Natuurlijk wonen naar vorm: Friedensreich Hundertwasser

Door Robin93 gepubliceerd in Ondernemen en werk

71e78f9c18d6ce0080cc0661661c2821_medium.Friedensreich Hundertwasser was zijn tijd eigenlijk ver vooruit.

In de 20e eeuw een tijdperk waarin modernisme en industrialisatie hoogtij vierden, stond deze Oostenrijkse kunstenaar en architect al bekend om zijn kleurrijke kunst- en bouwwerken en was hij een fervent voorvechter van een mens- en milieuvriendelijke manier van leven en bouwen.

Friedensreich Hundertwasser – zijn jeugd

Hij werd op 15 december 1928 in Wenen geboren als Friedrich Stowasser, zoon van een katholieke vader en een Joodse moeder. Zijn vader stierf aan een blindedarmontsteking toen hij nog maar 1 jaar oud was. Toen Oostenrijk in april 1938 door de Nazi’s bij Duitsland werd ingelijfd, hadden moeder en zoon het moeilijk vanwege hun Joodse afkomst. Om deportatie te vermijden, deden zij zich voor als katholieke christenen en de jonge Friedrich moest zich zelfs bij de Hitlerjugend aansluiten om niet op te vallen. Niet voor niets, want in 1943 werden 69 Joodse familieleden van zijn moeders kant gedeporteerd en vermoord.

Friedensreich Hundertwasser – scholing, opleiding en pseudoniem

Als kind volgde de jonge Friedrich onderwijs aan een Montesorrischool; zijn gevoel voor en werkwijze met kleuren werd toen al door zijn leraren opgemerkt. Na de Tweede Wereldoorlog wilde hij naar de kunstacademie en dat werd in 1948 een feit. Toch studeerde hij er maar 3 maanden; als typische autodidact leerde hij zichzelf de benodigde technieken aan die zo kenmerkend waren voor zijn latere werk.

d4cae113ca9221c8e95d5e87ccbe8ac1_medium.In 1949 ontdekte de prille kunstenaar dat het Slavische woord sto of sta als betekenis ‘honderd’ had; hij veranderde daarop zijn naam van Stowasser in Hundertwasser en gebruikte dit als zijn pseudoniem. Later veranderde hij zijn voornaam in Friedensreich en voegde er nog de bijzondere namen Regentag Dunkelbunt aan toe. Van 1949 tot 1951 reisde Hundertwasser naar onder meer Frankrijk, Italië, Spanje, Marokko, Algerije en Tunesië. In Florence ontmoette hij de jonge Franse schilder René Brô, met wie hij zijn leven lang goed bevriend bleef.

Friedensreich Hundertwasser – theorie van het transautomatisme

In eerste instantie was Hundertwasser vooral actief als beeldend kunstenaar; pas begin jaren 1950 groeide zijn interesse in architectuur. Vrijwel hetzelfde moment zette hij zich af tegen het rationalisme dat destijds de architectuur kenmerkte. Naar zijn idee was er daarin te weinig oog voor de mens: deze moest zich aanpassen aan het gebouw in plaats van andersom.

92c0f4bdcdab22683b0aa174f0233ac4_medium.In 1953 stelde Hundertwasser zijn (beeldende) kunsttheorie van het Transautomatisme op. Deze stijl lijkt op het surrealisme, maar de kern ervan wordt gevormd door de fantasie van de toeschouwer in plaats van diens objectieve interpretatie van de bedoeling van de schilder. Op deze wijze zullen verschillende mensen verschillende dingen zien in hetzelfde kunstwerk. De bedoeling van de schilder wordt hierbij ondergesteld aan de interpretatie van de toeschouwer. Het Transautomatisme van Hundertwasser is ook geheel gebaseerd op de organische geometrie van de natuur. Strakke en rechte lijnen waren volgens de kunstenaar onnatuurlijk en daarom ‘goddeloos en immoreel’. Vooral de (natuurlijke) spiraalvorm wist hem te boeien. Naast uitbundig kleurgebruik geloofde hij dan ook sterk in menselijk welbevinden door vloeiende lijnen en vormen. Schilderijen en gebouwen van Hundertwasser kennen dan ook veel kleur en vrijwel geen rechte lijnen.

9337ede53ba2f466d9f8eb9a6987d6c3_medium.In de jaren 1950 werkte Hundertwasser eerst vooral op het gebied van toegepaste kunst: hij ontwierp onder meer vlaggen, postzegels, munten en affiches. Zijn bekendste vlag is de zogenaamde Koru-vlag (foto rechts), een alternatieve vlag voor Nieuw-Zeeland.

Friedensreich Hundertwasser – internationale doorbraak

In 1962 kwam Hundertwasser in de internationale schijnwerpers te staan door zijn bijdrage aan de Biënnale van Venetië, een toonaangevende internationale kunstmanifestatie.Toch duurde het tot de jaren 1980 voordat hij – als pleitbezorger van de ecologische en organische architectuur – zijn eerste bouwwerken uitgevoerd zag. In 1980 ontving hij al wel de Grote Oostenrijkse Staatsprijs (voor kunstenaars die uitzonderlijke prestaties hebben geleverd).

Friedensreich Hundertwasser – zijn bouwwerken

4b4de777e5ef33018ff34c7cd9bc2446_medium.Hoewel Hundertwasser een unieke stijl ontwikkelde, zijn er toch invloeden van andere kunstenaars te bespeuren, vooral van de Spaanse kunstenaar en architect Antoni Gaudí (1852-1926) en de Oostenrijkse kunstenaars Gustav Klimt (1862-1918) en Egon Schiele (1890-1918).

Foto links: Hundertwasserhaus Wenen.

762ab0f686e9d991ae7aab11550a0eb4_medium.Kenmerkend voor de architectuur van Hundertwasser zijn – naast het vrijwel ontbreken van rechte lijnen – het materiaalgebruik van vaak keramiek, primaire kleuren, torentjes in uivorm en plantengroei uit de gevel en/of op het dak.

Foto links: Waldspiralle Darmstadt.

Hundertwasser vond overigens dat ontwerpen voor gebouwen het beste op schilderijen konden worden gebaseerd. Zelf liet hij een groot aantal kleurrijke en fantasievolle werken achter waarop - in zijn geest - nog steeds gebouwen worden ontworpen.

7349cc27c04ad8adb9e03ccfbf51b2c1_medium.Enkele van de meest markante gebouwen van de hand of in de geest van Hundertwasser zijn:

  • Rupertinum (1985) in Salzburg, Oostenrijk.
  • (Volks) wooncomplex Hundertwasserhaus (1986) in Wenen, Oostenrijk.
  • St.-Barbara-Kirche (1988) - foto rechts - in Bärnbach, Oostenrijk.
  • Dorfmuseum Roiten (1988) in Rappottenstein, Oostenrijk.
  • Kunsthaus Wien (1991) in Wenen, Oostenrijk.
  • Müllverbrennungsanlage Spittelau (1992) in Wenen, Oostenrijk.
  • Wooncomplex In den Wiesen (1993) in Bad Soden am Taunus, Duitsland.
  • Woon- en winkelcomplex Wohnen unterm Regenturm (1994) in Plochingen, Duitsland.
  • Spiralfluss 47873ee884e90fa898bb14d8d1d18daf_medium.Trinkbrunnen I (1994) in Linz, Oostenrijk.
  • Spiralfluss Trinkbrunnen ІІ (1996) in Tel Aviv, Israël.
  • Thermendorf Blumau (1997) in Bad Blumau, Oostenrijk.
  • Markthalle (1998) in Altenrhein, Zwitserland.
  • Quixote Winery (1999) in Napa Valley, Verenigde Staten.
  • Hundertwasser ad21cd4019e4b92109042180dc25b4a4_medium.Toiletblock (1999) - foto rechtsboven - in Kawakawa, Nieuw-Zeeland.
  • Waldspirale (2000) in Darmstadt, Duitsland.
  • Maishima vuilverbrandingsoven (2001) in Osaka, Japan.
  • Die Grüne Zitadelle (2005) met flats, hotels, restaurants, boetieks enz. in Magdeburg, Duitsland.
  • Ronald McDonald Kindervallei (2007) in Houthem-Sint Gerlach, Nederland.
  • Kuchlbauerturm (2010) - foto rechts - in Abensberg, Duitsland.
  • Op het terrein van woon- en werkgemeenschap Swetterhage in Zoeterwoude-Dorp, Nederland, wordt een Hundertwasser-activiteitencentrum gebouwd. Opening is gepland in 2020.

Daarnaast had Hundertwasser ook een aantal praktische ideeën voor wat betreft wonen en woongenot. De bekendste hiervan zijn:

  • Boomhuurder: eee74ad2e818a3ec31c85e49662bf810a_medium.en toegestane vanuit een binnenbalkon naar buiten groeiende boom die ‘s zomers schaduw geeft dan wel de lucht zuivert en ‘s winters het licht doorlaat.
    Foto rechts: Die Grüne Zitadelle, Magdeburg.
  • Zuivering van het afvalwater van een gebouw: dit door bakken met waterzuiverende planten aan de buitengevel laten lopen.
  • Vensterrecht: recht van huurders om het deel van de gevel direct rondom hun ramen naar eigen smaak aan te passen.
  • Oogsnede: c2ca0b3822ed1535ce678ad88443648a_medium.halfondergrondse gebouwen waarvan de bovenkant opgetild lijkt en de zichtbare gevel oogvormig is geworden. Foto rechts: Thermendorf Blumau, Bad Blumau.

Friedensreich Hundertwasser – privéleven en overlijden

In 1958 huwde Hundertwasser met de Oostenrijkse Herta Leitner, maar in 1960 volgde de echtscheiding. Hij hertrouwde in 1962 met de Japanse kunstenares Yuko Ikewada. In 1966 - toen hij al een gevierd beeldend kunstenaar was - scheidde zij weer van hem.

8235e6377381725a1ab04a190467fcb8_medium.In de jaren 1970 kocht Hundertwasser een groot gebied in Bay of Islands in Nieuw-Zeeland en bouwde er een boerderij (foto links). Jaarlijks bracht hij daar de meeste tijd door terwijl hij zelfvoorzienend (van zijn boerderij) leefde.

Hundertwasser had één dochter, genaamd Heidi Trimmel (1982).

In 2000 overleed Friedensreich Hundertwasser Regentag Dunkelbunt aan de gevolgen van een hartaanval. Hij was op dat moment aan boord van het Britse cruiseschip Queen Elizabeth II in de Stille Oceaan nabij Nieuw-Zeeland. Naar zijn laatste wens werd de gevierde kunstenaar en architect begraven bij zijn boerderij in Nieuw-Zeeland.

 

Copyright: Robin93.

(2019) Foto's: Office.microsoft.com, Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

Zie voor andere artikelen bijvoorbeeld ook:

Natuurlijk-wonen-naar-vorm-het-bubbelhuis-van-Antti-Lovag

Natuurlijk-wonen-niet-OP-maar-IN-de-bodem

Natuurlijk-wonen-organische-architectuur

of via:

https://tallsay.com/robin93

https://robin93artikelen.wordpress.com/

 

13/09/2019 12:03

Reacties (7) 

1
13/09/2019 15:45
Goed artikel. Een van de betere architecten van de vorige eeuw. Ik ken enkele van zijn gebouwen wel. Die man had inderdaad een visie.
1
13/09/2019 15:16
Interessant artikel voor de liefhebbers over deze bijzondere kunstenaar en architect. Ik vind zijn stijl prachtig met al die ronde vormen en spiralen, die wat mij betreft op gelijke hoogte met Gaudí, die andere grootmeester in aparte architectuur, staat.
1
13/09/2019 15:12
Mooie, organische stijl in architectuur. Jammer, dat er niet meer ontwerpen van zijn hand in Nederland zijn gebouwd.
1
13/09/2019 14:36
Ja ken hem (van naam uiteraard).
Mooi artikel over een man die maar weinigen wat zal zeggen.
1
13/09/2019 15:17
Misschien niet direct hier te lande, maar in Oostenrijk, Duitsland en Zwitserland is hij als architect heel bekend en geliefd.
1
13/09/2019 15:29
Oh daar twijfel ik niet aan.
1
13/09/2019 13:42
Het Hundertwasserhaus in Wenen heb ik ooit eens bezocht. Heel interessant! Lijkt me leuk om in te wonen.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert