Messier 4 een bolvormige sterrenhoop:

Door Candice Simionescu gepubliceerd in Wetenschap en onderwijs

Messier 4 een bolvormige sterrenhoop:​

Prachtige nevels, oeroude sterrenstelsels, fenomenale sterren, bloedstollend enge zwarte gaten, bizarre planeten, de koudste plek, megagetallen met heel erg veel nullen, clusters, muren plus de zo tijdloze reis van Voyager 1 en het machtig mooie Cassini project. Over al deze onderwerpen heb ik al vaak geschreven en kan er nog rustig 100 artikelen over schrijven, want over het prachtige Universum kan je nooit uitgeschreven raken, want keer op keer ontdek je weer iets bijzonders en wat de moeite waard is om over te schrijven. En er is iets, niet eens zo heel bizar en zeker niet onbekend bij mij, waar ik nog geen artikel over geschreven heb en dat is over bolvormige sterrenhopen.

Wat is een bolvormige sterrenhoop?

Daar kan je een heel eenvoudig antwoord op geven en dat ga ik in eerste instantie dan ook doen. Een groep van sterren in bolvorm die als een soort van maan of satelliet om de Aarde draait maar in dit geval om een sterrenstelsel draait. Die bolvormige sterrenhoop hoort dus wel bij dat sterrenstelsel, maar maakt er geen deel van uit. Het draait er omheen.

Zijn ze belangrijk?

Alles in het Universum is belangrijk (op de mens na waarschijnlijk) en deze bolletjes dus ook en het mooie is dat wij dankzij zulke bolletjes weten waar we ons precies bevinden in het Melkwegstelsel. Ik heb zo het vermoeden dat ik dat even moet gaan uitleggen.

Stel u woont in laten we zeggen London en daar is het wel eens echt heel erg mistig, enorm mistig zelfs en u woont niet in het centrum, maar ergens boven, in een hoge flat ver van het centrum af. U klimt naar het dak en kijkt om uw heen. Door de mist ziet u vrij weinig, maar door die mist ziet u dus in elke richting evenveel bebouwing en dan lijkt het net alsof uw flat precies in het midden van London staat. Simpel omdat u dus overal om u heen evenveel ziet door die mist. Zou die mist optrekken dan krijgt u een heel ander beeld en ziet u weer in het juiste perspectief waar uw flat zich blijkt te bevinden. Bij lange na niet in het midden van de stad.

Gaan we nu naar het Melkwegstelsel.

Daar werd tot in de jaren 30 gedacht dat wij – ons Zonnestelsel – ongeveer in het midden van het Melkwegstelsel ons ding deden. En dit kwam door het gelijkmatige uitzicht van de sterrenhemel in het zichtbare gedeelte van de Melkweg. Wat we toen nog niet wisten was dat de Melkweg ook echt enorme hopen gas en stof herbergt die het zicht belemmeren en waardoor we nooit een totaal beeld van de Melkweg kunnen krijgen. Maar toen bleek dat de verdeling van die bolvormige sterrenhopen verre van symmetrisch was – en wat het wel had moeten zijn gezien hun banen als soort van satellieten – en daardoor (plus de steeds beter wordende mogelijkheden om alles beter te observeren) kon berekend worden - wanneer ze veronderstelden dat deze sterrenbolletjes ruwweg tamelijk sferisch verdeeld waren om het galactische centrum - wat de afstand van onze Zon tot het centrum van de Melkweg was en dat we dus niet in het midden gehuisvest zijn maar in een soort van vinex locatie in een afgelegen buitenwijk.

Messier 4

Deze bolvormige sterrenhoop staat op zich redelijk dichtbij. Staat maar op 7200 lichtjaar afstand en dat is Universeel gezien een overbuurman bij wie je op verjaardagen op visite gaat. 7200 lichtjaar is ‘maar’ 68.400.000.000.000.000 km. En het is ook geen klein bolletje. De doorsnede van Messier 4 is nog altijd bijna 70.000 lichtjaar (665.000.000.000.000.000 km) dus al lijkt het op foto’s alsof het een bijna compacte bol is … in werkelijkheid is het dus best groot en het is ontzettend jammer dat interstellaire stofwolken veel van het licht van Messier 4 absorbeert, want het is ook nog eens een schoonheid vol met kleuren en nevels.

Maar er is nog meer fraais te bewonderen in Messier 4. Namelijk een pulsar die een periode heeft van slechts 3 milliseconden. Die pulseert dus ongekend snel. Verder vinden we er nog een aantal witte dwergsterren die tot de oudste ooit waargenomen behoren. Circa 13 miljard jaar oud. En om één van die witte dwergen draait een planeet rond met 2,5 keer de massa van Jupiter. Jupiter heeft een massa van 1.898.000.000.000.000.000.000.000.000 kg. Dus de massa van die planeet is 4.745. 000.000.000.000.000.000.000.000 kg. En deze planeet schijnt net zo oud (kan een paar miljoen jaar schelen) te zijn als haar Witte dwerg ster. Circa 13 miljard jaar oud.

En die pulsar die met zijn megasnelheid pulseert, die witte dwerg en die ene planeet vormen samen een waar drievoudig systeem en wat op zich ook behoorlijk uniek is voor zover we nu weten. Maar daarnaast zijn er in Messier 4 meer dan 40 veranderlijke sterren waargenomen.

Dit filmpje laat een nog veel snellere pulsar zien, dus is niet degene die ik bedoel, maar het maakt wel duidelijker wat een pulsar is.

 

 

 

 

 

*Candice*

 

15/05/2019 09:42

Reacties (2) 

1
15/05/2019 14:19
Machtig mooi!
1
15/05/2019 16:54
Zonder meer.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert