Ouder worden (7) slijtende en verstijvende botten

Door ZiaRia gepubliceerd in Gezondheid en fitness

abb52eaf63fdd6e2c70a0e67e87eb8f3_medium.Slijtage van de botten en dan met name van de botten in de wervelkolom komt veel voor. Door het ouder worden, krijgt in feite iedereen op zekere dag op de een of ander manier met deze vorm van slijtage te maken, die pijn in nek, armen, rug en/of benen kan veroorzaken. Hoewel je aan klachten rondom slijtende botten doorgaans niet zult sterven, zullen zij wel de kwaliteit van leven bijzonder kunnen inperken.

Niet iedereen zal daar overigens evenveel last van hebben. Klachten hieromtrent kunnen variëren van af en toe tot dagelijks en van lichte tot ondragelijk pijnen, die – naast de kwaliteit van leven – ook nog eens de mobiliteit en onafhankelijkheid van de persoon in kwestie ernstig kunnen aantasten. Vaak is het gebruik van (een combinatie van) door artsen voorgeschreven pijnstillers en/of ontstekingsremmers onvermijdelijk.

Botontkalking (osteoporose)

Het menselijk skelet telt in totaal 206 botten, die hoofzakelijk bestaan uit kalk (calcium). Botweefsel wordt, net als de overige weefsels in het lichaam, steeds afgebroken en weer nieuw opgebouwd. Tot ongeveer het 35e levensjaar wordt meer botweefsel aangemaakt dan d596f4082ba2f7946b1ab7a479053bb2_medium.er wordt afgebroken; rond deze leeftijd wordt dan ook de zogenaamde ‘piekbotmassa’ vastgesteld. Over het algemeen hebben mannen sterkere botten (en een hogere piekbotmassa) dan vrouwen. Met het ouder worden verandert echter de balans tussen afbraak en opbouw: het lichaam breekt nog wel het botweefsel in hetelfde tempo af, maar maakt steeds minder botkalk aan. Rondom het 40e levensjaar neemt bij zowel vrouwen als mannen de botmassa dan ook langzaam maar zeker af. Bij vrouwen komt daar nog eens 10-20% extra botverlies bij als gevolg van de overgang (menopauze); dit komt door de sterk verminderde aanmaak van het vrouwelijke hormoon oestrogeen, dat tot dan de botafbraak afremde. Toch wordt extra inname van oestrogeen niet aangeraden vanwege het bevorderende karakter ervan op borst- en baarmoederhalskanker.

c7894e7a4ef6f03d244ce5ed79a10f8a_medium.Bij (naderende) ouderdom verloopt de botopbouw te traag en is te gering om het natuurlijke tempo van de botafbraak bij te kunnen houden. Daardoor wordt het inwendige van de botten poreus en verliezen ze hun oorspronkelijke sterkte. Wanneer de structuur van de botten in de loop der tijd sterk achteruit is gegaan en ze broos en breekbaar zijn geworden, is er sprake van botontkalking oftewel osteoporose. Statistisch gezien, krijgt 1 op de 4 vrouwen en 1 op de 12 mannen boven de 55 jaar te maken met symptomen van botontkalking. Botontkalking op zich is niet pijnlijk en zal pas worden bemerkt bij onverwachte botbreuken of bij zogenaamde gevolgpijn, bijvoorbeeld in de rug als gevolg van slijtage en het inzakken van de rugwervels.

Het is mogelijk om zelf een aantal maatregelen te nemen om (verergering van) botontkalking tegen te gaan, zoals bijvoorbeeld:

  • Regelmatig bewegen (minimaal 30 minuten per dag) helpt bij mensen tussen 30-70 jaar om botafbraak uit te stellen of te vertragen.
  • Calciumrijke voeding (zoals zuivel) en tenminste 30-60 minuten per dag in de buitenlucht (voor vitamine D). Lukt dit niet, dan dienen dagelijks calciumtabletten en een vitamine D-preparaat als voedingssupplementen te worden ingenomen om de botopbouw op peil te houden.
  • Tabak dient geheel en alcohol zo veel mogelijk te worden vermeden.
  • Voorkom vallen door obstakels in huis of in de werkomgeving weg te halen.

Slijtage in de wervelkolom (spondylose of spondylartrose)

12857c99b1eddcb511a3150bc6d75853_medium.Met spondylose of spondylartrose wordt bedoeld slijtage of artrose van de wervelkolom. In de volksmond heet het over het algemeen het ‘inkrimpen’ oftewel ‘inzakken’ van de rugwervels, waardoor mensen op leeftijd enerzijds daadwerkelijk korter worden en anderzijds meer en meer pijn kunnen krijgen.

Die pijn ontstaat, wanneer de bewegende delen van de wervelkolom (de wervels en de zachte, verende tussenwervelschijven) slijten. Hierbij kunnen de tusenwervelschijven zelfs voor een groot deel of geheel verdwijnen, waarna de harde wervels direct op elkaar kunnen komen te liggen en bij beweging pijn zullen veroorzaken. Spondylose komt dan ook het meest voor in de nek (cervicale spondylose) of in de onderrug (lumbale spondylose). Als de spondylose of slijtage ernstig is, kan er druk ontstaan op de zenuwbanen vanuit de nek naar de armen en/of vanuit de rug naar de benen, hetgeen pijn tot gevolg heeft. In het ergste geval kunnen de zenuwbanen hierdoor blijvend beschadigd raken en ontstaat er – naast de pijn van de spondylose – een chronische zenuwpijn (neuropathie).

Artrose

29b461bf13e248d96506f43aa3ff308b_medium.In de loop van het leven krijgen veel mensen te maken met pijn door artrose en dan vooral in nek, schouders, handen, heupen, knieën en enkels. Artrose ontstaat in feite door een achteruitgang in de kwaliteit van het kraakbeen in de gewrichtsweefsels, waardoor de laatste hun innerlijke soepelheid verliezen en pijnlijk worden. Lang werd gedacht, dat deze achteruitgang van het kraakbeen een normaal verouderingsverschijnsel was, maar inmiddels weet men beter.

Artrose is een ziekte, waarbij het hele gewricht betrokken is en die als een vorm van reuma wordt gezien. Doordat het kraakbeen in het gewricht dunner, zachter en brokkelig wordt en soms zelfs geheel verdwijnt, zullen de harde botten in het gewricht vrijwel direct over elkaar wrijven, hetgeen zal leiden tot pijn. Hoewel het kraakbeen zelf geen zenuwen bevat en dus geen pijn kan doen, zijn het de veranderingen/vergroeiingen van het aangetaste gewricht die dat wel doen. Er kunnen zich namelijk aan de randen van de gewrichtsbotten zichtbare en voelbare scherpe knobbels (osteofyten) voordoen, die bij beweging pijnlijk over elkaar schuren.

c3ef62a490b80ab564c318616e300af4_medium.Ook kan er sprake zijn van een lichte ontsteking van de slijmvlieslaag in het gewricht of van veranderingen in de zenuwen rondom, hetgeen eveneens pijn zal veroorzaken. Daarnaast komt het regelmatig voor dat spieren en pezen rondom het gewricht verzwakken en ook pijnprikkels af gaan geven.

Het klinkt tegenstrijdig, maar toch is en blijft de beste behandeling bij artrose: beweging, want van niets doen worden de gewrichten alleen maar stijver. Bij voorkeur gaat het hier om beweging met een niet te zware tot lichte belasting, in een niet te lange tijdsduur, als zij maar regelmatig is (lopen, fietsen, zwemmen e.d.). Daarnaast dient men overgewicht te verminderen dan wel te voorkomen om overbelasting van heupen en knieën te vermijden.

Reumatoïde artritis

Reumatoïde artritis is een ontstekingsziekte, die de gewrichten van de ledematen treft; vooral elleboog, pols, hand, knie, enkel en voet kunnen erdoor worden aangetast. Het kan zich zowel heel plotseling (acuut) als langzaam en sluipend openbaren.

240b41d39de887062d18c905f222a913_medium.Reumatoïde artritis is een auto-immuunziekte, waarbij het afweersysteem zich tegen het eigen lichaam keert. De ziekte, die in het bloed te ontdekken is door een verhoging van antistoffen (reumafactoren) tegen het eigen lichaam, breidt zich meestal via de peesscheden en slijmbeurzen uit naar andere gewrichten. De ontstoken gewrichten zijn over het algemeen warm, gezwollen, pijnlijk en stijf, waardoor – naast de kwaliteit van leven – onder meer de bewegelijkheid in het algemeen en de mobiliteit in het bijzonder sterk kunnen worden ondermijnd. De ziekte kent vaak een grillig verloop, waar rustige perioden en plotseling opvlammende slechte perioden zich kunnen afwisselen. In ernstige gevallen kunnen vooral handen en voeten sterk vervormen of vergoeien.

b663c7a17e51cd9ca30ef254328495e1_medium.Hoewel rust belangrijk is, zeker in een fase van zwellingen en pijn, dient toch ook te worden bewogen om de functie van het gewricht zo goed en zo lang mogelijk in stand te houden. Hydrotherapie of zwemmen in extra verwarmd water kan het oefenen vergemakkelijken. Ook het aanbrengen van warmte- of koudepakkingen kan helpen. Verder zullen aanpassingen in huis (zoals onder meer een verhoogd toilet, een douchestoel of een verhoogd bed) kunnen helpen om de pijn te beperken.

Naast medicijnen en bewegingstherapie kijken steeds meer reumatologen naar andere factoren in het leven van hun patiënten, zoals stress en voeding. Bepaalde voedingsmiddelen kunnen in het lichaam namelijk ontstekingsbevorderend werken, terwijl andere juist weer ontstekingsremmend zijn. Als reumapatiënt is het natuurlijk zaak om zo min mogelijk van de eerstgenoemde en zo veel mogelijk van de laatstgenoemde voedingsmiddelen tot zich te nemen.

Als ontstekingsbevorderend gelden onder meer:

  • Suiker 4f438bc3b958a98d351011e4bb502630_medium.en suikerrijke producten (snoep, koek, gebak, snacks e.d.)
  • Geraffineerde meel en meelproducten (witte meel, witbrood, witte rijst, witte pasta e.d.)
  • Verzadigde vetten en transvetten (kant-en-klare producten, frituursnacks e.d.)
  • Melkproducten
  • Gluten (graaneiwit in tarwe, rogge, gerst, kamut en spelt)
  • Vlees, kip of vis (vooral uit de bio-industrie)
  • Chemische toevoegingen als geur-, kleur- en smaakstoffen en kunstmatige zoetstoffen
  • Genotsmiddelen, zoals tabak en alcohol.

Als ontstekingsremmend gelden in het algemeen:

  • (Biologische) 89da07f20a33469eb7c6dacf69978080_medium.verse groenten (vooral ui en knoflook)
  • (Biologisch) fruit (vooral appels, blauwe bessen en blauwe druiven)
  • Omega 3-vetzuren (onder andere walnoten, lijnzaad-, hennepzaad- en koolzaadolie, vette vis)
  • Glutenvrije granen (onder andere zilvervliesrijst, maïs, quinoa, boekweit of gierst)
  • Kruiden en specerijen met een hoog antioxidantengehalte (vooral gember en kurkuma, maar ook onder meer koriander, tijm, basilicum, salie, venkel, marjolein en rozemarijn)
  • Vitamine D (bijvoorbeeld als supplement tezamen met calcium).

 

Verteld door:

© ZiaRia.

(2019) Foto's: Office.microsoft.com, Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

33c91344d95222cf0dea94baf906466d_medium.Kijk voor andere artikelen en verhalen eventueel ook eens naar:

Ouder-worden-(2)-ouderdom-komt-met-gebreken

Ouder-worden-(3)-voeding-van-gewicht

Ouder-worden-(4)-ongemakken-van-maag-en-darmen

Ouder-worden-(5)-train-verstand-en-geheugen

Ouder-worden-(6)-slaap-en-slapeloosheid

Of lees verder op:(

https://tallsay.com/ziaria of

https://ziariasblog.wordpress.com/

 

09/11/2019 10:21

Reacties (13) 

1
11/11/2019 19:08
goed artikel
1
10/11/2019 18:04
Supergoed artikel en duidelijke informatie.
Met het ouder worden hebben wij ook te kampen met die problemen. We letten op onze voeding, zorgen ervoor dat we voldoende bewegen ....
De reactie van Zevenblad is supergoed.
En dat ik te kampen heb met artose, tja ... daar zal ik maar leren mee leven hé :-)
Alhoewel ik met mijn 70 toch een héél stuk beter ben dan mijn moeder aan die leeftijd.
Blijven bewegen is onze leuze !
11/11/2019 07:26
Goed advies!
2
10/11/2019 00:47
Prima artikel! Ouderdom komt nu eenmaal met gebreken en als je dat mogelijk kunt vertragen of verbeteren door je levensstijl aan te passen is dat een keus (overgewicht is ook funest voor gewrichten).
Dat het voor een groot deel ook in de genen zit, zoals Zevenblad aangeeft, denk ik ook.
Ik doe heel veel verkeerd, maar ben met mijn 60+ nog steeds zo lenig als een kat.
10/11/2019 07:56
Goed hoor! Dat doe ik je niet na.
2
09/11/2019 12:28
In het stenen tijdperk (en nog enkele duizenden jaren daarna) waren mensen met ca. 40 jaar gewoon óp. Ze hadden geen tanden meer (scheurbuik door vitaminegebrek in de lange winters), met als gevolg problemen met de spijsvertering. Als ze nog tanden hadden waren die al boven de dertig jaar afgesleten door teveel zand in de voeding.
Ze waren zo krom als hoepels door de reuma (geen centrale verwarming en teveel vocht) en overbelast door het harde werk om de dagelijkse kost bij elkaar te scharrelen. Vrouwen stierven nog eerder: uitgeput door geboortes of gewoon door sepsis in het kraambed....
1
10/11/2019 07:55
Waar, het menselijk lichaam verschilt eigenlijk niet van dat van onze verre voorouders. De leefomstandigheden en eetgewoonten zijn het, die totaal verschillen. Geraffineerde voeding uit de voedingsindustrie i.p.v. vers en zelf bereid, (overdadig) gebruik van genotsmiddelen en suiker zorgen - naast stress en voor veel mensen een zittend (werk-) leven - helaas voor meer schade aan de gezondheid dan nodig zou zijn.
1
09/11/2019 12:13
Heb hier helemaal geen verstand van, maar vind het een geweldig goed artikel en ik kan gelukkig zeggen dat ik - ondanks mijn toch ook vorderende leeftijd van bijna 60 - nog geen last heb van wat voor vorm van slijtage en verstijvende botten dan ook.
1
10/11/2019 07:48
Gelukkig maar!
1
09/11/2019 11:32
Goed artikel. Helaas maar al te bekend, deze ouderdomskwalen (waarvan je er ook een aantal al op jonge leeftijd kunt krijgen). Iedereen zal ongetwijfeld iemand in zijn of haar familie of vriendenkring kennen, die er aan en onder lijdt, of heeft er wellicht zelf al mee te maken gekregen.
1
ZiaRia tegen Asmay
09/11/2019 11:33
Zeker waar.
1
09/11/2019 11:28
Informatief stuk.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert