Het verhaal van Imbolc in Ierland en Schotland

Door Oxalis gepubliceerd in Religie en levensbeschouwing

610288104e076661052d3b8b8ba4d0c8_medium.Het is alhier wellicht minder bekend, maar de viering van Imbolc (1 februari) uit het Keltische Jaarwiel is vooral in Ierland en Schotland nog steeds een belangrijk feest, waar jaarlijks vele mensen aan deelnemen. Familie en vrienden komen bijeen voor een gezamenlijke maaltijd, kinderen lopen langs de huizen met Brideogs of Brigid kruisen en men kijkt uit naar de lente, die langzaam maar zeker in aantocht is.

Met Imbolc worden traditiegetrouw een aantal belangrijke zaken gevierd, zoals het (her-) ontwaken van de natuur (de dagen beginnen zichtbaar te lengen en de eerste bloembollen bloeien), de terugkeer (op het noordelijk halfrond) van het licht en de warmte van de Zon, het begin van het lammerseizoen en de melkgift bij de schapen, en het eerste inzaaien van de akkers. Met Imbolc is het ook de tijd voor een voorjaarsschoonmaak; dat kan een letterlijke schoonmaak van huis en haard zijn, maar ook het opruimen/loslaten van oude gedachten en ideeën om plaats te maken voor iets nieuws, nieuwe inspiratie op te doen en nieuwe creativiteit te ontwikkelen.

Betekenis van Imbolc

42ecdf551d618f69b671fc9472466b33_medium.Imbolc als viering is eeuwenoud; in Ierland zijn archeologische verwijzingen naar Imbolc gevonden, die uit het Neolithicum (jonge of nieuwe steentijd van circa 12.000 jaar geleden) stammen. Waar de naam van het oude jaarfeest vandaan komt, is niet geheel duidelijk. In het algemeen denkt men, dat Imbolc van het oud-Ierse I mbolc afstamt, dat “in de buik” betekent; een verwijzing naar het vanouds in deze tijd drachtig zijn van schapen, geiten en runderen.

Een andere verklaring zou het oud-Ierse begrip imb-fholc zijn, wat “wassen” of “schoonmaken” betekent. Ook zou de naam af kunnen stammen van een oud-Keltisch 4eba099d9481f7f10322a711c7255c59_medium.woord, namelijk oimelc (letterlijk: ooimelk, oftewel schapenmelk), die door het lammeren weer vrijelijk beschikbaar is. Om akkerland te zegenen (en goede oogsten af te smeken) werd er wel (schapen-) melk overheen gegoten. Om heilige bronnen, stromen, rivieren, meren en zelfs de zee te eren (en gezondheid of een goede visvangst af te smeken), goot men er een offer van havermout- of melkpap in.

Imbolc en de ontwakende natuur

c5145ed3db1f6a1b0ffe04d55dc67819_medium.In een jaargetijde, waarin van oudsher de voedselvoorraden langzaam maar zeker opraakten, keek men uit naar het ontwaken van de natuur.

Als de belangrijkste tekenen daarvan waren er de bladknoppen aan bomen en struiken en kleine bloemen, zoals bijvoorbeeld het sneeuwklokje, de krokus en de winterakoniet.

Imbolc en de godin Brigid

292e10c1fa2987807206e0de455202f9_medium.Een ander aspect van Imbolc is de verering van de godin Brigid (ook wel Brighid). Zij is de drievoudige (of zelfs driehoofdige) godin van vuur, vruchtbaarheid en genezing. Brigid brengt de vruchtbaarheid terug naar het land, de dieren en de mensen (zij is dan ook de beschermvrouwe van vroedvrouwen en pasgeboren kinderen). Brigid is ook belangrijk als brengster van ‘geestelijk vuur’: van haar stamt bijvoorbeeld inspiratie en creativiteit. Zij geldt als beschermster van onder meer dichters, schrijvers en smeden.

Imbolc en de christelijke kerk

Omdat Imbolc zo’n belangrijk feest was in het vroeg-middeleeuwse Europa, besloot de christelijke kerk het feest niet te verbieden, maar te integreren in de eigen leer (zoals dat ook al met de andere Keltische jaarfeesten was geschied). df39956142041b07a1dcbe4822e07298_medium.De christelijke viering van het jaarfeest vond dan ook plaats, niet op 1 maar op 2 februari, en heette voortaan ‘Lichtmis’ (in Engeland, Schotland en Ierland ‘Candlemas’ of ‘Candlemass’). Hierbij ging het wel om het ontsteken van vuur, maar dan niet in grote buitenvuren, maar om het aansteken van (vele) kaarsen. (De Lichtmis werd overigens opgedragen aan de Presentatie van Jezus in de Tempel en aan het Zuiveringsoffer van de Heilige Maagd Maria.) Omdat de invloed van de godin Brigid te groot was om terzijde te schuiven, besloot men haar naam te handhaven, maar dan in de persoon van de belangrijkste vrouwelijke heilige van de Ierse katholieke kerk, St Brigid van Kildare.

Viering van Imbolc

Van oorsprong werd dit feest gevierd precies tussen Yule (winterzonnewende) en Ostara (lente-equinox) in. Imbolc is dan ook vooral het feest van de hoop: hoop op de terugkeer van de warme zon, op het einde van de koude winter, op het ontluiken van de natuur, op de vruchtbaarheid van het land, mens en dier (met name gerepresenteerd door net geboren lammeren en melkgevende ooien). Hoewel het lammeren van de schapen en de daarbij behorende melkgift een belangrijk onderdeel van de viering was, liep dit meestal niet helemaal gelijk op. De lammertijd kan tenslotte plaatsvinden van half januari tot aan maart toe.

cce3f5563b21cee8756ca54153c2ce6d_medium.Brigid stropoppen

Voor de viering van Imbolc maakten de mannen stropoppen naar het beeld van de godin Brigid. De poppen werden gevlochten van stro of gedroogde grassen, omwikkeld met stof (als kleed of japon) en versierd met van alles wat in de natuur te vinden is (bloemen, bladeren, bessen e.d.). Deze stropoppen (Brideogs) werden dan boven de deur gehangen om Brigid uit te nodigen en haar zegen en bescherming voor het komende jaar af te smeken.

Brigid kruisen

Een andere oude gewoonte was (en is) het maken van speciale Brigid kruisen. Deze worden gevlochten van in water geweekt stro, dat rondom een frame van stokjes wordt gebonden. Brigid kruisen werden meestal door kinderen gemaakt en boven hun bed gehangen. 5b6166d136798909818cf31b1555aae5_medium.De kruisen konden in verschillende stijlen worden uitgevoerd: sommige met drie, andere met vier armen.

Men geloofde heilig in de kracht van een Brigid kruis. Zo werden deze kruisen gebruikt om de zaden te zegenen, voordat ze werden gezaaid of geplant. Bij een kinderwens stopte men een Brigid kruis onder de matras om conceptie te bevorderen.

Imbolc vuren

6845e1b774dd51f673e935efc78cf78f_medium.Voor de oude Kelten was vuur zeer belangrijk en het ontbrak daarom op geen enkel jaarfeest. Tijdens Imbolc werd er wellicht nog meer waarde gehecht aan de symboliek van vuur dan op de andere jaarfeesten, omdat het zonlicht in deze tijd immers merkbaar sterker en het land warmer werd. Hoewel de winter nog niet voorbij was (en zich soms nog venijnig kon doen gelden), keek men hoopvol en verlangend uit naar de lente. Tijdens Imbolc werden (en worden) daarom buitenvuren aangelegd, om niet alleen de (vuur-) godin Brigid te eren, maar ook om de toenemende kracht van de Zon te vieren.

Men verzamelde zich dan met familie en vrienden rondom het vuur, deelde de maaltijd en vermaakte zich met verhalen en zang. Imbolc was echter van oudsher een ingetogener feest dan de andere jaarfeesten (wellicht omdat de voedselvoorraden in deze tijd van de winter opraakten).

Heilige bronnen, stromen en rivieren

9917996915586792448c179debe461d3_medium.Traditioneel was Imbolc de tijd, dat heilige bronnen, stromen of rivieren werden bezocht. Men besprenkelde zich dan met het water ervan, nam er water van in een kruik of fles mee naar huis (om bijvoorbeeld de akker of moestuin mee te besprenkelen) of goot er een offer in uit (vaak een havermout- of melkpap) om gezondheid voor zichzelf, familie en/of vrienden in het algemeen of een goede visvangst in het komende jaar in het bijzonder af te smeken.

Voorjaarsschoonmaak!

5c0791e825fe3d115f1a59405b0e87c3_medium.Een belangrijk aspect van Imbolc was (en is) het reinigen en schoonmaken van huis en haard. Van oudsher werd alle stof en roet van de winter weggeveegd en schoongepoetst, alle rommel weggegooid en ruimte gemaakt voor een nieuwe instroom van frisse lucht, frisse energie, nieuwe inspiratie en creativiteit.

 

Oxalis.

© 2020, foto's: Office.microsoft.com, Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

59a9fb70d0d95606c41d7c149bb74c31_medium.Voor meer artikelen van deze schrijfster, zie bijvoorbeeld:

Het-verhaal-van-Yule-en-het-midwinterfeest-van-Kelten-Germanen-en-Noormannen

Het-verhaal-van-lentegodin-Eostre-een-sneeuwhaas-en-regenboogeieren

Het-verhaal-van-Beltane-in-Schotland-of-Walpurgisnacht-in-Duitsland

Het-verhaal-van-Litha-en-het-midzomerfeest-in-Scandinavië

Wicca-het-Jaarwiel-en-Keltische-seizoensvieringen

Of lees verder op:

https://tallsay.com/oxalis of via

https://oxalisnatuurlijkewegen.wordpress.com/

 

01/02/2020 06:57

Reacties (5) 

1
04/02/2020 22:27
U bent niet ingelogd. Wilt u nu inloggen of een account aanmaken?
wat leuk. dit was volslagen nieuw voor mij
1
05/02/2020 09:00
De meeste mensen kennen de Keltische jaarfeesten, zoals Imbolc, niet meer. Het is toch een heel oud vòòr-christelijk feest in Europa, dat hier en daar levend is gebleven.
1
01/02/2020 08:45
Leuk om wat meer over de achtergrond van dit oude seizoensfeest te leren.
1
01/02/2020 08:39
Over Imbolc als zogenaamd 'melk'-feest had ik wel eens gehoord; nu snap ik hoe het geheel in elkaar zit.
1
01/02/2020 08:26
Mooi artikel.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert