Het mooie van kijken door sterrenkijkers:

Door Candice Simionescu gepubliceerd in Wetenschap en onderwijs

Het mooie van kijken door sterrenkijkers: 

3649b9b192a850efa11e300ce20e7dc8_medium.

Eigenlijk hoor je zegeen sterrenkijkers te noemen, maar gewoon ruimtetelescopen. Dat doe je daar namelijk mee. De ruimte begluren als zijnde een beginnende, als een meer ervaren of als een opgeleide Universum-gluurder.

En mocht u nu denken dat het simpel is, dan heeft u gelijk …. alleen durf ik dan te zeggen dat u met vrij grote waarschijnlijkheid niets anders zult zien dan wazige en verspringende beelden zonder ook maar iets te zien van de schoonheid, structuur en kleuren van dat waar u naar aan het kijken bent. Oh ja u zult als u richting de maan kijkt een enorme witte vlek voor uw ogen zien verschijnen. Een bijna tastbare vlek die gemiddeld een slordige 385.000 km van ons verwijderd staat (zweeft .. want de maan staat niet). En ja u zult meer van die witte, maar wel vele malen kleinere, vlekken zien als u op sterren richt .… maar u zult niet zien waarvoor u een ruimtetelescoop kocht! U ziet niet de ringen van Saturnus, niet de vlek op Jupiter, niet het rode van Mars en niet eens de kraters van de maan. En dan zullen we het maar niet over nevels, gaswolken en sterrenstelsels en sterrenhopen gaan hebben. Maar één troost … u bent echt niet de eerste, niet de enige en zeker niet de laatste die dol enthousiast geworden na het zien van You Tube video’s, het lezen van artikelen over het Universum (van mij bijvoorbeeld ….. jaaaaaa is geintje) of documentaires op televisie besloot om hoppa een ruimtetelescoop te kopen om het Universum te bewonderen, om vervolgens tot de conclusie te komen dat u niet ziet wat u dus wilde bewonderen.

197a8aa71237560800d9e723f800534b_medium.

Nederland en België zijn twee van de plekken met de meeste lichtvervuiling!

De oorzaken? Ervaring, kwaliteit statief en montering (belangrijker dan het inzoom volume en dat ga ik zo uitleggen), kwaliteit telescoop, geen moeite nemen om eerst de bijgeleverde cd rom eens te bekijken en om eerst goed uit te vogelen hoe alles werkt, plus … het dus niet opstellen op de juiste plek om echte mooie resultaten te behalen en tenslotte geen rekening houdend met iets dat de mens veroorzaakt en wat dus lichtvervuiling heet. Al de lichten die branden geven ….. licht en ze zorgen voor lichtvervuiling wat ervoor zorgt dat u geen mooie, donkere hemel ziet. Neem aan dat u snapt dat een bewolkte hemel sowieso rampzalig is om naar planeten, sterren, nevels en sterrenhopen en stelsels te gluren.

Statief en montering belangrijker dan inzoom volume:

 

Om de sterrenhemel te bekijken door een telescoop moet je door de aardatmosfeer kijken, en die atmosfeer is dus altijd in beweging en wat een vertroebeling van het beeld oplevert. Met een grote vergroting vergroot je met name … dat vertroebelde beeld. Je ziet dus niets meer doordat het beeld waziger wordt.

Echt hoor als winkels of bedrijven adverteren met vergrotingen van veel meer dan 100-200x mag je je serieus afvragen of ze wel echt verstand hebben van telescopen en waarnemen.
Het allerbelangrijkste aan een telescoop zijn, de montering en het statief.

Je kunt een enorme kijker met veel gewicht op een te goedkope, lichte montering zetten en je zult merken dat de kijker altijd licht trilt, en dat die trillingen — 100 tot 200x vergroot — ervoor zorgen dat je nagenoeg niets kunt waarnemen. En het richten van de telescoop gaat stukken lastiger door een te goedkope montering.

Wat voor telescoop?

90c4aa0677786ce45a5e039df867ce1d_medium.
 

Mocht u houden van impulsaankopen (dat doe ik soms ook) dan raad ik u aan om dat niet te gaan doen als u een telescoop wilt kopen. De kans dat die telescoop na drie keer gebruiken zonder de resultaten die beloofd werden, ergens in een berghok beland is groter dan de kans dat u slaapt met uw ogen dicht. En dat komt doordat het een impulsaankoop was zonder u goed te laten informeren en te oriënteren en voor uzelf doelen hebt gesteld omtrent wat te bekijken met de telescoop.

Tip voor de hele echte beginner:

Koop eerst eens een behoorlijke verrekijker – mogelijk heeft u die al – en ga eerst daarmee aan de gang. Met een goede verrekijker die zo’n 50 keer vergroot kunt u al heel wat zien. En u kunt gaan oefenen op het herkennen van sterrenbeelden en sterren. Verwacht niet dat u ooit de uiterste rand van het ons bekende Universum zult zien … die rand bestaat sowieso niet en niets kan dusdanig x vergroten dat u 40 miljard lichtjaar ver kunt kijken en het dan kan zien alsof u ervoor staat.

c657130a5f3b54014e47639e1d04f3e9_medium.

Om te weten wat u voor telescoop nodig heeft zijn een aantal zaken niet bepaald onbelangrijk.

– Niveau gebruiker, meestal beginnend.

– Wilt u er ook foto’s mee kunnen maken?

– Wat wilt u waarnemen? Sterren, sterrenhopen, planeten, deepsky objechten, nevels?

– Heeft u dichtbij een mooie plek waarvandaan u wilt gaan waarnemen of moet u er een stukje voor rijden of lopen? Dat is belangrijk vanwege het gewicht en de omvang van de telescoop. Je hebt ze van amper 10 kg … maar ook van 60 kg. Ik heb het dan puur over telescopen voor privé/thuis gebruik.

Het allereerste wat u het beste kunt doen voor u een telescoop aanschaft is dus voor uzelf bepalen waar en wat u er mee wilt waarnemen en of u er ook foto’s mee wilt kunnen maken.

Mocht u er foto’s mee willen maken dan heeft u echt een volgmotor nodig, daar sterren en echt alles in het Universum de rare gewoonte hebben om te bewegen … en niet echt met een langzame snelheid.

Een volgmotor helpt je bij het in beeld houden van hemellichamen. Door het draaien van de aarde verdwijnen objecten waar je jouw telescoop op gericht hebt, uit beeld. Een volgmotor stelt jouw telescoop automatisch bij, zodat de hemellichamen die je in beeld hebt in beeld blijven.

En dat is best wel handig voor als u er ook nog eens foto’s van wilt maken. Vergeet namelijk niet dat als u iets tot 200 keer vergroot … dat de bewegingen van de begluurde objecten dan ook 200 keer worden vergroot en uitgaand van een normale belichtingstijd zijn ze dan al uit beeld. Overigens is het het beste om bij de aankoop van een telescoop meteen rekening te houden met een eventuele latere plaatsing van een volgmotor, voor wanneer u dus in eerste instantie niet … maar daarna wel wilt gaan fotograferen.

428718b02b402519c9c4ec6dcad541ae_medium.

En dan nog als laatste aandachtspunt en ook niet onbelangrijk.

Wil je een montering met een go to functie of niet? De go to functie is met handbediening waarmee u kunt selecteren wat u wilt waarnemen en wat de telescoop dan automatisch voor u opzoekt. Het zelf zoeken is tijdrovend, maar wel veel mooier.

Een laatste tip. U snapt dat u voor het beste resultaat naar buiten moet en naar een plek waar het én donker is én onbewolkt. Kleed u echt warm aan, want u zit dan dermate lang stil dat u het erg koud kan gaan krijgen. En neem geen mobieltje mee, want uw ogen hebben ongeveer 40 minuten nodig om te wennen aan de duisternis en als u dan steeds schermpje gluren doet … gaat het helemaal niks worden, want dan wennen uw ogen nooit aan de duisternis en dan kunt u gluren door een telescoop wat u wilt … het zal teleurstellend zijn.

Sterrenkaart:

6b6e0eb54541bb4d3280c6e6ed51d8d7_medium.

https://www.spacepage.be/waarnemen-tools/sterrenkaarten/generator

Ik wil best zonder meer geloven dat u de planeten, sterren, sterrenbeelden, sterrenhopen, sterrenstelsels, nevels en gaswolken allemaal moeiteloos kan onderscheiden … ik kan dat echt niet (wel van vrij veel sterren), maar ik ben dan ook maar een maf kippetje en meer niet.

Maar zonder gekheid … een sterrenkaart gebruiken en waar nodig bruikbare links kan geen kwaad, want we praten maar over ettelijke triljarden sterren waarvan er voor u ongeveer tienduizenden zijn te begluren.

Dan kunt u gaan beginnen met het begluren van wat u maar wilt begluren en wat dus ook nog eens legaal gluren is. Wie weet ziet u dan een komeet naderen die de NASA en andere organisaties nog niet zagen naderen en die én op serieuze ramkoers met de Aarde ligt én van een formaat is dat het leuk is om te zien naderen, maar die groot genoeg is om Moeder Aarde te bevrijden van de mensheid en al de overige levende soorten ook uit te roeien.

Wie weet ziet u een UFO … wat dan dus niet langer meer een UFO is, want u heeft het dan geïdentificeerd als een ruimtevaartuig afkomstig van een andere planeet.

Wie weet ziet u … wel zoveel moois om van te genieten dat u slechts met heel veel moeite in staat bent om af en toe wat te gaan eten, drinken, werken of wat dan ook te doen naast het Universum gluren.

Mijn ervaringen:

583601a815fcbfc1af8f32b77d079e6f_medium.

 http://ucolick.org/ in San José. http://ucolick.org/main/index.html

San José het Lick-observatorium

7039b63313f6d425ca5abef5e1d2db9d_medium.

https://physics.tau.ac.il/astrophysics/wise_observatory

Mitzpe Ramon in de Negevwoestijn

Ik was nog echt heel erg jong toen de magie van het Universum mij inpalmde. En dat kwam doordat ik elke avond de hond uitliet en pal aan zee woonde en pal naast de duinen. Destijds in de jaren 60 en 70 had je uiteraard nog veel minder last van de lichtvervuiling en door de bijna constante wind (vooral uit het westen) had (en heb) je daar waar ik geboren werd vaak een echt prachtige sterrenhemel. Echt hoor die was gewoon zoveel mooier dan dat ik ooit in Amsterdam, Ede, Wageningen of Doorn heb gezien. Boven de zee … en met bijna altijd wind dus minder last van bewolking en donker. En dan langs de zee lopend en omhoog kijken naar dat magistrale schouwspel boven zee. De glinsteringen van die pracht in het zeewater en het nooit stoppende geluid van het water …. echt waanzinnig mooi.

Ik kocht op mijn 15e mijn eerste sterrenkijker, een hele simpele en goedkope en al stokoud van een kunstschilder die bij ons in het dorp woonde en die zeker niet onbekend was, want Ruud van de Wint was een kunstschilder en beeldhouwer die meerdere malen bezoek kreeg van eerst prinses en later Koningin Beatrix. Bea was onder de indruk van zijn werk en hij maakte ook het monument n.a.v. de vreselijke vliegramp op Tenerife van 27 maart 1977.

U hoeft dit niet te geloven, maar u mag het van mij helemaal nazoeken of het klopt dat Bea bij hem thuis en in zijn werkplaats (een oude loods) in Huisduinen op bezoek kwam.

https://nl.wikipedia.org/wiki/Vliegtuigramp_van_Tenerife

760e601d9653e42ec789a02a98b63a53_medium.

Stairway to heaven monument voor de slachtoffers van Tenerife.

Terug naar mijn ervaringen:

Die sterrenkijker kocht ik destijds voor nog geen vijftig gulden en ik zat soms urenlang op de dijk te gluren naar de sterren. Daarna heb ik nog een Dobson gekocht (vele jaren later) en dat was best een goede, waarmee ik de ringen van Saturnus zag. Ondertussen las ik zo’n beetje alles wat maar kon en wat over het Universum ging en toen ik eens op school tijdens een les vertelde dat wij dus met een zeer hoge snelheid ronddraaien en dat de Zon nog veel sneller draaide … mocht ik naar huis toe, want de onzin die ik uitkraamde kon alleen iemand die ijlde van de koorts uitkramen. Dat werd dus letterlijk zo gezegd!

De Aarde draait met een snelheid van 1.670 km per uur (bij de Evenaar). Maar dat is dus de snelheid van de aswenteling. De snelheid waarmee wij om de Zon draaien is nog veel hoger. 107.200 km per uur. De Zon draait met een snelheid van ongeveer 825.000 km per uur en heeft een slordige 220 miljoen jaar nodig om rond het centrum van het Melkwegstelsel te draaien.

Mijn liefde voor het Universum is nooit afgenomen en ben diverse keren in Nijmegen wezen kijken in het Ruimtevaart- en sterrenkundecentrum Saturnus, maar echt mooi was het toen ik dankzij een kennis van mij – toen ik in San Diego meewerkte aan het One America Plaza (150 meter) in dienst van de Shimuzu Corporatie als assistent maatvoerster aangesteld door het architectenbureau Murphy/Jahn – een bezoek mocht brengen aan het Lick observatorium in de buurt van San José. Later (al in deze eeuw) mocht ik ook een bezoek brengen aan het Mitzpe Ramon in de Negev woestijn en in het Lick zag ik voor het eerst de Orionnevel in al haar schoonheid en in Mitzpe Rapon mocht ik gluren naar de planeten. En nog veel meer moois.

Heb ik tegenwoordig nog een ruimtetelescoop? Nee, want ik woon in Doorn midden in het centrum en omringd door prachtige bossen, maar om een plek te vinden in Doorn waar ik zou kunnen kijken met een telescoop is niet zo eenvoudig, of ik zou midden in een weiland moeten gaan zitten. Het zou in het park ook mogelijk zijn, maar … ik heb niet echt heel veel zin meer om op mijn vergevorderde leeftijd midden in een weiland en midden in de nacht en zeer warm aangekleed te gaan zitten gluren. Bovendien kan dat nooit mooiere ervaringen opleveren dan in het Lick en Mitzpe Ramon.

 

e473ef7bce35d0f4e13d191fe0b99301_medium.

*Candice*

27/11/2019 20:48

Reacties (4) 

1
28/11/2019 11:16
Mooi informatief verhaal. Wij hebben buren gehad die een klein observatorium in de tuin hadden gebouwd om dagelijks het heelal te kunnen bestuderen. De reeds bejaarde Man en vrouw waren als hoogleraar astrofysica, en zij als wiskundige werkzaam geweest aan een Franse universiteit.
28/11/2019 19:48
Merci.

Oh maar vanaf waar jij zit in Frankrijk ... zal de sterrenhemel vast en zeker zeer mooi zijn,
Zulke buren had ik ook wel willen hebben ... zou dan maar weinig avonden thuis zijn, maar dat geeft niet.
1
27/11/2019 22:36
Ik woon gelukkig niet in de regio's met de meeste lichtvervuiling, en de meeste bekende sterrenbeelden zie ik met het blote oog - bij heldere hemel natuurlijk.
Voor mij is dat voldoende: op het internet vind ik dan wel de mooie plaatjes van wat ik niet met het blote oog kan zien.
Op dit moment zie (en hoor) ik vooral de overtrekkende wilde ganzen die aan de (oh zo milieuvriendelijke!) windmolens langs de kust ontsnapt zijn...voordat ze op de velden aan het Ijsselmeer afgeschoten worden.
Als ik weer zo'n zwerm over hoor trekken vraag ik mij altijd af hoeveel van hen volgend v...
28/11/2019 04:49
Bij mij valt de lichtvervuiling wel mee .... maar ik heb vrij veel last van heel erg veel hoge bomen. Maar er zijn hier en daar grote open plekken.

Die zie ik hier minder. Zie wel eens een gans (noemde ze vroeger kleine zwanen), maar geen zwermen.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert