspreiding van naam en faam begon pas met de stijgende populariteit van de wintersport, die vooral in de tweede helft van de 20e eeuw een enorme vlucht nam. Vanuit heel Europa kwamen toeristen naar onder meer Tirol, om zich daar de kunst van de sneeuwsporten eigen te maken. Van de lunch tot het diner ontvingen restaurants, eethuizen en skihutten dan ook steeds allerlei skitoeristen, die door al die bezigheden in de buitenlucht natuurlijk uitgehongerd waren. Ooit was er een slimme kok, die bedacht om het aloude kliekjesmaal voor deze groep te maken. Simpel voor wat betreft de ingrediënten en snel om even op te bakken. Het werd een succes; steeds meer toeristen vielen voor deze voedzame maaltijd, die ze later ook thuis wel een keer wilden bereiden. De rest is – zoals men placht te zeggen – geschiedenis.

Tiroler Gröstl voor zowel lunch als diner

01ae45759d123fc1e20ef1d13b905416_medium.Maar niet alleen in de avond smaakt deze schotel heerlijk, ook als lunchgerecht is Gröstl niet te versmaden en wordt dan ook als middagmaal door menigeen – Oostenrijker of buitenlands toerist – smakelijk verorberd. Niet zo gek, want het is in Oostenrijk nog heel gewoon om tussen de middag warm te eten. De gedachte hierachter is simpel: wie ’s middags nog (buiten) moet werken, verbrandt immers nog de nodige calorieën en heeft dus een stevige maaltijd nodig, zeker in de kou van de winter. De middagpauze is in Oostenrijk overigens bijna net zo heilig als in Frankrijk en zal door de meeste Oostenrijkers slechts zelden worden overgeslagen.

In deze versie heb ik gekozen voor gehakt in plaats van spek; in principe kun je Gröstl met zo ongeveer elke vlees-, spek- of worstsoort bereiden.

Ingrediënten 91ab22089b58a8b739dd48b52c256d6a_medium.

  • 500 gram aardappelen
  • 350 gram gaar gehakt (bijvoorbeeld overgebleven grote of kleine gehaktballen)
  • 2-3 uien
  • 2-3 eetlepels (gedroogde) peterselie (of een ½ bosje fijngehakte verse peterselie)
  • 1-2 theelepels karwijzaad
  • 1-2 theelepels (pikant) paprikapoeder 426ade067607dce576c2e44c506f01ac_medium.
  • Olie, boter of margarine
  • Peper en zout.

Garnering: per persoon 1 spiegelei.

Verder nodig: een kookpan, een grote koekenpan, wok of braadpan, een kleine koekenpan (voor het spiegelei), een schilmesje, een houten lepel of spatel, een platte schaal of een bord, enkele borden.

Bereiding

Schil de aardappelen en spoel ze af

89ef11897bf67292add05b096fb43320_medium.Kook de aardappelen in ruim water in de kookpan gaar

Giet de aardappelen af en laat ze afkoelen: doe dit eventueel een dag van tevoren

Snij de gehaktballen in kleine stukjes of prak ze met een vork fijn

Maak de uien schoon en snij ze fijn

Giet wat olie (of een klont boter of margarine) in de grote koekenpan, wok of braadpan

Voeg de stukjes ui en gehakt toe en bak deze in ongeveer 10 minuten aan

4b3c67669e520e0bcfe86a08695033fe_medium.Giet dan het gebakken ui-gehaktmengsel op een platte schaal of een bord

Snij de gekookte aardappelen in blokjes

Giet een nieuwe scheut olie (of een klont boter of margarine) in grote koekenpan, wok of braadpan

Bak er de aardappelblokjes in ongeveer 10 minuten in aan

Strooi aan het einde van de baktijd het karwijzaad en het paprikapoeder over de aardappelblokjes en bak het even mee

Breng eventueelverder op smaak met peper en zout

b58ce177fbbf09a557ce8dcd6463e9ac_medium.Voeg het ui-gehaktmengsel aan de gebakken aardappelblokjes toe en meng het er doorheen

Brengt zonodig verder op smaak met peper en zout

Strooi er tot slot de peterselie overheen

Bak intussen de spiegeleieren

Verdeel de Tiroler Gröstl over de borden en leg op elk bord een spiegelei bovenop

Garneer eventueel nog met wat peterselie

Serveer warm.

Variatie bd42b489b9a7d3e3ddafb89b8c777f5e_medium.

Gebruik in plaats van (gewone) uien eens rode uien of sjalotten.

Zelf gebruik ik vrijwel altijd (een restje) gehakt in dit gerecht in plaats van het machtige en vette spek. Toch liever de originele Gröstl? Vervang het gehakt dan door bacon- of spekblokjes of eventueel een combinatie van spek-, worst- en/of hamblokjes.

In plaats van gehakt kunnen ook (gare) stukjes rund- of varkensvlees, of zelfs wild worden gebruikt. Of naar eigen voorkeur: (gare) stukjes kip of kalkoen.

db9565a9a2d2cd9a8c323c6946a0ad8a_medium.Voor een vegetarische Gröstl, kies vegetarische hamblokjes of vegetarisch gehakt. Een andere optie is om het vlees te vervangen door (kastanje-) champignons of gemengde paddenstoelen, maar dan krijg je in feite een heel ander gerecht.

Voeg eventueel nog knoflook aan het ui-gehaktmengsel toe en bak dit mee.

Voor een meer tropische smaakbeleving: vervang de aardappelen eens door zoete aardappelen.

b80aaf53403bb5bd8205d647eea98989_medium.Neem in plaats van peterselie eventueel een groen tuinkruid naar eigen smaak en keuze, zoals bijvoorbeeld tijm, salie, marjolein, rozemarijn, oregano of bieslook. Gebruik naar eigen voorkeur verse tuinkruiden of de gedroogde versie.

Als je geen pikante versie paprikapoeder hebt, kun je gewoon paprikapoeder gebruiken en er eventueel een mespuntje cayennepeper aan toevoegen. Liever geen scherpe smaak? Gebruik dan alleen (gewoon) paprikapoeder.

Serveren

b66721746cdf7494acc57a464d7ed79b_medium.Serveer de Tiroler Gröstl als warm lunchgerecht.

Serveer de Tiroler Gröstl als hoofdgerecht bij de warme avondmaaltijd.

Serveer de Tiroler Gröstl als aardappel-vleesschotel of bijgerecht bij de warme avondmaaltijd.

Serveer de Tiroler Gröstl met een groentegerecht.

Serveer de Tiroler Gröstl met een frisse rauwkostsalade.

Mahlzeit! Oftewel eet smakelijk.

 

ASMAY.

© 2020 Foto's: Asmay, Office.microsoft.com, Pixabay.com.

 

584fd9fac79991b02951900374119de9_medium.Zie ook:

Finse-keuken-bijgerecht-lanttulaatikko-(koolraapschotel)

Ierse-keuken-colcannon-(koolstamppot)

Mexicaanse-keuken-chili-con-cola-(pittige-bonenschotel-met-cola)

Nederlandse-streekkeuken-raasdonders-met-spek

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/

 

05/02/2020 09:43

Reacties (3) 

05/02/2020 12:20
Heerlijk, dit Tiroolse kliekjesgerecht. Snel, makkelijk en nog lekker ook!
05/02/2020 12:05
Leuk recept. Ken ik nog van lang geleden, inderdaad van een skivakantie.
05/02/2020 12:03
Lust ik graag in winter èn zomer!
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert