Finse keuken: bijgerecht lanttulaatikko (koolraapschotel)

Door AsmaysRecepten gepubliceerd in Asmay's Recepten

d051deb33f05321796f7b2a0476e42fa_medium.Deze zoet-hartige ovenschotel is een absolute favoriet op het Finse menu tijdens zon- en feestdagen. Vooral bij het kerstdiner staat deze romige ovenschotel traditioneel op tafel. Het is eigenlijk een bijgerecht, dat uitstekend combineert met vlees- en wildgerechten, maar ook met andere groenteschotels, zoals bijvoorbeeld (rode) kool, rode (bieten), spruiten, winterwortel, uien of peulvruchten.

Koolraap, oud en vertrouwd, maar vrijwel vergeten

Koolraap is in onze streken voor velen een onbekende, vergeten groente, die je wellicht niet of niet zo vaak in de groentewinkel of supermarkt tegen zult komen; soms is in de winter wel voorgesneden koolraap verkrijgbaar. Koolraap wordt geoogst in de periode van oktober tot uiterlijk maart en is dus een echte wintergroente. Heel vroeger vormde koolraap dan ook een belangrijke groente, omdat je de knollen (net als bijvoorbeeld kool, winterpeen en rode bieten) na de oogst nog lang kon bewaren en dan tijdens de winter kon eten.

bb4ed9743c857225f4cd68992f69cc6a_medium.Koolraap (Brassica napobrassica) is een knolgewas, dat behoort tot de familie van de kruisbloemigen (evenals bijvoorbeeld bloemkool, broccoli, kool of spruitjes), zij het dat het bij koolraap vooral gaat om het ondergronds groeiende wortelgewas. De groente is waarschijnlijk ooit ontstaan uit een kruising van kool en knolraap. In het Engels wordt de groente, die ooit vanuit Zweden in Groot-Brittannië werd geïntroduceerd, ook wel rutabaga (naar het Zweedse rotabagge) of swede (‘Zweedse knollen’) genoemd. Afhankelijk van de soort is koolraap aan de buitenkant wit tot roodpaars gekleurd; de binnenkant is wit tot lichtgeel.

Van Keltische tijden tot in de middeleeuwen werd de koolraap in Europa ook wel gebruikt voor de traditionele herfst- en winterfeesten zoals Samhain (tegenwoordig Halloween) en Yule (midwinterfeest): ze werden vaak kunstig uitgesneden en zelfs als lantaarns gebruikt. De uitgesneden koolraaplantaarn was daarmee de Europese voorloper van de Amerikaanse Jack-o’-Lantern (uitgesneden pompoenlantaarn).

Koolraap, een slanke en gezonde groente

ac75dcfa1836b85afee6502f905f528a_medium.Niet alleen de koolraap (wortelgewas) kan worden gegeten, ook het blad ervan (ook wel snijmoes of snijkool genoemd) is goed eetbaar. Echter, in de winkel zul je deze groenten amper zien; het blad en soms ook de koolraap zelf worden vaak gebruikt als veevoer. En dat is dan weer jammer voor de mens, want koolraap is een groente, die een scala aan gezonde stoffen, vitamines en mineralen bevat. Net als de andere leden van de kruisbloemigen bevat koolraap eveneens de zogenaamde glucosinolaten: stoffen waarvan men weet, dat deze kanker kunnen helpen voorkomen of kunnen doen afnemen. Verder is van glucosinolaat bekend, dat het immuunsysteem erdoor wordt versterkt en de bloedvaten er gezond bij blijven. Koolraap bevat verder nog de vitamines C, foliumzuur, A en K, en de mineralen calcium, ijzer, magnesium, fosfor, kalium en zink. Toch zitten er maar weinig calorieën in (circa 35 per 100 gram) en is koolraap dus beslist een ‘slanke’ groente te noemen, die uitstekend past in een energiebeperkt dieet.

Koolraap, knolraap of koolrabi? Wat zijn de verschillen?

  • Koolraap (Brassica napobrassica) groeit in de grond en is de grootste van de drie; koolrapen kunnen qua grootte die van een knolselderij zeker evenaren. Van buiten zijn ze meestal crème tot roodpaars en van binnen wit tot lichtgeel. De smaak van deze groente is lichtzoet en gaat enigszins in de richting van die van pastinaak.

  • Knolraap 1be1cef687a3acdf046682e3497be2c6_medium.(Brassica rapa) groeit eveneens in de grond, maar wordt niet veel groter dan een vuist. De knollen hebben van buiten een lichtgele tot paarse gloed, maar zijn van binnen meestal botergeel. In tegenstelling tot koolraap wordt knolraap (ook wel raapjes, meiraap of meiknol genoemd) vooral in de lente geoogst en gegeten. De smaak is fris, zelfs licht-pittig en doet wel wat denken aan milde radijs.

  • Koolrabi d3bd69854069fe2a92729fed7a127e48_medium.(Brassica oleracea convar. acephala) is de enige van de drie, die bovengronds groeit. Het is dan ook feitelijk geen knol of raap, maar een zogenaamd hypocotyl (verdikt deel van de stengel). Koolrabi is een typische lente- en zomergroente. Qua grootte liggen ze meestal tussen koolraap en knolraap in. Verder zijn ze van buiten lichtgroen of soms blauw-paars, terwijl ze van binnen meestal wittig kleuren.

Het recept is als bijgerecht goed voor 3-4 personen.

58e875d59051d5f7f799e919754f62d5_medium.Ingrediënten

  • 750 gram koolraap (heel of voorgesneden)
  • 125 gram paneermeel of fijn broodkruim
  • 125 milliliter slagroom
  • Scheutje melk
  • 50 gram boter in kleine stukjes
  • 2 eieren
  • 3 eetlepels molasse of keukenstroop
  • 1 theelepel gemberpoeder fb111b12a56ab20fc13df9d1a17ef14f_medium.
  • ½ theelepel nootmuskaat
  • Zout en (witte) peper (naar smaak).

Verder nodig: een groot of koksmes, een kookpan, een vergiet of grote zeef, een aardappelstamper of staafmixer, een mengkom, een handgarde, een houten lepel of spatel, een ovenschaal, een invetkwastje.

Bereiding

Verwarm de oven op 180 °C

2e2457cb05208c79d05033db5ddb7265_medium.Vet de ovenschaal door middel van het invetkwatje in met wat zachte boter (of eventueel olie)

Als je een hele koolraap hebt: snij de kroon en de wortel eraf en schil de koolraap met het koksmes van boven naar beneden af

Snij de koolraap eerst in schijven en vervolgens in kleine blokjes of reepjes

Doe de gesneden koolraap met wat zout in de kookpan en voeg water toe

40bd7d37d3213cb6248b3644b5ce7fe2_medium.Kook de koolraap op dezelfde wijze als aardappelen, in ongeveer 20-25 minuten gaar

Zet het vuur uit en giet de koolraap in een vergiet of grote zeef om uit te lekken

Giet de koolraap vervolgens terug in de pan om uit te wasemen

Stamp de gare koolraap in de pan met de aardappelstamper fijn of pureer met een staafmixer

aa0519cbc0392d25c065d6c12b6e0245_medium.Breek de eieren in de mengkom en voeg de slagroom toe; klop de eieren met een handgarde in de slagroom los

Voeg achtereenvolgens nog het paneermeel (of broodkruim), de molasse, het gemberpoeder, wat zout en (witte) peper in de mengkom en roer alles met een houten lepel of spatel goed door elkaar

Het mengsel moet niet breiachtig, maar gietbaar zijn; voeg zo nodig nog wat melk toe

eb396eae76ef197f916be3b8752e9116_medium.Roer dit ei-slagroommengsel dan goed door de gestampte of gepureerde koolraap heen, zodat al het vocht goed wordt opgenomen

Giet het rijke koolraapmengsel in de beboterde ovenschaal en maak eventueel een decoratief patroon op de bovenkant (met een vork of lepel); of strooi er een restje paneermeel of broodkruim overheen

Strooi vlokjes boter over de bovenkant van de koolraapschotel heen

d695ab5b60a617bb78d36d39e6824bed_medium.Bak de lanttulaatikko in de oven in ongeveer 45-50 minuten op 180 °C af, tot alles door en door gaar is en de bovenkant goudbruin is gekleurd.

Variatie

In plaats van koolraap zou je in deze schotel ook een andere knol- of wortelgroente kunnen gebruiken, zoals knolraap, koolrabi, knolselderij, winterwortel of pastinaak.

6c304b3d0811ac649192070a4291fed9_medium.In plaats van paneermeel kun je dus even goed (zelfgemaakt) broodkruim gebruiken, mits dit heel fijn is gemalen. Als je dit niet in huis hebt, kun je eventueel ook (ongezoete) tarwegries of (maïs-) polenta gebruiken.

Voor een minder vette versie kun je de slagroom vervangen door bijvoorbeeld demi-crème fraîche of halfvette kookroom.

Gebruik specerijen die je lekker vindt. Traditioneel worden vaak gember en nootmuskaat gebruikt, maar als je liever kardemom, kruidnagel en/of kaneel wilt, dan kan dat natuurlijk ook.

1b7e9d8315a005d6dd3cde333eb405e1_medium.Gebruik in plaats van molasse of keukenstroop eens gerstemoutstroop of – wanneer je voor een kruidig/zoete versie van de lanttulaatikko met bijvoorbeeld kaneel gaat – wellicht appelstroop.

Niet zo’n fan van molasse of stroop in de koolraapschotel en liever een hartiger versie? Vervang het eens door een paar eetlepels Italiaanse of Provençaalse kruidenmix of door 1-2 eetlepels mosterd, pesto of misschien zelfs curry-paste.

1b36bab1131a06dca7b04b3c776cd0d1_medium.Bestrooi de ovenschotel desgewenst nog met geraspte kaas en laat het in de oven gratineren.

Serveren

Serveer de lanttulaatikko warm.

Serveer de lanttulaatikko als groente- of bijgerecht bij de warme avondmaaltijd.

Serveer de lanttulaatikko als bijgerecht bij vlees- of wildgerechten.

088ba3e18bd1a999222b781d2adc914d_medium.Serveer de lanttulaatikko als bijgerecht bij peulvruchten- of groentegerechten.

Serveer de lanttulaatikko bij of in plaats van aardappelen, rijst of pasta.

Hyvää ruokahalua, oftewel eet smakelijk!

 

ASMAY.

© 2020 Foto's: Asmay, Office.microsoft.com, Pixabay.com.

 

27f96b289bbfcd3b02e76d89dc86beca_medium.Zie ook:

Duitse-keuken-bijgerecht-koolrabi-met-kruidenkaas

Italiaanse-keuken-bijgerecht-gnocchi-di-patate-(aardappelpasta)

Engelse-keuken-shepherd-s-pie-(lamsgehaktschotel)-met-pastinaakpuree

Hongaarse-keuken-rakott-kaposzta-(zuurkool-rijstovenschotel)

e9895aab22d45f74b12e0a0daeea3677_medium.Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/

 

15/01/2020 07:02

Reacties (13) 

17/01/2020 23:32
Wij noemde het vroeger knolletjes vond ze toen nooit lekker maar nu ik dit recept zie ga ik eens proberen.
1
17/01/2020 13:41
Koolrabi op de ouderwetse manier gemaakt, lekker.
1
16/01/2020 16:16
Heb ooit een uitnodiging gekregen voor Finland, maar omdat ik een jaar daarvoor al in Narvik was geweest en na drie van de tien dagen al terugging ... omdat ze werkelijk niks hadden wat ik eetbaar vond (ben tragisch moeilijk op dat gebied) ben ik maar niet op de uitnodiging voor Finland ingegaan. Het moet wel een prachtig land zijn. Dit gerecht zou ik eventueel nog wel lusten (geen idee hoe koolraap smaakt, dus dat zou ik vervangen door een groente die ik wel ken en lust, bijvoorbeeld groene kool of asperges).
1
17/01/2020 07:21
Maar dan zou ik geen molasse of stroop gebruiken; dat zou zeer waarschijnlijk heel raar smaken bij groene kool of asperges.
2
15/01/2020 21:43
Koolraap staat hier wel vaker op het menu, maar dan niet deze zoete versie. Het is inderdaad een gezonde en goedkope wintergroente. Je kunt beter de wat kleinere exemplaren kopen, want de grote zijn van binnen vaak wat houterig en vezelig, vooral aan de onderkant waar de wortel gezeten heeft.
Het recept van mijn overleden schoonmoeder kwam gewoon neer op wat ze 'stamppot koolraap' noemde: half aardappelen en half koolraap, in blokjes/repen gesneden en samen ca 20 minuten gekookt, gestampt en met melk en/of room smeuïg opgeklopt, dan een ei en wat klontjes boter erdoor. Tot slot in de he...
2
15/01/2020 23:45
Kijk, dat lijkt me ook wel wat! Het is ook niet dat die geen koolraap lust (dat lust ik niet was bij ons thuis niet aan de orde - eerst proeven en pas dan kon je aangeven of je iets lekker vond of minder lekker - zo leer je alles proeven en er zijn eigenlijk heel weinig dingen die ik écht niet lust) het was meer de bereiding, maar ach, met veel nootmuskaat was dat ook goed te doen.
1
16/01/2020 07:33
Mooie aanvulling, deze stamppotversie!
2
15/01/2020 20:15
Ken deze groente wel, heb het als kind vaak genoeg gegeten - in blokjes gekookt met een 'papje' - en was zeker niet mijn favoriet, maar deze bereiding spreekt me wel aan dus misschien ga ik nog eens aan de raap.
1
15/01/2020 08:54
Bijzonder, dit Finse gerecht. Zelf zou ik waarschijnlijk niet zo gauw stroop gebruiken in een groentegerecht, maar het is het proberen waard.
1
15/01/2020 08:50
U bent niet ingelogd. Wilt u nu inloggen of een account aanmaken?
Heel apart, zal (met de toch zoete smaak) zeker goed bij wildgerechten passen.
1
15/01/2020 08:56
Zeker waar. De Finnen eten lanttulaatikko vooral met rendiervlees.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert