'Harses ingeslagen buffalo sprong' een bijzondere plaats met een bijzonder geschiedenis. II

Door San Daniel gepubliceerd in Verhalen en Poëzie

                                        images?q=tbn:ANd9GcTRAvdnuWgMwxI5Rb856v0

Je komt aan het einde van de interstate weg bij een museumachtig centrum dat half in een klif gebouwd is. Toegang is gratis maar het staat je vrij om geld te doneren en in een glazen kast door een gleuf te gooien, een text boven de donatie kist zegt dat 20 Canadese dollar gezien wordt als een standaard donatie.

Een grote wandschildering toont niet zozeer springend buffalo's maar meer buffalo's die de diepte instorten.

                                images?q=tbn:ANd9GcTo2z3FKqpr43di04Clput

                                             In het centrum

De buffelsprong werd 5.500 jaar lang door de inheemse volkeren van de vlaktes gebruikt om buffalo's te doden door ze op te jagen en van de 11 meter hoge klif te doen  storten.

Er waren nog geen paarden, die kwamen pas met de Europeanen mee. Dus hoe dreven de Blackfoot de buffalo's vanuit hun natuurlijke weidegebied in de Porcupine Hills, ongeveer 3 kilometer ten westen van de 'sprong' locatie, naar de 'opren stroken', die via cairns naar de klif leiden? 

                                    images?q=tbn:ANd9GcQmu8WKVReMsPdeKJnz1tK

Cairns waren opgestapelde stenen door mensen gemaakt.Cairns werden gebruikt voor een breed scala van doeleinden, het eerste gebruik stamt van de prehistorie.

Cairns werden vaak gebouwd als oriëntatiepunten, een gebruik dat ze sinds de oudheid hebben gehad. Sinds de prehistorie zijn ze echter ook gebouwd en gebruikt als grafmonumenten; of voor de jacht, zoals bij Harses ingeslagen buffalo sprong; of voor ceremoniële doeleinden, soms met betrekking tot astronomie (denk hierbij aan Stonehenge);of  om begraven voorwerpen terug te vinden en om paden te markeren.

Ze variëren in grootte van kleine stenen markeringen tot hele kunstmatige heuvels. Een oud voorbeeld is de inuksuk (meervoud inuksuit), gebruikt door de Inuit, Inupiat, Kalaallit, Yupik en andere volkeren van het Noordpoolgebied van Noord-Amerika. Inuksuit zijn te vinden van Alaska tot Groenland. Deze regio, boven de poolcirkel, wordt gedomineerd door de toendra vlaktes en heeft gebieden met weinig natuurlijke oriëntatiepunten.

Het bijzondere is dat je cairns over de gehele wereld tegenkomt.  Schotland had een oude gewoonte als strijders van een clan een veldslag ingingen. Een oude Schots gezegde is: 'Cuiridh mi clach air do chàrn,' "Ik zal een steen op je steen zetten". In de folklore in het Hoogland wordt verteld dat voordat de hooglandgroepen in een veldslag vochten, elke man een steen op een stapel zou leggen. Degenen die de strijd overleefden, keerden terug en verwijderden een steen van de stapel. De stenen die overbleven werden in een cairn gebouwd om de doden te eren. Mooie gewoonte wel.

In Scandinavië worden steenhopen al eeuwenlang gebruikt als orientatiepunten. In IJsland werden cairns vaak gebruikt als markeringen langs de vele  paden die het eiland doorkruisten; veel van deze oude cairns staan nog steeds, hoewel de paden verdwenen zijn. In het Noorse Groenland werden cairns gebruikt als een jachtinstrument, 'een wild ren strook', gebruikt om rendieren naar een stort klif te leiden.  Hoe bestaat het dat een zelfde methodiek zowel door de Blackfoot indianen als door Groenlanders ontwikkeld werd?

                                images?q=tbn:ANd9GcTrs2GgpJvinXdqV2D6RC7 

In de mythologie van het oude Griekenland kwamen steenhopen voor en werden geassocieerd met Hermes, de god van de overlandreis. Alle goden bijeen gooiden stenen naar hem en zo werd de eerste cairn gevormd. In Kroatië, in gebieden van het oude Dalmatië, zoals Herzegovina en de Krajina, staan ze bekend als gromila.

                                images?q=tbn:ANd9GcQmu8WKVReMsPdeKJnz1tK

In Portugal wordt een cairn een moledro genoemd. In een legende zijn de moledros dode soldaten, en als een steen van de stapel wordt gehaald verschijnt er 's morgens een soldaat voor een kort moment, tot hij terugkeert naar een steenvorm. Bijzonder wel dat in Portugal net als in Schotland  stenen worden geassocieerd met krijgers  cq soldaten die wel of niet leven. 

De Romeinse steenhopen die de plaats markeren waar iemand stierf of de graven langs de wegen waar vroeger mensen werden begraven, worden Fiéis de Deus genoemd. Dezelfde naam die aan de stenen werd gegeven, werd gegeven aan de doden wiens identiteit onbekend was.

Cairns kwamen voor op eilanden zoals Corsica.

                                 150px-Qableh3.JPG

Cairns (taalo) komen ook al weer voor in El Ayo, Haylan, Qa'ableh, Qombo'ul, Heis, Salweyn en Macajilayn, onder andere. In Noord-Somalië zijn in het algemeen veel van zulke historische nederzettingen en archeologische vindplaatsen te vinden die begrenst zijn met, u raadt het al, cairns.


Het klimaat in Noord-Afrika is droger geworden. Een herinnering aan de verwoestijning van het gebied wordt gevormd door megalithische overblijfselen, die in een grote verscheidenheid aan vormen  voorkomen in de huidige droge en onbewoonbare woestenij: cairns (kerkour), hunebedden en cirkels zoals Stonehenge, ondergrondse gewelven en graven met enorme stenen platen en stapvormige piramide-achtige terpen.

In de Bronstijd, werden belangrijke leiders soms begraven in cairns, die op opvallende plaatsen zouden liggen. Een sinistere verklaring is dat ze moesten voorkomen dat de doden opstonden.

Een joodse traditie bestaat uit kleine stenen op iemands graf te plaatsen als teken van respect.

Een traditionele  in de bergen gevormde cairn, een zogenaamde ovoo, vind je door heel Mongolië. Het is voornamelijk religieus in oorsprong.

In Hawaï worden cairns door het Hawaiiaanse woord ahu genoemd.

                                     images?q=tbn:ANd9GcQQfcGFtlTv3jMZw89hK0W

In Zuid-Korea zijn steenhopen tamelijk veel voorkomend, vaak te vinden langs bermen en paden, op bergtoppen en grenzend aan boeddhistische tempels.

 Je kunt stellen dat je de cairn achtige steenhopen werkelijk overal tegenkomt en dat leidt tot een interessante vraag. Zou er eens één volk zijn geweest dat uitgewaaierd is over het aardoppervlak die collectief ideeën goed in een historisch 'geheugen' met zich meedroeg? Het kan haast niet anders.

In Amerika was het al niet anders. In wat vandaag de Verenigde Staten en Canada zijn, markeren Cairns nog steeds de 'op ren stroken' van inheemse volkeren, wat leidde tot buffalo 'sprongen'  sommigen zijn ouder dan 12.000 jaar geleden gedateerd. Inwoners van het Noordpoolgebied Noord-Amerika (Alaska en het inheemse Groenland) hebben zorgvuldig ontworpen cairns en steensculpturen gebouwd, met namen als inuksuit en inunnguat, als oriëntatiepunten en richtingmarkeringen van  vóór het contact met de Europeanen.

                                           images?q=tbn:ANd9GcRajjEO8-HrqSLSSaGbDLq

De Blackfoot stam had een trechter vormachtig pad gemaakt van cairns die leidde naar een klif waar de buffalo's afgejaagd werden. De truc was niet de Buffalo's over de klif te jagen, dat ging vanzelf als de dieren eenmaal op hol sloegen, maar ze op gang te krijgen.

Jonge krijgers verkleden zich als coyotes en wolven. Deze gespecialiseerde "buffellopers" waren mannen die getraind waren in diergedrag om de buffalo's in de renstroken te leiden. Dat ging met het nodige geschreeuw. Dan, in volle galop, viel het dier opgeduwd door de kudde die achter hem aan kwam denderen de klif af, de val brak hun benen en maakte hen onbeweeglijk.

De klif zelf is ongeveer 300 meter lang en je valt op het hoogste punt 11 meter de vallei in. De site was tenminste 6.000 jaar geleden in gebruik en de botafzettingen zijn 12 meter (39 feet) diep. Nadat ze van de klif waren gevallen, werden de gewonde buffalo's afgemaakt door andere Blackfoot-krijgers met knotsen.

De karkassen werden vervolgens verwerkt in een nabijgelegen kamp. Het kamp aan de voet van de kliffen voorzag de mensen van alles wat ze nodig hadden om een ​​buffelkarkas te verwerken, inclusief zoet water. Het buffelkarkas werd voor verschillende doeleinden gebruikt, van gereedschappen gemaakt van het bot tot de huid die werd gebruikt om woningen en kleding te maken.

In Blackfoot is de naam voor de site Estipah-skikikini-kots. Volgens de legende wilde een jonge Blackfoot de buffalo van onderaf van de klif zien duiken, maar werd verpletterd onder de vallende buffalo. Hij werd later dood gevonden onder de stapel kadavers, met een ingetrapt hoofd.

                           paa-image.jpg?w=768&h=457

                           een muur van buffalo botten

De Blackfoot stam had ook bloedketels, die je meer moet zien als een basin, maar dan komen we in legendes terecht.

Dr. Shabnam Dailoo, universitair docent aan de Athabasca University, heeft zijn leven gespandeerd naar onderzoek van legendes en werkelijkheid betreffende de Blackfootstam. Volgens Dr Dailoo: "Een cultureel landschap omvat de natuurlijke geschiedenis van een plaats, evenals de culturele geschiedenis van de mensen die ermee omgaan. Het is de fysieke basis van een verhaal over interactie tussen cultuur en natuur. "Momenteel beslaat het gebied van Head-Smashed-In 2200 acres die de belangrijke fysieke records van vroegere activiteiten zoals het botbed en verwerkingsgebieden beschermen, maar het culturele landschap omvat een veel groter gebied dat het verzamelbekken omvat, andere nabijgelegen dodingsplaatsen, bijbehorende campings en sites voor verwerking van het voedsel en conservering ervan."

Waarom is het belangrijk om sites als Head-Smashed-In te beschermen, te bezoeken en te leren kennen? Dr. Dailoo stelt: "Zoals een foto een bijbehorend geheugen bevat, verankert een fysieke plaats een ontastbaar iets. Het beschermen van culturele landschappen houdt verhalen levend. "Het geluid van op hol geslagen buffels, zoals het geluid van de donder, wordt niet meer gehoord op de prairie, maar de betekenis van Head-Smashed-In buffalo jump is niet verloren gegaan; diepgewortelde overtuigingen en tradities van de Blackfoot-mensen leven voort."

           shannon-ford-iinii.jpg?w=768&h=766

Het succes van buffalo sprongen was te danken aan duizenden jaren kennis van dierlijk gedrag en de toepassing van deze kennis in lokale omgevingen zoals de Porcupine Hills. Enkele kilometers achter de plaats van de klif bij Head-Smashed-In ligt een enorme, komvormig landschap dat bekend stond als de verzamelbak. Buffelo lopers, jonge mannen vermomd als buffalo's of wolven, zouden de buffel opjagen van het verzamelbassin langs een vlak smal dal en in een reeks renstroken leidden - bergen met stenen die waren opgebouwd met twijgen en struiken. Eenmaal binnen in de rijstroken schreeuwden mannen en vrouwen en kinderen van achter de stenen stapels, ze krijsden en zwaaiden met gekleurde lappen hetgeen de buffalo's horens dol maakten

 Het was de meest productieve voedselverwerkende onderneming van die tijd. "Een enkele stormloop over de klif kon 80.000 kg eetbaar vlees opleveren. Precies hoeveel buffalo's er tijdens duizenden jaren op de springlocatie werden gedood, is onbekend, hoewel door gegevens uit archeologische opgravingen schat met dat meer dan 100.000 dieren hun ondergang tegemoet snelden over de klif.

                                  buffalo-jump-infographic-draft-1.jpg?w=7

De Blackfoot legende verhaalt over de buffalo sprong het volgende: Volgens de traditie van Blackfoot, toen de oude man (lees de schepper) naar het noorden reisde, schiep hij de bergen, rivieren, gras en bomen. Toen hij bij het gebied Porcupine Hills in het zuidwesten van Alberta kwam, vormde hij beelden van mensen uit modder en ademde het leven bij hen in. (Dit komt ook al weer bekend voor uit ons eigen scheppings verhaal in de bijbel.. zie het bijbelboek Genesis.) De mensen vroegen de oude man wat ze konden eten en dus creëerde hij afbeeldingen van buffels uit klei en bracht die tot leven. Vervolgens nam hij de mensen mee naar een rotsachtige richel en riep de buffel, die in een rechte lijn over de klif liep en neer stortte: "Dat is uw voedsel," sprak hij.

u12-013934.jpg?w=768&h=500

Tientallen miljoenen buffels zwierven ooit over de Great Plains van Noord America van de graslanden van Alberta naar Texas. Voor mensen van de vlakten was er geen belangrijker voedselbron. Een aantal vernuftige methoden werden bedacht voor de gemeenschappelijke (groeps-) jacht - buffalo's werden in hinderlagen gelokt, met vuur ingesloten, bevroren meren opgejaagd of in diepe sneeuw achtervolgd en in valkuilen gelokt of door de Blackfoot in pis'kun gedreven (vertaald als 'diep' of-bloedketels '). Dit waren basins waar zij hen lieten leegbloeden, die zij verwarmde met hete stenen en het bloed tot een soort geronnen voedsel maakten, zoiets als bloedworst. Van de honderden sites waar de massaslachtingen plaatsvonden, is er misschien geen indrukwekkender dan de buffalo sprong, waarvan Alberta's 'Head-Smashed-In buffalo jump' de bekendste is.

 

San Daniel 2019

bronnen:

Notes on Building a Cairn (pdf), by Dave Goulder for the DSWA,

24/06/2019 13:35

Reacties (4) 

1
30/06/2019 13:16
Bijzonder en geconserveerd in de plaatsnaam, maar het blijft een wrede praktijk, deze oude jachttechniek.
1
24/06/2019 19:08
De mens is het grootste roofdier aller tijden...de tirannosauriërs waren er niks bij.
1
24/06/2019 22:08
ik denk dat het absoluut waar is (helaas)
1
24/06/2019 22:20
Maar wél een mooi verhaal, met heel wat dingen die ik niet wist.
Die steenhopen: tekenen zetten, kennelijk bedoeld voor vele generaties ná hen.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert