Yoga in het kort (3) sutra’s van Patanjali

Door Oxalis gepubliceerd in Natuurlijke geneeswijzen

846c7247cdc3cf5e3323d42c1266a83b_medium.De sutra’s van Patanjali vormen in yoga het klassieke en meest toonaangevende werk over yoga en filosofie. In totaal bestaat het uit 196 korte zinspreuken, die zijn verdeeld over vier boeken. Het woord sutra betekent overigens ‘draad’ en verwijst las het ware naar een ‘rode draad’ van bewustzijn, die door alle sutra’s loopt. Volgens sommigen staat elke sutra voor één draad, die met de andere wordt vervlochten als onderdeel van het totale yogavlechtwerk en de yoga-leerling zal voeren naar meer inzicht in het ware zelf.

Wie was Patanjali?

Patanjali (in Sanskriet: पतञ्जलि) is de naam van een befaamde wijsgeer binnen het Hindoeïsme, waarvan wordt gedacht dat hij een groot aantal belangrijke filosofische en grammaticale werken in het oude Sanskriet heeft geschreven, waaronder ook de yoga sutra’s. De meest bekende hiervan vormen nog steeds de basis van de hedendaagse yoga.

Schattingen over het ontstaan van de sutra’s lopen wijd uiteen: van de 4e eeuw voor Chr tot de 6e eeuw na Chr. De meeste geleerden gaan echter uit van ongeveer 250 jaar voor Chr. Gekeken is daarbij vooral naar de stijlvorm, waarin de sutra’s zijn geschreven; deze was in India erg populair in de periode van de 4e tot en met de 2e eeuw voor Chr.

c7dba5cb8af1e6793ca79e7b9205c2bc_medium.

 

 

 

 

 

 

Toch bestaat er twijfel. Sommige wetenschappers denken bijvoorbeeld, dat Patanjali later heeft geleefd en de bewuste teksten dus niet geschreven kon hebben. Echter, net als dat in de tijd van de Oud-Grieken gebruikelijk was, hebben diverse schrijvers uit de Hindoeïstische en vedische traditie hun werk aan de naam (en reputatie) van een grote, beroemde voorganger opgehangen of zij gebruikten dezelfde naam voor zichzelf. Niet denkbeeldig is daarom, dat veel aan hem toegeschreven werken zijn opgesteld in de eeuwen na zijn dood. Er zijn zelfs geleerden, die stellen dat de wijsgeer Patanjali waarschijnlijk geen enkele sutra of aforisme heeft geschreven, maar ook daar is geen sluitend bewijs (meer) voor te vinden.

Een andere reden waarom wetenschappers twijfelen aan het auteurschap van Patanjali is het tijdsbestek waarin hij werken zou hebben geschreven: die bestrijken maar liefst 10 eeuwen! In 140 voor Chr zou de wijsgeer een grammaticale verhandeling hebben geschreven en eeuwen later nog een belangrijke Ayurvedische tekst; dit moeten dus verschillende schrijvers zijn geweest. Toch worden zowel de vele Sanskriet-werken als de yoga sutra’s nog steeds onder één en dezelfde naam begrepen en aan Patanjali toegeschreven.

Ontstaan van de sutra’s

De stijlvorm, waarin de sutra’s zijn geschreven is kenmerkend voor het India van die tijd. Ze zijn geschreven in korte aformismen. Maar wat is een aforisme? Een aforisme is een korte, bondige uitspraak, die vaak niet meer dan een regel lang is. Aforismen zijn vaak grappig, paradoxaal en/of absurd, maar bevatten over het algemeen altijd een duidelijke wijsheid. Tegenwoordig noemen we dit eerder een citaat of een ‘quote’.

1f9f719500937d4719088a6babe37c05_medium.De yoga sutra’s werden vermoedelijk gedurende vele eeuwen mondeling overgeleverd van leermeester op leerling. Men zag de korte zinspreuken waarschijnlijk als een eenvoudige en zuivere manier van kennisoverdracht, waaraan niet gemakkelijk te tornen viel. Patanjali was wellicht de eerste geleerde, die de sutra’s op schrift stelde en er zijn eigen interpretatie aan gaf.

Patanjali’s sutra’s werden geschreven in het Sanskriet, de oudste nog levende Indo-Europese taal. Er circuleren echter talloze verschillende vertalingen van de sutra’s, hetgeen komt omdat het Sanskriet slechts 49 letters kent. Mede hierdoor hebben Sanskriet-woorden vaak meer dan één betekenis, hetgeen het lastig maakt ze letterlijk te vertalen; bij de meeste teksten gaat het dan ook om interpretaties. Patanjali’s sutra’s zijn in vier boeken onderverdeeld, die men een leven lang zou kunnen bestuderen.

Samadhi Pada

e098a7b3a273f6092ed2446da08d95f3_medium.Dit eerste deel is gericht op concentratie, bezinning en meditatie. Volgens Patanjali is de oorzaak van het menselijk lijden in feite gelegen in onze ‘persoonsverwarring’. Onze visie op onszelf wordt gevormd door ons dagelijks bewustzijn (gedachten, gevoelens en handelingen). Onder invloed van externe factoren (armoe, rijkdom, ziekte, gezondheid, oorlog, vrede e.d.) veranderen deze echter continu.

1ee4419abaa23ec8d1e62a046a64be42_medium.Wij mensen raken zo verbonden of verward met ons bewustzijn, dat we onze (externe) ervaringen vaak voor onze (interne) identiteit houden. Dit is volgens Patanjali echter onjuist. Zuiver bewustzijn – het eeuwige en onveranderlijke ware innerlijk - is namelijk iets anders dan het dagelijkse bewustzijn, dat door maatschappij en materie wordt beïnvloed. Wanneer we onze op externe factoren gerichte gedachtenpatronen kunnen stopzetten, zal ons innerlijke bewustzijn weer kristalhelder worden. Wie zijn bewustzijn kan verleggen van externe naar interne ervaringen, zal de bron van geluk kunnen vinden. De verzen in dit eerste boek leren de lezer om onderscheid te maken tussen het bewuste ik, de externe werkelijkheid en het interne nu.

Sadhana Pada

687877b9a0023f679e5eb45b2de7a119_medium.De eerste sutra van het tweede boek beschrijft de drie yogadisciplines, die nodig zijn voor voortdurende vooruitgang: regelmatige oefening, zelfstudie en toewijding aan Samadhi of het pure bewustzijn. Het woord yoga komt overigens van het Sankriet-woord yuj, hetgeen ‘inspanning’ betekent. Patanjali verwijst hiermee naar het inspannen van bewustzijnspatronen: het kalmeren van de geest en zijn rustloze gedachten. Regelmatige oefening zal rust brengen en de yogi stimuleren om minder belang te hechten aan externe zaken en juist meer aandacht te schenken aan innerlijke verandering.

Vibhuti Pada

19b6d1669319ae7eaddc684746eb373d_medium.Het derde boek is gericht op ontwikkeling en eenwording door samyama of perfecte discipline – het ultieme doel van yoga. Door dit op specifieke voorwerpen te richten, kan controle over uiterlijke en innerlijke fenomenen van dat voorwerp worden verkregen. Een groot aantal sutra’s in dit deel behandelen de ‘sjamanistische krachten’, die de yogi door samyama kan ontwikkelen via concentratie, meditatieve absorptie en integratie. Op deze wijze kan een enkele vergevorderde yogi boven de fysieke natuurwetten uitstijgen, zoals bijvoorbeeld ongelooflijke kracht tentoonspreiden, vuur verdragen, over water lopen en teleportatie. De titel van dit boek wordt daarom wel vertaald als ‘De bovennatuurlijke of buitengewone krachten’.

Kaivalya Pada

f38b64a77641b580f19a726a3cef38eb_medium.In het vierde boek gaat het om de verkenning van de wereld van oorzaak en gevolg en van hetgeen eeuwig, onveranderlijk en ongebonden is. Patanjali onderzoekt hierin de transformatie van bewustzijn naar puur ‘zijn’ en gebruikt de natuur als instrument. In de natuur, zo stelt hij, bestaan alle vormen, ook als worden ze niet waargenomen. Indien het pure ‘zijn’ is bereikt, verandert de manier waarop de yogi de natuur waarneemt; men ziet niet langer zijn of haar eigen perceptie van het voorwerp, maar de pure vorm ervan. Beweging en transformatie wordt niet langer gezien als een ‘continue stroom van leven’, maar wordt als een oneindig aantal microscopische gebeurtenissen waargenomen, die geen verband met elkaar hoeven te houden, maar elkaar wel beïnvloeden. De yogi maakt niet langer deel uit van de waarneembare wereld, de transformaties hebben dan ook geen effect meer op hem of haar.

10b476f5cef43c47ee4417421f0c4e57_medium.De verlichte yogi begint dharma te zien, de kortste representatie van (extern) bewustzijn dat kan worden waargenomen. Met dharma wordt bedoel het complex van normen en regels, waaraan het persoonlijke en sociale gedrag dient te voldoen; het is het belangrijkste begrip in de Indiase samenleving en wordt veelal gesymboliseerd als een wiel. (Dharma wordt wel eens vergeleken met de ongerechtigheden op een film: ze zijn alleen zichtbaar onder een microscoop. De verlichte yogi wordt echter niet langer ‘betoverd’ door de illusie van beweging in de zin van geprojecteerde beelden, maar neemt nu de kleinste aspecten van elke beweging waar. Deze nieuwe wijze van observatie komt voort uit puur ‘zijn’ en biedt de yogi oneindig inzicht.)

 

Oxalis.

© 2019, foto's: Office.microsoft.com, Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

a85e2d134c652fbd58f5fcb69a59ee71_medium.Voor meer artikelen van deze schrijfster, zie bijvoorbeeld:

Yoga-in-het-kort-(1)-wat-is-yoga?

Yoga-in-het-kort-(2)-kapalabhati-en-asana-s

Traditionele-Indiase-voedingsleer-(1)-de-Ayurveda

Traditionele-Indiase-voedingsleer-(2)-dhatu-s-en-dosha-s

Traditionele-Indiase-voedingsleer-(5)-agni

Of lees verder op:

https://tallsay.com/oxalis of via

https://oxalisnatuurlijkewegen.wordpress.com/

 

08/08/2019 12:50

Reacties (6) 

1
10/08/2019 06:08
Mooie duidelijke info, goed artikel, Yoga zal me goed doen.
1
Oxalis tegen ----
10/08/2019 09:18
Ontegenzeggelijk! Het is een uitstekende manier van goede bewegingen en heerlijke ontspanning tegelijk.
1
08/08/2019 14:00
Leerzaam stuk, weer het nodige van opgestoken.
1
08/08/2019 13:53
Mooi artikel, boeiend om hier wat meer over te weten te komen.
1
08/08/2019 13:52
Beslist een levenslange studie om die vier boeken te lezen, te leren en toe te kunnen passen.
1
08/08/2019 14:01
Dat is een ding dat zeker is, want de theorie lezen is één ding, maar om het geheel te integreren en in de praktijk toe te kunnen passen is iets heel anders.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert