Dreizehnlinden: De oudere Mijnheer de Uil.

Door Zevenblad gepubliceerd in Verhalen en Poëzie

De generatie Nederlanders die met de Fabeltjeskrant opgegroeid is denkt onmiddellijk aan 'Hallo meneer de Uil...waar brengt u ons naar toe: naar Fabeltjesland natuurlijk. Ik denk dat maar heel weinig mensen weten dat er al een Fabeltjeskrant was die honderd jaar eerder het licht zag. Om precies te zijn: in 1878, in Duitsland, van de hand van een dichter met de naam Friedrich Wilhelm Weber.

d9d56040ce47e190e14778975fed2ab3_medium.

https://de.wikipedia.org/wiki/Dreizehnlinden_(Friedrich_Wilhelm_Weber)

Laat dit nu de Fabeltjeskrant zijn waar ik mee opgegroeid ben - vlak na de oorlog in een huis aan de rand van een groot bos, waarin ik veel tijd in doorbracht. Ik ben er zeker van dat mijn liefde voor dieren en planten ( en mijn afschuw voor mensenmassa's) uit die tijd stamt. Er was nog geen televisie, de radio werd thuis alleen maar gebruikt voor het nieuws, voor muziek en voor een enkel hoorspel: die waren destijds behoorlijk populair. Er waren wel bioskopen, maar ver weg in de stad en voor een kind nauwelijks bereikbaar. Naar de stad gingen wij hoogst zelden: alleen maar voor inkopen - kleding etc. - en ik heb er geen leuke herinneringen aan. Zoveel mensen op een kluit....

Wat wij wél hadden, en dat in overvloed, waren boeken. De halve wereldliteratuur, zelfs in verschillende talen. Mijn vader had voor de oorlog Geschiedenis gestudeerd en dat zag je aan onze boekenkast(en). Mijn moeder was, toen de oorlog uitbrak, net begonnen aan een studie Geneeskunde en stond wat realistischer in de wereld. Die studie moest zij afbreken omdat zij niet als verpleegster midden in het oorlogsgeweld wilde belanden. Toen ik geboren werd was WOII op zijn hoogtepunt, en wij waren maar wat blij dat wij ons veraf van de bewoonde wereld schuil konden houden. Mijn grootmoeder woonde bij ons in: van haar heb ik bijna alles over de natuur en over de bewoners van het bos geleerd. Dieren en hun gewoontes observeren, planten en paddenstoelen verzamelen, de geneeskundige kruiden en de eetbare bessen van de  giftige onderscheiden, vogelstemmen herkennen en pootafdrukken in het zand en in de sneeuw lezen.

Ja, lezen...

Ik las als kind alles wat beschikbaar was, en dat was veel. Met zes jaar kon ik al hele boeken lezen: tot stomme verbazing van mijn familie en van de leraren (toen noemde men ze nog 'onderwijzers') op de lagere school in het op 4 km afstand gelegen dorpje. Daar stonden ze van te kijken: een kind van zes dat in drie dagen zo'n dikke pil van Karl May uit las (Winnetou 1, 2 en 3). Tussen mijn 7e en mijn 9e leerde ik (mezelf, met assistentie van mijn vader) Engels en begon ik aan Shakespeare: Macbeth was mijn all-time favoriet, in de originele versie.

Maar het boek waar ik het meest van hield was 'Dreizehnlinden' van Friedrich Wilhelm Weber.

Een epos op rijm, 380 pagina's lang, over de tijd rond 823 toen de Franken en de Saksen nog in Oorlog waren. De Saksen verzetten zich met hand en tand tegen de kerstening en de strafexpedities vanuit het net verdeelde rijk van Karel de Grote (onder Lodewijk de Vrome - dat hij in de hel moge branden!) waren fel en bloederig: al in 782 werden in Verden aan de Aller 4500 saksische edelen na een opstand terechtgesteld, en nog steeds weigerde het volk zich te laten bekeren. De kerstening werd voornamelijk vanuit de talrijke kloosters georganiseerd, waarvan (het fictieve) Dreizehnlinden er één was. Waarschijnlijk had de autor de abdij Corvey op het oog. Enkele plaatsnamen wijzen daar op, maar zeker is het niet.

In elk geval heb ik toen al een hekel gekregen aan de verspreiding van 'cultuur' en 'geloof' als politiek middel: niet alleen bij de Saksen, maar ook bij de Indianen, in de christelijke missie en vandaag de dag door de Islam. Infiltreren, land afpakken en de cultuur veranderen - en tenslotte, desnoods met geweld, het territorium inpikken. Kijk alleen maar naar Erdogan: die doet het nog steeds.

Maar nu terug naar het onderwerp waar het mij hier om gaat: de antieke Fabeltjeskrant. Friedrich Wilhelm Weber liet namelijk ook de dieren in het bos aan het woord, en de meest opvallende spreker was de oehoe: de oude wijze uil die commentaar gaf op het wereldgebeuren, op de mensenwereld.

70e8c650a34af7250af17135ebf7541b_medium.9e45c721bdd4c64f6f9b394d36ff2d1e_medium.ea3ba4db21795c803d9af0fe5f45225c_medium.a99d5833a0a4c56f84025ed7e6e8a612_medium.7296378ed071c8961b5457246a78f7ad_medium.

Hier is nog even de wolf aan het woord:

06383bdc6bd2d50ba89093b5298024b7_medium.

Ik ken nog steeds de meest aansprekende passages uit mijn hoofd - 70 jaar nadat ik ze voor het eerst gelezen heb. Zou dat inderdaad mijn wereldbeeld in mijn latere leven bepaald hebben? Ik heb het boek nog steeds, en af en toe blader ik het nog eens door. De foto's  heb ik vandaag gemaakt.

fb37d1586be9da1dfae053e6e80671fb_medium.e977a0e089e4f261666ec5c7b39611b8_medium.963b1d4d0b5bd6abd475a2957a9e8f45_medium.

En ben ik nu een misanthroop geworden? Omdat ik liever in een bos leef dan in een stad?

Welnee, ik ben gewoon een produkt van mijn eigen tijd. Mijn grootmoeder heb ik vele jaren lang gewoon 'Oehoe' genoemd. Daar had ze geen enkel bezwaar tegen - in tegendeel, ze vatte het op als compliment. 

Hoe zouden mijn vossen mij noemen? Zeker niet Oehoe, want ik draag nog steeds geen bril...

;-)

17/01/2020 12:47

Reacties (15) 

20/01/2020 15:03
Gisteren kwam ik er achter dat er ook een Nederlandse (Vlaamse) vertaling van bestaat, ontstaan in 1909 in België, een 'herdichting' door een kanunnik met de naam E. De Lepeleer. Helaas blijkt die uitverkocht te zijn. De titel is: Dertienlinden.
https://www.booksinbelgium.be/nl/b/dertienlinden-de-lepeleer-eug-9556935
1
20/01/2020 14:20
Heb als kind ook veel gelezen maar dan heb ik het over stripboeken enzo, we hadden wel wat zwaardere literatuur maar dat was niks voor kinderen en daar moest je gewoon van af blijven, tja zo ging dat.
1
19/01/2020 09:49
Een bijzonder hoogbegaafd kind, leuk verhaal, graag gelezen.
1
18/01/2020 21:48
Een boek om te koesteren dus. Ken de dichter/schrijver niet, maar dat ligt vast meer aan mij dan aan hem. Mooi die illustratie en daarvan zijn er meer in het boek, lees ik op de 2e foto. DM 40,- destijds best veel geld, maar dat heeft het aan plezier ruim opgebracht.
1
18/01/2020 22:53
Voor mij in elk geval.
Ik wil hem beslist niet kwijt: zoveel herinneringen!
2
18/01/2020 13:29
Dit was even intens genieten. :-)

Ik leerde lezen toen ik 4 was. Naast de Scheepsjongens van Bontekoe was "Griekse mythen en sagen" van Gustav Schwab hét boek uit mijn jeugd. Het heeft veel invloed gehad op mijn geestelijke ontwikkeling. Toen ik 11 was, ontdekte ik Tolkien. Sindsdien is het nooit meer goed met me gekomen. ;-)

Double double, toil and trouble, fire burn and cauldron bubble. Dat klinkt toch véél mooier dan Hocus pocus Pilatus pas.
Net als MacDuff is mijn kind "not of woman born".
Laatst kwam ik in een song van Marillion de zin "I'm the B...
1
18/01/2020 13:56
Over dat laatste: het was natuurlijk ook een schot voor open doel met Den Uyl en zijn fabeltjesland...
Dat gotische schrift: daar heb ik mee leren lezen - toen was er haast niets anders, tenminste niet in de duitstalige literatuur. Zelfs Karl May was nog van lang vóór de oorlog, daar moest ik het dus mee doen.

De passages in Macbeth (vooral die met de heksen) ken ik ook nog uit mijn hoofd, en ook de laatste woorden van Macbeth: I'll fight till from mij bones my flesh be hacked...ook zo'n levenswijsheid ;-)

4 jaar: daar was je dus ook vroeg mee. Toen ben ik oo...
1
18/01/2020 14:58
Rond die tijd liep ik rond in ultra-linkse kringen. Traumatisch, achteraf. Wat je ook doet, het is nooit goed genoeg. "Men" heeft me zo lang geprobeerd een schuldgevoel aan te praten omdat ik niet anti-Israël was, omdat ik te weinig deed voor de homo-emancipatie (ik vond dat ik al genoeg deed voor de walvissen en zeehondjes) en omdat ik kon lachen om "rolpatroonbevestigende en vrouwonvriendelijke" grappen. Met die maffe Liberale "vijanden" viel tenminste wat te lachen. Én, ze namen het niet persoonlijk als je ze zat te stangen. Vond ik wel zo verfrissend. :P

Hoe vond jij het dat...
1
18/01/2020 18:34
Hoe ik het vond dat Winnetou zich vlak voor zijn dood bekeerde?
Vond het maar niks: de grote Manitou was veel interessanter.

Ik ben niet met de bijbel grootgebracht: mijn ouders waren wel gelovig, maar allesbehalve fanatiek. Ik heb in elk geval mijn eigen weg mogen kiezen, en dat was eerder de wijsheid van de Oberuhu dan dat slappe gelul in het NT. Zich laten kruisigen voor de zondige mensheid - kom nou! Onvoorwaardelijke naastenliefde? Ga toch weg...
Vooral de bergrede (Mattheüs 5) is mij vanaf het begin een doorn in het oog geweest. Puur communisme!
;-)
1
19/01/2020 10:56
Een lachsalvo om je laatste opmerking.

Ik ben de laatste tijd weer geïnteresseerd geraakt in avonturenromans uit het Victoriaanse tijdperk. Dus misschien moet ik Karl May maar weer eens herontdekken, naast H. Rider Haggard.

Misschien moet ik hun werken- geheel volgens bepaalde conventies van nu - wel als "rascisties" gaan bestempelen. :P

Ik heb online gezocht naar mooie exemplaren. Genoeg te vinden, ook identiek aan de jouwe, zelfs bij Nederlandse antiquariaten. Wel allemaal in het Gotische schrift. Toch maar proberen, denk ik.
1
17/01/2020 20:22
Oh geweldig artikel.

Karl May heb ik ook gelezen, want die lagen net als de boeken van Arendsoog overal in huis.

Dat van die mensenmassa's ... ik ken er wel tegen, maar hou er niet van en als het niet hoeft zie ik liever geen mensen. En dat was bij ons in het dorp eigenlijk altijd een punt wat speelde. Wij het kleine dorp, waar iedereen elkaar kende en elkaar door dik en dun steunden en daar .... enkele kilometers verder die zieke stad Den Helder, waar ze alleen maar minachtend over dat spul uit Huisduinen praatten. Is misschien iets anders, maar daar leerde ik wel d...
1
17/01/2020 22:04
Ja, jij bent ook zo'n uil in het bos...
1
17/01/2020 17:53
Interessant verhaal. Moet zeggen dat ik nog nooit van die door jou genoemde dichter heb gehoord of gelezen. En ook absoluut niet van dat fabeltjeskrant gebeuren... Heel opmerkelijk feit eigenlijk.
1
17/01/2020 18:27
Nee, F.W. Weber is grotendeels vergeten. Rond 1900 was hij beslist een hype. Maar het genre én de stof zijn zo typerend voor de tweede helft van de 19e eeuw waar tegenwoordig geen belangstelling meer voor is.
Ik heb mij soms afgevraagd of de Fabeltjeskrant niet toch stiekem uit dit toen al 100 jaar oude voorbeeld 'gepikt' heeft.
F.W. Weber was arts, politicus en dichter: een opmerkelijke combinatie.
https://de.wikipedia.org/wiki/Friedrich_Wilhelm_Weber
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert