Yoga in het kort (4) de yoga-boom of het 8-voudig pad

Door Oxalis gepubliceerd in Natuurlijke geneeswijzen

ff37e45220b982d1d19e84498a3f49bd_medium.De oude Indiase wijsgeer Patanjali heeft door het op schrift stellen van de yoga sutra’s (korte wijsheden of uitspraken) een onuitwisbare invloed gehad op yoga in het algemeen. De yoga sutra’s van Patanjali (zie ook deel 3) worden als geheel ook wel raja yoga of koninklijke yoga (raja = koninklijk) genoemd. Een andere benaming is die van ashtanga yoga of het 8-voudig pad (ashta = acht, en anga = trede) door de wijze waarop er een geleidelijke ontwikkeling voor yoga-beoefenaars in 8 stappen kan worden onderkend. Patanjali’s ashtanga yoga (oftewel het 8-voudig pad) moet echter niet worden verward met de fysieke yogastroming, die dezelfde naam draagt.

Patanjali in de oude mythen en legendes

Dat Patanjali’s invloed op yoga tot op de dag van vandaag zo groot is, heeft alles te maken met de mythische, bijna goddelijke status, die de wijsgeer in de loop der tijd heeft gekregen. De Hindoeïstisch-vedische traditie ziet alle mogelijke Patanjali’s, die door de eeuwen heen onder deze naam vedische teksten hebben geschreven, als één heilige.

Patanjali’s achtergrond is dan ook in nevelen gehuld. In de loop der tijd raakte zijn bestaan zelfs nauw verbonden met de Trimurti, de drie belangrijkste Hindoegoden Brahma, Vishnu en Shiva. 7d28fd23c71c833a827c80356cc3cf73_medium.Volgens een legende zou Patanjali namelijk afstammen van Adisesa, de slang waarop Vishnu plachtte te zitten. Vishnu, die eens werd vermaakt door een dansende Shiva, leunde daarbij zwaar op de slang. Toen de slang hem vroeg wat er aan de hand was, verklaarde Vishnu, dat hij zo’n genoegen schepte in de dans. Adisesa de slang wilde daarop ook leren dansen om zijn geliefde god te kunnen behagen. Vishnu voorspelde daarop, dat Shiva de toegewijde Adisesa op een dag zou laten reïncarneren als mens, zodat hij kon leren dansen. Niet veel later zou Adisesa als Patanjali, zoon van de deugdzame vrouw Gonika, die tevens een toegewijde yogi was, zijn gereïncarneerd. Later zou Patanjali de wijsheid van de yoga onder de mensen verspreiden. Vanwege zijn legendarische afkomst wordt Patanjali nog regelmatig afgebeeld als half mens, half slang: zijn menselijke torso ontspring dan uit het opgerolde lichaam van een grote slang.

Volgens diverse mythen zou Patanjali ook vier handen hebben gehad. Twee daarvan worden tegen elkaar gevouwen en beelden de Hindoeïstische groet namaste uit; met deze groet heet men elkaar welkom of neemt men afscheid van elkaar. De derde hand van Patanjali draagt een schelp, die de energie van het het geluid (of de oerklank Aum) symboliseert, terwijl de vierde hand een chakra (energieschijf of -wiel) vasthoudt.

Het 8-voudig pad als yoga-boom

De yoga-boom is een fraaie metafoor op het 8-voudig pad van Patanjali, die werd bedacht door Bellur Krishnamachar Sundararaja Iyengar (1918-2014).

7e32282786ec3608d3c59c957aba20a6_medium.

 

 

 

 

 

 

 

 

Iyengar, stichter van een eigen stijl die bekend staat als Iyengar Yoga, wordt nog steeds beschouwd als één van de meest vooraanstaande yoga-leraren in de wereld. Zijn idee om de 8 stappen van Patanjali te zien als onderdelen van een boom, die elkaar in een logische ontwikkeling en groei opvolgen, heeft wereldwijd navolging gevonden.

1 – Yama (wortels)

Patanjali beschreef yama als een verzameling ethische gedragsregels, die alleen kunnen worden nageleefd met integriteit, eigenwaarde en respect voor anderen. Deze vijf yamaregels luiden als volgt: 2610e0cf8e84bf795f992540e3fcd8d4_medium.

  • Ahimsa (geweldloosheid)
  • Satya (eerlijkheid)
  • Asteya (vrijgevigheid)
  • Brahmacharya (kuisheid)
  • Aparigraha (matigheid).

In yoga worden de yamaregels de wortels genoemd, omdat ze de basis vormen waarop een yoga-leerling zich verder kan ontwikkelen. Alleen bomen met een goed wortelstelsel zijn gezond en sterk; stevige wortels bieden dan ook stabiliteit en evenwicht tijdens de verdere beoefening van het 8-voudig pad.

2 – Niyama (stam)

c397b4b9aed292e43d1f51af2e4181f9_medium.Niyama staat voor spirituele toewijding. De vijf niyamaregels luiden:

  • Saucha (reinheid)
  • Santosa (tevredenheid)
  • Tapas (soberheid)
  • Svadhyaya (studie)
  • Isvara-pranidhana (overgave aan het goddelijke).

Reinheid en tevredenheid zuiveren het lichaam tijdens de uitoefening van de asana’s. De overige drie (hogere) niyamaprincipes zijn wellicht niet voor iedereen even eenvoudig en vergen over het algemeen veel volharding. Dit wordt echter ruimschoots beloond met de ontwikkeling en groei van een stevige stam, waardoor de yoga-leerling stevig in het leven kan staan.

3 – Asana (takken)

a00e302a512ae680ddc7f481615f4128_medium.De volgende stap in yoga wordt vertegenwoordigd door de asana’s (zie ook deel 2); deze staan symbool voor de takken van de (yoga-) boom. Zij symboliseren de kronkelende weg van het pad naar samadhi, oftewel het ware inzicht in de ziel. Net zoals de takken aan een boom kunnen draaien en buigen, zo brengt een juiste uitvoering van de asana’s de yoga-leerling dichter bij spirituele verlichting. De asana’s vergroten zowel de concentratie als de discipline, hetgeen weer voordeel brengt bij de beoefening van meditatie. De asana’s zorgen dus niet alleen voor lichamelijke, maar ook voor spirituele vooruitgang.

4 – Pranayama (blad)

Het blad van de boom staat voor prana oftewel de adem. Bladeren voeden de boom , zoals de menselijke ademhaling het lichaam voedt met zuurstof en levensenergie. Yogi’s zijn er zelfs van overtuigd, dat de mens met een goede ademhaling (kapalabhati, zie ook deel 2) niet alleen ruim voldoende levensenergie opdoet, maar daarmee ook het eigen leven kan verlengen.

a7a2c2683227132ccc034491d973d7d8_medium.De pranayamaprincipes zijn:

  • Pravrtti-marga (inademing)
  • Nivrtti-marga (uitademing)
  • Kumbhaka (ademinhouding).

De bladeren van de yoga-boom inhaleren de levensenergie en symboliseren daarmee de ademhaling tijdens een yogasessie; bij de voorbereiding op een asana ademen wij levensnergie in en bij de uitvoering ervan ademen we krachtig uit.

5 – Pratyahara (bast)

c430448ab33266089d7e02a6fd149d0c_medium.De bast symboliseert de afsluiting van de zintuigen. Zoals de boombast de boomkern beschermt tegen externe factoren zoals het weer, vervuiling e.d., zo kan men in yoga de geest met strenge discipline afsluiten voor afleidende, zintuigelijke waarnemingen. Op deze wijze wordt de aandacht naar binnen gericht en niet beïnvloedt door externe factoren. De bast van de yogaboom symboliseert in feite de wilskracht en de concentratie van de yoga-leerling. Pratyahara voorkomt ook, dat een asana ‘op de automatische piloot’ wordt uitgevoerd; door ons te concentreren op wat we doen, blijven we in het nu, zodat elke uitgevoerde asana een dynamisch geheel vormt.

6 – Dharana (sap)

8086d88df451641bfa9d8f885f03daf1_medium.Zoals de bast externe invloeden tegenhoudt, zo verbetert het sap van de boom de concentratievaardigheden. Het sap vertegenwoordigt de dwalende geest, die moet leren zich te richten op één punt. Net als het sap, dat in een boom vrij lijkt rond te stromen, krijgen ook onze gedachten graag ruim baan. Echter, zoals het sap een doel en een richting binnen de boom heeft, moeten ook wij onze gedachten concentreren en richten op de yoga-oefeningen. Dharana leert ons hoe we onze geest op één plaats kunnen houden en afleidende gedachten kunnen uitbannen. Met behulp van de juiste voorwerpen kunnen we de staat van Dharana eenvoudiger bereiken, bijvoorbeeld door ons te concentreren op een kaarsvlam of op een bepaald punt in een meditatiemandala.

7 – Dhyana (bloesem)

1d7287c381e1d6d8a4e2e80b7371e57e_medium.De yogaboom zal bloeien als we een staat van zuiver bewustzijn hebben bereikt en samadhi naderen. Als ons concentratievermogen is geoefend, kan dhyana oftewel de ‘bloesem van de meditatie’ worden bereikt. Dhyana is een staat van verhoogd bewustzijn, waarin lichaam en ziel samensmelten en éénworden met het universum. Een staat van zuivere meditatie heeft een kalmerende invloed op het hele leven. Het verschil tussen concentratie en meditatie is overigens, dat bij concentratie eventuele afleiding bewust wordt weggedrukt, terwijl dat bij meditatie onbewust, als vanzelf, plaatsvindt.

8 – Samadhi (vruchten)

5e150ee123c00311564dfaaf060395f0_medium.Als we zijn opgeklommen in de yoga-boom, zullen we uiteindelijk de vruchten kunnen plukken van onze oefening en volharding. Deze vruchten brengen de zoete smaak van serene vrede, verlichte inzichten en spiritueel bewustzijn; zij vormen het uiteindelijke doel van yoga. De vruchten van de yoga-boom symboliseren het contact met het goddelijke en een bewustzijn dat de samenhang tussen alle dingen onderkent. In deze 8ste stap van het pad bereiken we samadhi, een staat die Patanjali vroeger al beschreef als ‘volmaakte zaligheid’.

 

Oxalis.

© 2019, foto's: Office.microsoft.com, Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

a5992b5a78224ced4292607bcf92b664_medium.Voor meer artikelen van deze schrijfster, zie bijvoorbeeld:

Yoga-in-het-kort-(1)-wat-is-yoga?

Yoga-in-het-kort-(2)-kapalabhati-en-asana-s

Yoga-in-het-kort-(3)-sutra-s-van-patanjali

Werken-met-energie-reiki-en-reiki-symbolen

Werken-met-energie-de-kracht-van-intenties-en-affirmaties

Of lees verder op:

https://tallsay.com/oxalis of via

https://oxalisnatuurlijkewegen.wordpress.com/

 

22/08/2019 06:17

Reacties (3) 

1
22/08/2019 07:34
Goed artikel, waar je het duidelijk en interessant uitlegd.
1
22/08/2019 07:33
Heel bijzonder, al deze stappen om tot die 'volmaakte zaligheid' te komen. Yoga blijft toch een interessante wijze voor persoonlijke en spirituele ontwikkeling.
1
22/08/2019 07:29
Mooi, die vergelijking met een boom. Geeft een helder beeld weer van elke trede in de yoga-ontwikkeling.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert