Spaanse griep (2) hoe de grootste pandemie ooit eindigde

Door Asmay gepubliceerd in Gezondheid en fitness

Spaanse griep keert terug ‘with a vengeance’

1e3ab9ee34499ffe127d7c81dd2f412b_medium.In het Amerikaanse trainingskamp Devens bij Boston brak in september 1918 voor het eerst de nieuwe en dodelijker variant van de Spaanse griep uit (zie ook deel 1). De vermaarde wetenschapper en arts William Welch werd door het leger gevraagd de nieuwe uitbraak te onderzoeken. Welch onderzocht een en ander gedegen en heeft van alles een uitgebreid rapport achtergelaten. Blauwe lippen, oren, vingers, tenen en gezicht – door gebrek aan zuurstof – waren opnieuw kenmerkende symptomen. Welch werd echter vooral geïntrigeerd door het geval van een 23-jarige soldaat, die bij binnenkomst in de ziekenbarak bloed ophoestte en binnen een dag stierf. Bij sectie of het lichaam was Welch geschokt door de uitkomst: de longen van de jonge soldaat waren door het virus veel erger verwoest dan die van door gifgas gedode soldaten.

Nieuwe vorm Spaanse griep ontketend

Welch vond dat het kamp onmiddellijk diende te worden geïsoleerd tot de ziekte was uitgewoed, maar de bevelhebbend officier weigerde; nu het einde van de (Eerste Wereld-) oorlog in zicht leek, moesten de manschappen namelijk met spoed naar het Europese front worden getransporteerd. Op 29 september 1918 zette een kleine vloot met Amerikaanse soldaten uit onder meer Camp Devens vanuit New York koers naar Europa. Tijdens de mars van de opvangkampen naar de haven vielen er al manschappen ziek langs de kant van de weg en de eerste doden waren een feit.

f6a5c1441b80982cd5ad4b273f3f9f0c_medium.De schepen hadden een overcapaciteit van ongeveer 50%: de manschappen zaten opeengepropt, de hygiënische omstandigheden waren afgrijselijk. Niemand was dan ook gevrijwaard voor besmetting. De situatie op enkele van de schepen was mensonterend en enkele duizenden stierven al onderweg. Echter, vanaf het moment dat de overlevende, maar besmette Amerikaanse soldaten voet aan wal zetten, greep verdere besmetting rap om zich heen.

Waarom was deze Spaanse griep zo dodelijk voor jonge gezonde mensen?

De nieuwe vorm van het griepvirus doodde snel. Echter, in tegenstelling tot andere vormen van griep en ook de eerdere vorm van de Spaanse griep, waren het nu juist kinderen, die van de griep wisten te herstellen. Deze keer vielen de slachtoffers onder volwassenen en dan vooral jonge, gezonde volwassenen onder de 40 jaar.

d794b9bccd4a74aff6d6e3c1ef17bfdf_medium.Destijds tastte men over het waarom hiervan in het duister. Tegenwoordig weet men hoe dit kwam: het griepvirus veroorzaakte namelijk een zogenaamde cytokine-storm in het lichaam: dit is het geval, wanneer virussen zich snel in zulke grote aantallen vermenigvuldigen, dat het lichaamseigen immuunsysteem op hol slaat, reageert als een inwendige wervelstorm en meer kwaad doet dan goed. Jonge en gezonde mensen hebben van nature het sterkste immuunsysteem en hierdoor kon het juist bij hen zo enorm misgaan, met meestal de dood tot gevolg. (Nu zou een dergelijk fenomeen snel worden behandeld met antivirale medicijnen, maar in 1918 bestonden deze nog niet.)

Spaanse griep wereldwijd

Door het gebrek aan informatie, isolatie- en quarantainemaatregelen, en door de rigide censuur erop, kon de nieuwe dodelijke griepvorm zich eenvoudig verspreiden. Schepen vanuit besmette gebieden naar elders in de wereld brachten er naast lading ook het virus. Vooral zichtbaar was dit bij Britse schepen, die de (toenmalige) Britse kolonieën aandeden: in India startte de Spaanse griep in havenstad Bombay (nu Mumbai) en verspreidde zich mede door de spoorwegen razendsnel over het hele land. De arme Indiase bevolking had geen schijn van kans; het sterftecijfer door de Spaanse griep lag er viermaal hoger dan in Groot-Brittannië. Ook in Afrika, het verre oosten en Zuid-Amerika vonden besmettingen plaats en vielen talrijke doden.

10bb4cf9e317cb7197585071a161b15b_medium.

 

 

 

 

 

 

 

Enkel Australië wist de dans te ontspringen. Na de eerste besmettingen in Sydney werd een uiterst strikt doorgevoerde lange quarantaine van alle buitenlandse schepen buiten de Australische territoriale wateren ingesteld. De Australische quarantaine was de eerste geslaagde internationale poging om de ziekte te beheersen en aldus duizenden levens van een wisse dood te redden.

Wat te doen aan de Spaanse griep?

9ab3ec288d1d69d00873fa2887598bba_medium.Overal waren wetenschappers druk doende om uit te vinden wat de kern van de ziekte was. In die tijd was men echter nog niet op de hoogte van het bestaan van virussen; een virus is ongeveer 1000 maal kleiner dan een bacterie en was met de nog beperkte technologische middelen van die tijd nog onzichtbaar. Men wist wel van bacteriën en veronderstelde dat de veroorzaker van de Spaanse griep een nog onbekende bacterie moest zijn. Al het onderzoek werd daarop gericht. Er werden verschillende bacteriën gevonden, die verantwoordelijk werden geacht voor secondaire infecties (zoals longontsteking), maar de oorzaak van de griep zelf bleef onbekend. Omdat de ware boosdoener niet kon worden geïdentificeerd, konden geen relevante medicijnen of vaccins worden ontwikkeld. Dokters en verpleegsters moesten het daarom doen met de meest basale vormen van behandeling: bedrust, warme dranken zoals bouillon en opium als pijnstiller.

Einde van de Eerste Wereldoorlog, maar niet van de Spaanse griep

Begin november 1918 had de Spaanse griep in alle continenten op aarde (behalve Australië en Antarctica) voet aan wal en naar schatting al aan meer dan 60 miljoen mensen het leven gekost.

2bd0a15a2df615ff4a22e6d5799c000e_medium.De wapenstilstand van 11 november 1918 bracht een einde aan de Eerste Wereldoorlog, hetgeen in alle betrokken landen uitgebreid werd gevierd. Er werd omhelsd en gekust, er werd gefeest en gedanst. Door de vreugde over de vrede dacht niemand meer aan ziekte en besmetting en dat kwam menigeen duur te staan. Het griepvirus greep hierdoor weer sneller om zich heen en het aantal zieken en doden steeg die winter dramatisch. Net als eerder in het jaar had men hier en daar moeite om alle doden tijdig te begraven; velen werden in massagraven bijgezet.

Echt einde Spaanse griep?

Pas eind januari 1919 leek de Spaanse griep op zijn retour te zijn: het aantal slachtoffers daalde. In juli 1919, zo’n 500 dagen na de start, was de Spaanse griep zo goed als uitgewoed.

c69640943f72241b20328b4c238d8800_medium.Dit kwam deels door het aantal mensen, dat de griep had gehad en had overleefd (hun immuunsysteem wist hen voor nieuwe besmetting te beschermen), maar ook deels door nieuwe mutaties van het griepvirus. Het succes van het Spaanse griepvirus werd namelijk bijna de eigen ondergang: een virus wil zich immers zoveel mogelijk kunnen verspreiden, maar als daarbij elke keer de gastheer of gastvrouw sterft, is dat niet efficiënt. In de tweede helft van 1919 leek het virus daarom te muteren naar een minder dodelijke variant en werd als een normale griep.

Totaal aantal slachtoffers van de Spaanse griep

Conservatieve schattingen houden het op 50 miljoen doden wereldwijd in de periode van maart 1918 tot juli 1919. Maar daarbij zijn veel van de doden in toenmalige koloniën en derde wereldlanden niet meegeteld. Vooral in India lag het dodental hoog en was wellicht - met circa 70 miljoen doden - het hoogst in de hele wereld.

0042a215b5df9c1b6734a5feda57991e_medium.

 

 

 

 

 

 

 

 

Wetenschappers schatten het aantal slachtoffers van de grootste pandemie in onze geschiedenis vandaag de dag dan ook op tenminste 100 miljoen doden. Daarmee zou de Spaanse griep in slechts 500 dagen meer slachtoffers hebben gemaakt dan de Eerste Wereldoorlog (circa 16 miljoen doden) en de Tweede Wereldoorlog (circa 80 miljoen doden) in al die jaren tezamen.

Waardoor kon het met deze pandemie zo mis gaan?

Allereerst waren er natuurlijk de slechte omstandigheden, waarin vooral soldaten werden gehuisvest, in overvolle en onhygiënische barakken, kampementen en loopgraven. De grootste misser kwam echter van de politiek, die zich louter op de oorlogsinspanning richtte, alle nieuws over de nieuwe ziekte in de kiem smoorde en elke mogelijke isolerende of inperkende maatregel rondom de ziektehaarden van de hand wees. Deze grove inschattingsfouten hebben vele miljoenen wereldwijd het leven gekost.

Voordelen van de Spaanse griep?

8cece27c148f8b2b2090ab9b55cb394f_medium.De Spaanse griep bracht naast veel ellende echter ook een flinke sociale verandering teweeg. Door de grote aantallen zieken en sterfgevallen (ook onder medisch personeel), kregen vrouwelijke dokters in Europa voor het eerst toestemming om in ziekenhuizen te werken.

Ook besloot men in menig land tot de oprichting van een ministerie voor volksgezondheid en later tot internationale samenwerking (World Health Organisation) om een eventueel volgende pandemie beter het hoofd te kunnen bieden.

Tot slot kwam er langzaam maar zeker meer aandacht voor het belang van hygiëne bij besmettingsgevaar, vooral op plekken waar veel mensen tegelijk verbleven; aanvankelijk nog verre van ideaal, maar het begin was er tenminste.

 

ASMAY.

© 2019 Foto's: Asmay, Office.microsoft.com, Pixabay.com.

 

6253037e869e6cdca01f73d01eaf731e_medium.Zie ook:

Spaanse-griep-(1)-hoe-de-grootste-pandemie-ooit-begon

Malaria-en-malariamug-nog-steeds-moeilijk-te-bestrijden

Kurkuma-ter-preventie-van-kanker

Methadon-voor-de-bestrijding-van-tumoren?

Rododendron-nieuw-antibioticum-tegen-resistente-bacteriën?

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

 

15/07/2019 08:23

Reacties (11) 

1
16/07/2019 06:47
Uitstekend vervolg en eigenlijk bizar dat er zo'n gruwelijke pandemie nodig was om tot de voordelen te komen die je aan het einde opsomt.
1
16/07/2019 00:28
Buitengewoon interessant! De verspreiding van deze dodelijke ziekte had de mens zelf in de hand, doch het belang van oorlogsvoering had de overhand. Ik krijg het gevoel, dat moeder natuur hier een - zeg maar - soort handig gebruik van maakten om de haar belastende wereldbevolking eens een gevoelige klap toe te brengen.
16/07/2019 08:00
Dat zou het best eens geweest kunnen zijn.
1
15/07/2019 20:51
heel interessant weer.
Whaw, 50 miljoen doden in een tijdspanne van één jaar en de ontwikkelingslanden nog niet meegeteld. Erg ingrijpend.
1
15/07/2019 17:54
Onvoorstelbaar. Ik had inderdaad wel gehoord van de Spaanse griep maar ik wist niet dat die zo had huis gehouden.
2
15/07/2019 09:37
Onvoorstelbaar! wat me verbaasd is dat we daar nu - net 100 jaar - later als leken eigenlijk zo weinig van weten. Ik heb bijvoorbeeld hierover op school nooit geleerd: wel over de pest die werd veroorzaakt door ratten, maar niet over de Spaanse griep die zo wereldomvattend werd door de foute politieke beslissingen van de mens. Misschien toch nog een verlaat staartje censuur.
1
Asmay tegen Robin93
15/07/2019 09:38
Wie weet?
2
16/07/2019 06:48
Daar zeg je wat. Ook in mijn tijd (wat klinkt dat oud) werd er op school nooit enige aandacht aan geschonken.
1
15/07/2019 09:32
Dus het eigen immuunsysteem maakte in feite amok door contact met het griepvirus en was debet aan de grote verwoesting in het lichaam (vooral de longen). Uitermate griezelig. Geen wonder dat er zoveel gezonde en vooral jonge mensen aan stierven.
1
Asmay tegen Oxalis
15/07/2019 09:41
Ik had een oudtante, die destijds als kind haar moeder en nog vier tantes - allemaal tussen 20-30 jaar - aan de Spaanse griep verloor. Haar oma verloor in slechts 3 maanden tijd dus 5 volwassen dochters, die elk een gezin met een aantal kinderen achterliet. Een waar drama, waar het hele dorp destijds van ondersteboven was.
15/07/2019 09:22
Indrukwekkend, dit artikel over de zo met ere gevreesde Spaanse griep. En de witte plekken op de kaart in Siberië, Noord-Afrika, Canada en Brazilië zullen meer te maken hebben met de geringe populatie ervan dan met de Spaanse griep.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert