Gierzwaluw een ware vliegkampioen

Door ZiaRia gepubliceerd in Dieren en natuur

In de wetenschap is het al een tijdje bekend: er zijn vogels op aarde, die tijdenlang aan één stuk door kunnen vliegen, zonder op een boom, tak of struik of de grond te hoeven landen. De kleine gierzwaluw, die in de zomer ook in Nederland en België verblijft, is er daar één van.

Wat is de gierzwaluw voor een vogel?

6cb6e7c542ff36e3da413fd29d3880e6_medium.De gierzwaluw (Apus apus) is een kleine vogel, die – ondanks de naam – eigenlijk niet behoort tot de vogelfamilie van de zwaluwen (Hirundinidae) en dus niet verwant is aan andere bekende zwaluwsoorten, zoals de boerenzwaluw, de huiszwaluw of de oeverzwaluw, die alle worden gezien als zangvogels. Ook is de gierzwaluw niet verwant aan de nachtzwaluw, die tot weer een andere vogelfamilie (Caprimulgidae) behoort. De gierzwaluw heeft een geheel eigen vogelfamilie: de gierzwaluwachtigen (Apodiformes) en is het enige lid van die familie, dat in groepen in de zomer in Nederland en België voorkomt.

Gierzwaluw klein maar fijn

Een gierzwaluw is overigens maar een kleine vogel met een totale lichaamslenge van ongeveer 17 centimeter. De veren van een gierzwaluw zijn zwart en enkele de kin en de keel zijn grijswit. Wanneer gierzwaluwen hoog in de lucht vliegen, zijn die grijswitte delen van het verenkleed echter niet of nauwelijks waar te nemen. De vleugels zijn lang, ietwat rond gevormd en hebben een donkere, staalblauwe glans. De spanwijdte ervan is circa 40 centimeter. De staart is kort en gevorkt; deze geldt als een typische zwaluwstaart.

85540623907fe3bbc756335a4c5ce5aa_medium.

 

 

 

 

 

 

 

Een volwassen gierzwaluw weegt over het algemeen niet meer dan 50 gram en kan gemiddeld 6 jaar oud worden, hetgeen bijzonder lang is voor zo’n kleine vogelsoort. Er is geen verschil in kleuren tussen de mannetjes en de vrouwtjes. Volgens wetenschappers kunnen de twee seksen alleen van elkaar worden onderscheiden door de verschillende klanken in de gierende roep. En die schrille, gierende roep is tevens waar deze vogel zijn benaming aan te danken heeft. De snavel van de gierzwaluw is in verhouding vrij klein, maar kan ver worden open gesperd om vliegende insecten uit de lucht te kunnen plukken.

Jonge gierzwaluwen zijn overigens pas na drie tot vier jaar geslachtsrijp en volwassen. Tot die tijd is hun verenkleed meer bruinachtig dan zwart en mist de donkere, staalblauwe glans, die de volwassen gierzwaluwen kenmerkt.

Gierzwaluw alleen in de zomer

51877bdb8f3da701496b0f6b455879c0_medium.Gierzwaluwen zijn maar een korte tijd, rondom de langste dag, in ons land. Meestal arriveren ze pas in mei vanuit hun winterkwartier in Midden- en Zuid-Afrika en eind juli vertrekken ze alweer. In die paar maanden dienen de kleine vogels te nestelen, eieren te leggen en jongen (zie foto rechts) groot te brengen.

Gierzwaluw en broedplaatsen

Van nature is de gierzwaluw een broedvogel, die zijn heil zoekt in gaten en spleten in rotsen. Echter, menselijke bouwsels met gaten en spleten zijn voor de gierzwaluw hetzelfde; onder oude dakpannen, in kieren boven de dakgoot of in spleten tussen muren en dak zien de vogels hun kans schoon om te nestelen. Overigens stelt het nest meestal niet veel voor. Het wordt gemaakt van allerlei soorten materiaal, dat door de oudervogels al vliegend wordt bemachtigd, zoals stofjes en veertjes, die dan met speeksel aan elkaar worden geplakt.

a80a30729edffba1f308fc33b1b60e63_medium.De broedduur van de gierzwaluw bedraagt over het algemeen 18-20 dagen. Tussen het leggen van de eieren (meestal 2 tot 3) kunnen een paar dagen verlopen.

Links: gierzwaluwjong.

Zowel het mannetje als het vrouwtje broeden op de eieren en wisselen elkaar regelmatig af. Per jaar wordt er één broedsel (door beide ouders) grootgebracht. Wanneer de gierzwaluwjongen rond de 40 dagen oud zijn, zullen ze uitvliegen en dan met de rest van de gierzwaluwen meevliegen naar het zuiden.

1ef947bf302734f5aeab85c8a803b3f3_medium.Broedplaatsen zijn voor de kleine trekvogels echter behoorlijk afgenomen in de laatste decennia. Daken van gebouwen en huizen worden immers meer en meer geïsoleerd, zodat er geen gaten meer voor de gierzwaluw beschikbaar zijn. Er zijn tegenwoordig werkgroepen, die zich bezighouden met bescherming van de vogelsoort. Zo bestaan er tegenwoordig speciale gierzwaluwdakpannen, nestelstenen en nestelkasten, die dan in of op (nieuwe) gebouwen en huizen kunnen worden aangebracht of opgehangen.

Gierzwaluw een ware trekvogel en vliegkampioen

c2442f77c24446887b6f228f36339ecd_medium.De grootste troef van de gierzwaluw is echter het vliegvermogen. Wetenschappers in Zweden en Zwitserland proberen de geheimen van de gierzwaluw al jaren te doorvorsen. Door een aantal vogels gedurende enkele jaren met minuscule zendertjes uit te rusten, ontdekte men dat gierzwaluwen maanden, soms wel jaren achtereen in de lucht blijven.

Niet alleen vliegen de kleine vogels elk jaar op en neer tussen Europa en Afrika, maar ze doen dat zonder ergens te landen. Gierzwaluwen vliegen rustig duizenden kilometer non-stop, zonder de aarde te raken. Aan de ene kant begrijpelijk, want gierzwaluwen hebben (te) korte poten, waarmee ze zich slecht van de grond kunnen afzetten om te vliegen. Wanneer een (gezonde) gierzwaluw toch per ongeluk op de grond terecht komt, heeft de vogel tenminste een vlakke ondergrond met een aantal meters aanloop nodig om weer in de lucht te komen; door enkele slagen met de vleugels zal de gierzwaluw zich over het algemeen dan voldoende kunnen afzetten om weer verder te vliegen. Gierzwaluwen landen alleen om te broeden en dat doen ze vanaf hoge rotsen of gebouwen, waar ze zich letterlijk vanaf kunnen laten vallen om - aldus zwevend in de lucht – met enkele vleugelslagen het luchtruim weer te kiezen.

39c36911fd909939dfd375150d34ffe9_medium.

 

 

 

 

 

 

 

 

Verspreidingsgebied gierzwaluw in de zomer (rood) en in de winter (blauw).

Gierzwaluw vrijwel altijd in de lucht

Alles doen deze vogels dan ook in de lucht: eten, slapen en paren. Jonge vogels vliegen non-stop tot ze in hun derde of vierde levensjaar geslachtsrijp worden; ze kunnen dan zo’n 500.000 kilometer non-stop in de lucht hebben afgelegd! Pas na een paring zullen ze voor het eerst landen op een rots, gebouw of huis om er te gaan nestelen. Tot het zover is, doen ze maar één ding en dat is vliegen.

cb0aaef052e4c7ba2724dc9fa30fe069_medium.De gierzwaluw heeft daarvoor overigens een uitstekende en gestroomlijnde combinatie van lichaamsbouw, gewicht en vleugelspanwijdte. Door de gebogen, sikkelachtige vleugels heeft de vogel bijvoorbeeld een superieure aerodynamische vorm, waarmee snelheden van ruim 160 kilometer per uur kunnen worden gehaald. Gierzwaluwen doen hun maal met vliegende insecten en verorberen er grote hoeveelheden van:- tot wel 15.000 insecten per dag. Wanneer het slecht weer is en de insecten niet hoog genoeg vliegen, wijkt de gierzwaluw simpelweg uit naar waar het wel mooi weer is; afstanden van 400-500 kilometer voor een voedseltocht zijn daarbij geen uitzondering.

Gierzwaluw, vliegend slapen

b52dbcbb2581220288888920d1e6877f_medium.Wat het wetenschappelijk onderzoek van de gierzwaluw ook wist aan te tonen, was dat de vogels al vliegend slapen. Ontdekt werd, dat zodra de schemer inzet, gierzwaluwen in groepjes opstijgen tot zo’n 1500 meter hoogte om daarna, al slapend, in een glijvlucht weer langzaam af te dalen. Daarna stijgen ze weer op en herhaalt zich het patroon van stijgen en dalen de hele nacht door. Vermoed wordt, dat gedurende de nacht één hersenhelft van de vogels actief blijft, terwijl de andere hersenhelft rust. De kleine gierzwaluw kan met deze bijzondere kwaliteiten niet alleen een ware vliegkampioen, maar ook een echte supervogel worden genoemd.

 

Verteld door:

© ZiaRia.

(2019) Foto's: Office.microsoft.com, Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

50ada3ed4d0f01b6296ab06321609e69_medium.Kijk voor andere artikelen en verhalen eventueel ook eens naar:

Katten-Europa-en-Rusland

Knaagdieren-als-huisdier-in-het-algemeen

Knaagdieren-als-huisdier-gerbils

Konijnen-als-huisdier-in-het-algemeen

Konijnen-als-huisdier-konijnen-wereldwijd

Of lees verder op:

https://tallsay.com/ziaria of

https://ziariasblog.wordpress.com/

 

05/07/2019 13:14

Reacties (8) 

1
07/07/2019 17:52
Heel mooi artikel.
1
06/07/2019 19:10
Zeer genoten van je mooie artikel over dit bijzondere vogeltje.
1
07/07/2019 07:32
Dank! Ik vind het altijd prachtig om ze op een mooie zomeravond hoog in de lucht te zien vliegen (en eten).
1
06/07/2019 00:03
Heel mooi artikel over schitterende vogels.
1
05/07/2019 15:09
Een prachtig artikel over deze bijzondere vogels.
Hier zie ik (hoor ik) ze ook af en toe.
1
05/07/2019 14:14
Leerzaam artikel! Zo'n klein en sierlijk vogeltje, dat tot zulke inspanningen in staat is ... De gierzwaluw is een natuurlijk wondertje.
1
05/07/2019 14:12
Vogels vliegen en de gierzwaluw doet dat in extremis! Supergierzwaluw met recht.
1
05/07/2019 14:07
Wat een bijzonder vogeltje! Ik mag er graag naar kijken als ze op een warme zomerdag hoog in lucht vliegen en roepen (of gieren?).
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert