Eentje over dubbelsterren:

Door Candice Simionescu gepubliceerd in Wetenschap en onderwijs

Eentje over dubbelsterren:

Dubbelster Eta Andromedae A en Eta Andromeda B in het sterrenbeeld Andromeda.

De meest simpele uitleg over wat een dubbelster is is de volgende: Een dubbelster zijn twee sterren die om elkaar heen draaien. Ze draaien om elkaar heen doordat ze een gemeenschappelijk zwaartepunt hebben. Het zwaartepunt is het punt ten opzichte waarvan de massa van het object in evenwicht is en in het geval van een dubbelster bevind dat punt zich zeg maar tussen de twee sterren in en die twee sterren hebben beide uiteraard ook hun eigen zwaartekrachtveld. Zie het anders maar als twee magneten die je niet tegen elkaar kunt duwen door het magnetisch veld tussen de twee magneten. Ze komen niet tot elkaar, maar houden dezelfde afstand tot elkaar en doordat, zeg maar rustig nagenoeg, alles in het Universum draait en tolt en wat dus zeker op gaat bij sterren raken deze sterren in een baan om elkaar heen. Zo moet je het ongeveer zien.

Kun je een dubbelster zien?

Er is één hele bekende en dat is ook zo’n beetje de enige die je met het blote oog echt kunt zien en dat is de dubbelster Mizar en Alcor in het sterrenbeeld Grote Beer en te vinden in het steelpannetje. Mizar is de ster naast Alkaid, dus de tweede ster van de steel.

https://tallsay.com/page/4295001525/alkaid-het-heethoofdje

Mizar en Alcor worden een dubbelster genoemd maar toch bestaat er twijfel over, omdat de afstand tussen deze beide sterren wel een beetje ver is om een dubbelster te kunnen zijn. De afstand varieert van 0,75 Lj (Lichtjaar) tot 3 Lj. We hebben het over 7.125.000.000.000 km tot 28.500.000.000.000 km. Alcor heeft 800.000 jaar nodig voor een rondje om Mizar.

Normaal kun je een dubbelster zien als je een beetje knappe telescoop hebt, anders lukt het je echt niet en dat is niet zo heel raar. Dubbelsterren kunnen bestaan uit twee grote maar ook uit één grote en één kleine ster (die dan wel veel massa bezit) en doordat ze zo ver weg staan ….. zien wij ze dus één ster. Wij zien bijvoorbeeld ook niet de twee manen Phobos en Deimos van Mars, ook niet de manen van Jupiter of de manen en de ringen van Saturnus. Kwestie van afstand en meer niet. Toen ik nog zeer veel aan bungeejumping deed (heb meer dan 100 sprongen gedaan) waren er veel – en die zullen er vast nog wel zijn – die dachten dat het een heel dun elastiekje was, want dat leek het als je op het strand zat/lag en keek … maar in werkelijkheid is het een vracht aan sterke elastieken en touwen met een dikte die in totaal meer dan 30 cm is.

In juni 1988 ging ik voor het eerst naar Hawaii toe en komend vanuit San Francisco. Van ver weg zag ik een enorme hoeveelheid eilanden (Hawaii bestaat uit 137 atollen en eilanden) en hoe dichterbij ik kwam, des te minder zag ik er en toen ik op het strand van Waikiki Beach stond zag ik geen enkele van de andere eilanden meer. Dat is eigenlijk een precies andersom situatie, maar goed. Wat ik bedoel is dat het menselijke oog maar een beperkte afstand kan zien. De foto hieronder is het, 2,5 keer groter dan het Melkwegstelsel, het Andromedanevel sterrenstelsel … maar we zien niet eens een goed puntje. Maar dat amper te onderscheiden puntje, in het kleine cirkeltje, is een sterrenstelsel wat maar liefst een doorsnede heeft van 250.000 lichtjaar (Melkwegstelsel 100.000) en met ruim 1 biljoen sterren.

In dat kleine cirkeltje valt amper het puntje te zien wat in werkelijkheid de foto hier onder is.

En u kijkt naar licht wat 2.5 miljoen jaar nodig heeft om ons te bereiken.

Hebben dubbelsterren planeten?

Waarom niet? Elke ster kan in principe planeten hebben en deze dubbelsterren kunnen rustig verder van elkaar af staan dan de Zon van Neptunus (4.5 miljard kilometer). En dus ruimte zat voor planeten. Maar je hebt ook dubbelsterren die zo dichtbij elkaar staan (of lijken te staan) dat vanaf Aarde het zelfs met de meest moderne apparatuur niet te zien is waar de scheiding tussen de twee moet zitten.

De ontdekking van dubbelsterren:

Vroeger en dan heb ik het over de tijd voor 1608 wist men dus niet dat er dubbelsterren bestonden en dus was het een openbaring toen de eerste sterrenkijker werd uitgevonden in 1608. En dit was dus wel een Nederlandse uitvinding. De uitvinders waren de Middelburgse brillenmakers Zacharias Janssen en Hans Lipperhey. Er gaat echter nog een verhaal rond, waar echter geen enkel bewijs voor is en dat is dat een anonieme Britse wiskundige in 1568 de eerste telescoop uit zou hebben gevonden. Maar wie dat was is dus onbekend en doet er verder niet toe, we zijn blij dat het is uitgevonden.

Toen de sterrenkijker was uitgevonden wisten de toenmalige astronomen gewoon niet wat ze zagen. Ze zagen dat meer dan de helft van alle sterren die ze konden zien dubbelsterren waren. De helft van alle sterren in het Melkwegstelsel en dus mogelijk ook in andere stelsels zijn dubbelsterren en je hebt ook nog driedubbel sterren.

Twee sterren die – aangetoond – om elkaar heen draaien noemen we fysische dubbelsterren. Twee sterren, en die dus eigenlijk alleen toevallig in dezelfde richting staan, noemen we een optische dubbelster. De dubbelsterren die met het blote oog of in een kijker - behoorlijk - te zien zijn noemen we visuele dubbelsterren. En een visuele dubbelster kan dus ook heel best een optische dubbelster zijn. De twee sterren staan dan uiteraard weliswaar op verschillende afstanden. Alleen toevallig nagenoeg wel in dezelfde richting.

*Candice*

17/12/2019 20:07

Reacties (4) 

1
18/12/2019 06:49
Mooi artikel!
1
18/12/2019 10:19
1
17/12/2019 22:22
Ik heb altijd gedacht dat de dubbelsterren pas ontdekt werden (met een Fraunhofer-teleskoop) door de Duits-Russische astronoom Struve.
" 1818 wurde Struve ordentlicher Professor und 1820 zum Direktor der Sternwarte Dorpat ernannt. 1824 wurde in Dorpat ein sehr leistungsfähiger Refraktor von Fraunhofer mit 24,4 cm Öffnung in Betrieb genommen. In der Folgezeit führte Struve damit intensive Beobachtungen von Doppelsternen durch, von denen er eine große Anzahl selbst entdeckte. Von 1824 bis 1837 nahm er mikrometrische Messungen an 2.714 Doppelsternen vor. 1827 veröffentlichte er einen K...
1
17/12/2019 22:36
De eerste werden ook eerder in 1608 ontdekt, maar het is wel waar dat vanaf begin 193 eeuw het beter werd en het begrip duidelijker kon worden omschreven. In 1608 en daarna hadden ze iets van, 'Hey het zijn dubbelsterren", maar veel meer dan dat wisten ze nog niet,
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert