Het ontstaan van ons Zonnestelsel ... en waarom het plat is:

Door Candice Simionescu gepubliceerd in Wetenschap en onderwijs

Het ontstaan van ons Zonnestelsel …

en waarom het plat is:

9c6ff8911119655773a4872cf3744579_medium.

In ons Zonnestelsel zijn echt geen gaswolken en/of prachtige nevels … en dat is logisch, want onze Zon is net als elke andere ster geboren in een kraamkamer voor sterren … en dus in een nevel. En net als kinderen op den duur op hun eigen gaan wonen … doen sterren dat zeg maar ook. Ze vertrekken al dan niet vrijwillig en vinden hun plek aan het firmament. En dat kan dan op ettelijke duizenden tot een paar miljoen lichtjaar bij mammy’s kraamkamer vandaan zijn.

Maar het kan ook anders. Die kraamkamer kan onder invloed van gigantische zwaartekracht instorten. Het is in zulke gevallen slechts een relatief klein deel (en relatief klein kan miljarden km3 zijn) wat dan instort en door de zwaartekracht vormt het merendeel van zo’n massa dan uiteindelijk een bol … en voila er is weer een Zon geboren. En onze Zon ontstond uit zo’n ineenstorting plus samensmelting.

In welke nevel is onze Zon ontstaan?

16e6abffb48933989f9ab3f2cedac210_medium.

De Adelaarsnevel

Niet met grote zekerheid te zeggen, want ik ben pas 59 jaar oud en dat is bij lange na niet 4,5 miljard jaar, maar gezien de ligging en overeenkomende materiën en heel veel natuurkundige berekeningen die niet door mij zijn gemaakt (er kunnen dus foutjes in zitten … geintje) schijnt deze schoonheid onze mamma te zijn.

En in deze nevel bevinden zich bijvoorbeeld ook de Pilaren der Creatie. En daar kan zomaar de kraamkamer van onze Zon en dus ons bestaan zich hebben bevonden. En dan heeft onze Zon toch best wel een leuk afstandje afgelegd om op haar zelf te gaan wonen. 7.000 lichtjaren en dat is maar liefst: 66.500.000.000.000.000 km.

https://tallsay.com/page/4294998490/gaswolken-en-nevels-pilaren-der-creatie

Het ontstaan van ons Zonnestelsel …

93b9b6b6bb4d5e2c86759dab3d5ae0cc_medium.

Net als andere sterren ontstond onze Zon uit een driedimensionale gaswolk die zeg maar bolvormig is. En dan hebben we het dus over een klein gaswolkje (niet echt wolkje, maar in Universele maten wel) wat door de zwaartekracht samentrekt … maar niet alleen door de zwaartekracht. Als dat wel zo zou zijn dan zou de vorm niet veranderen, want zwaartekracht bepaald geen vorm. Maar samen met iets wat we wel eens temperatuur noemen en die door het samentrekken van de zwaartekracht en samen met de ook enkel maar toenemende dichtheid enorm oploopt … trekt het geheel zich samen.

Roteren van de samengetrokken materie (bol):

 

 

 

https://youtu.be/NrJxYfPjCjA

Je mag die video niet bekijken van het IOC ... dus dan ook maar de link plaatsen. Dat mag wel.

Als u net als mij graag kunstrijden kijkt en dan nemen we gewoon even deze legendarische kunstrijdster en dan gaat het mij om de pirouette, dan begrijpt u de volgende uitleg stukken makkelijker. Maar het is evengoed geen moeilijke uitleg en ik wilde graag even genieten van Katarina Witt.

In een gaswolk en ook in een nieuw gevormde (gas)bol zie je vele willekeurige bewegingen en als je nu al die bewegingen optelt, dan blijkt dat de gaswolk uiteindelijk gewoon een nettorotatie heeft en die is zeer gering. En heeft totaal geen invloed op de vorm of op wat dan ook. Maar dan … dan begint het samentrekken onder haar eigen zwaartekracht en daardoor neemt de rotatiesnelheid gigantisch toe. Snapt u het? Mooi. Niet? Dan gaan we terug naar Katarina Witt. Terug naar haar zo prachtige performance tijdens de Olympische Winterspelen van 1984 in Sarajevo (ik hou van ballet en van kunstrijden) en dan vraag ik u dus te letten op haar pirouette vanaf 2.08. In het begin van de pirouette valt de snelheid behoorlijk mee, maar vanaf het moment dat ze zich smaller maakt … als de armen omhoog gaan en ze zeg maar een dunne lat wordt (zo oneerbiedig voor een vrouw met zo een mooi figuur) dan vliegt de rotatiesnelheid omhoog. Alleen is in het geval van Katarina Witt de versmallingsfactor slecht twee, waardoor ze dus ook maar twee keer sneller gaat draaien. Kijken we naar de gaswolk die samentrekt dan hebben we het over een factor van een miljoen of meer en gaat de rotatiesnelheid dus ook ongekend veel sneller draaien dan de amper meetbare nettorotatie aan het begin.

Als u natuurkunde heeft gehad op school (maar anders ook wel) dan kent u het begrip wat wel eens middelpuntvliedende kracht wordt genoemd. Ik ga het uitleggen, maar u krijgt niet zoals ik vroeger vaak deed een voorbeeld van mij die het dan voor u aan het uitbeelden is. Waarom niet? Ach dat is heel simpel. Ik ben zeer beperkt gekleed …. en ik heb geen zin om dat voor een paar foto’s te gaan veranderen.

De toenemende rotatie veroorzaakt een middelpuntvliedende kracht en deze kracht ligt in het vlak van de rotatie en is naar buiten gericht … dus van de rotatieas af. Pak maar eens emmer en vul die met water (nogmaals ik ga het dus niet uitbeelden) en hou die emmer vast (al dan niet wat van het lichaam af) en ga ronddraaien, steeds sneller ronddraaien. Uw schouder van de arm waarmee u die emmer vasthoudt vormt dan de rotatieas en het water in de emmer … wil weg. En hoe sneller dat u draait, hoe sterker de middelpuntvliedende kracht wordt en waarmee de weerstand van het water dat in de emmer zit wordt gebroken. Dat gebeurd doordat wanneer er voldoende snel wordt gedraaid de middelpuntvliedende kracht sterker wordt dan de zwaartekracht met als gevolg dat het water ook in de emmer blijft als deze ondersteboven wordt gehouden. En bij twijfel … gewoon uittesten met een emmer water die u boven uw hoofd of uw phone houdt. Gaat het fout … dan was uw snelheid echt te langzaam of u draaide de emmer te vroeg om. In dat geval kunt u van mij een handdoek krijgen.

a3cabf01f927be654a2481baf428702f_medium.4a7bd09275326b5283d35ad2d06df934_medium.9af32a751158c0cb2197e244ea8dd262_medium.

Foto 1: Een min-of-meer bolvormige verdichting trekt samen en gaat stilaan sneller roteren.

Foto 2: Door de rotatie vlakt de verdichting af en vormt een schijf.

Foto 3: In het centrum ontstaat een ster, om de ster ontstaat een planetenstelsel.
Het gevolg van de middelpuntvliedende kracht voor de gaswolk is dat deze wel langs de rotatieas kan samentrekken, maar niet (of vele malen minder) in het vlak van de rotatie.

De oorspronkelijk driedimensionale gaswolk zal dus door de rotatie gaan afplatten tot een gas- en stofschijf, wordt dan dus meer tweedimensionaal.

092d7d4c0be152488d79b3ccbff6bcc1_medium.

Deze stofschijven worden ook bij andere (nog hele jonge) sterren waargenomen, een sterke aanwijzing dat planeetvorming dus mogelijk een algemeen verschijnsel is. Het veruit meest bekende voorbeeld is de stofschijf om de ster β (bèta) Pictoris.

Deze ster is qua eigenschappen vergelijkbaar met onze Zon, maar is pas zeer kort geleden ontstaan en dus nog erg jong (23 miljoen jaar). U vind haar op een kleine 63 lichtjaar van de Zon. En dan hebben we het dus maar over een afstandje van 598.500.000.000.000 km en mocht u er naar toe willen (de temperatuur van deze ster is zo’n 8000 graden Celsius) er draait een planeet om heen die een paar keer groter is dan de planeet Jupiter maar met een bodemtemperatuur van zo’n 2000 graden en de dagen duren er kort. Slechts 8 uur!

0dab29d83f6fa9baef01d0fd91c00a6b_medium.

De stofschijf rond de ster β Pictoris. Het felle licht van de ster zelf, in het midden van de figuur, is tegengehouden om de veel zwakkere schijf beter te kunnen zien. Asymmetrieën (afwijkingen t.o.v. de gestreepte lijn) in de schijf duiden op (de vorming van) planeten.

Terug naar ons Zonnestelsel, maar eerst nog dit ...

68c05f103a8643a6b98e4a705208b39a_medium.

Dit is geen foto van ons Zonnestelsel … maar van de Lokale Bel en dat is een begrip waar nog niet zo heel veel mensen van gehoord zullen hebben. Maar toch is het belangrijk, want wij leven in deze Lokale Bel. Wij, plus de Zon, Mercurius, Venus, Mars, Jupiter, Saturnus, Uranus, Neptunus plus de Kuipergordel en de Oortwolk en de twee sterren Antares – op 620 lichtjaar – en Beta Canis Majoris – op 493 lichtjaar – bevinden zich samen in de Lokale Bel en die is dus niet echt klein te noemen.

Maar de Lokale Bel is voor onze begrippen dan wel best enorm (200 tot 700 lichtjaar breed), Universeel is het niet eens een stofje (kunt u nagaan wat wij Universeel voorstellen).

Wij bevinden ons nu zo’n 5 tot 10 miljoen jaar in die bel en u gaat echt niet meer meemaken dat we eruit gaan. Had het u graag gegund, maar gaat echt niet gebeuren. Deze bel bestaat voornamelijk uit lege ruimte en is vrij heet. Maar er komt nog een artikel over deze bellen, want uiteraard heb je daar meer en ook veel grotere van in het Universum en zelfs in ons Melkwegstelsel.

En nu wel terug naar ons Zonnestelsel:

Ongeveer 4,519.721.076 jaar geleden (u mag het echt altijd narekenen ga gerust uw gang, maar dan moet u wel zelf gaan uitwerken hoe u het gaat uitrekenen … van mij krijgt u geen details om het te doen) ontstond door zo’n ineenstorting en vorming zoals (zie boven) eerder omschreven ons Zonnestelsel en dat ging niet in een paar dagen, maar het duurde ongeveer 102.800 jaar. En de enorme hitte die daarbij ontstond, vormde de voedzame basis waardoor een kleine ster kon ontstaan die vervolgens een groot deel van de restanten van de gaswolk opzoog en zo een volwaardige ster kon worden. En onze Zon bestond.

4866fef0d4f7ae7bbdf1d0ce6aed33cd_medium.

Verdichtingen in de Orionnevel, waar op dit moment weer nieuwe sterren worden gevormd.

Niet al het gas werd opgezogen en wat overbleef begon af te koelen en daardoor ontstonden stukken ijs, steen en metaal. En deze brokstukken werden alleen maar groter doordat ze aan elkaar begonnen vast te klitten … en zo verzamelden ze alle restanten op wat eigenwijze meteoren na. Uiteindelijk waren deze brokstukken groot genoeg om ook de laatste restjes gas op te zuigen. Maar toen waren we al wel iets van een miljoen jaar verder en was de Zon van peutertje tot kleutertje geworden en ik heb heel vaak gehoord dat ik een drama was als kleuter … en de jonge Zon was ook geen lieverdje. Ze begon te treiteren en deed dat door sterke straling – Zonnewind – te produceren en daarmee blies ze de gasmantel die zich om de (proto)planeten hadden gevormd weg. Alleen de gasmantels rond de gasplaneten waren sterk genoeg (en stonden ver genoeg weg) om het te kunnen volhouden. Daarna begon de irritante Zon de protoplaneten haar ijzeren wil op te leggen en liet ze in een stabiele baan om haar heen draaien. Er vonden nog wat forse botsingen plaats waardoor uiteindelijk het stelsel dat we nu kennen als ons Zonnestelsel ontstond.

Een best wel leuk weetje:

Onze Zon bevindt zich op een afstand van 30.000 lichtjaar (285.000.000.000.000.000 km) van het centrum van de Melkweg en ons Zonnestelsel legt een zeer vaste baan af. En die baan die wordt door sommige wetenschappers als een zwaar dodelijke uitstervingsroute beschreven. Volgens hen draagt de route die de Zon volgt bij aan de periodieke massale uitsterving van het leven op Aarde.

So what? Daar is de mens al mee bezig sinds ze ontstond!

6e27342fc2b5b9de2833222f62503f03_medium.

39dc34ffeba18cde4006fcef09007962_medium.

Heb me maar even aangekleed voor een eind-foto. 

*Candice*

 

16/09/2019 20:21

Reacties (4) 

1
17/09/2019 15:34
Eens met Rob: zo valt het nog wel te begrijpen. Goed uitgelegd.
1
17/09/2019 15:57
1
17/09/2019 15:24
Interessante zaken en goede voorbeelden: dat verduidelijkt prima!
1
17/09/2019 15:57
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert