Oostenrijkse keuken: Leinsamenweckerl (lijnzaadbroodjes)

Door AsmaysRecepten gepubliceerd in Asmay's Recepten

701041039bdfbf29756adf98f830324e_medium.De Oostenrijkse keuken staat onder meer bekend om de lekkere broodjes. Wie kent immers niet de heerlijk knapperige, verse, witte Kaiserbrötchen? Naar mijn mening onvervangbaar bij een uitgebreid Oostenrijks (of ook wel Duits) ontbijt en dan vooral met roomboter en (zelfgemaakte) vruchtenjam. Een taartje is er niets bij! Hoewel de genoemde Kaiserbrötchen (die in Oostenrijk veelal Kaisersemmeln worden genoemd) zeker bij toeristen het bekendst en daarom ook het populairst zullen zijn, maakt men in Oostenrijk ook nog een heleboel andere soorten broodjes, die dan – vreemd genoeg – totaal anders heten.

Brot en Brötchen

In het Nederlands hebben we een duidelijk onderscheid tussen een (heel of groot) brood en (kleine, éénpersoons-) broodjes. De terminologie kent men ook bij onze oosterburen en andere Duitstalige landen. In Oostenrijk heeft men echter een andere definitie: met een Brötchen bedoeld men daar niet een kaal, onbelegd exemplaar, maar specifiek een belegd broodje. Voor kale, onbelegde broodjes kent men namelijk weer een aantal andere benamingen, die bijvoorbeeld kunnen variëren naar de vorm, maar ook naar de regio, waar ze worden gemaakt. De meest voorkomende broodjessoorten, die je naar alle waarschijnlijkheid bij een Oostenrijkse bakker tegen zult komen, zijn:

  • Semmel: 7a88ec02b7b17f43a2a31827b4103c2a_medium.zo worden broodjes over het algemeen in Oostenrijk genoemd. De naam is overigens afgeleid van het Latijnse woord simila voor witmeel; meestal zullen Semmeln dan ook witte broodjes zijn, die al dan niet gebakken zijn met zaden, pitten of zelfs stukjes chocola. Bovendien zijn ze standaard rond van vorm.

  • Weckerl: dit zijn broodjes, die vroeger in bepaalde regio’s zo werden genoemd, omdat ze een bepaalde grootte (of beter gezegd: kleinte) hadden. 106d4571a37fb6db219746dbbd70a7b6_medium.Zowel in Oostenrijk als in Duitsland kende men namelijk de Weck als een van oorsprong groot melkbrood. Kleine broodjes daarvan werden in Duitsland Weckler en in OostenrijkWeckerln genoemd. Tegenwoordig staat de naam echter lang niet altijd meer synoniem voor melkbrood; de meeste Weckerln worden gewoon met meel, water en gist gemaakt. Ze kunnen dan wel of niet zijn gevuld of gegarneerd met zaden, pitten, noten, rozijnen, cranberries of zoetigheid, zoals chocoladestukjes. De vorm is echter altijd zeer duidelijk en heel herkenbaar: niet rond, maar vierkant.

  • Schrippe: 48d1cbf7f175a19f6056aa4f2848484f_medium.dit zijn langwerpige broodjes, die aan de bovenkant een inkeping hebben. De naam komt van het Duitse werkwoord schripfen, dat ‘met een mes insnijden’ of ‘inkepen’ betekent. Meestal worden deze broodjes zonder verdere toevoegingen gebakken en vooral gebruikt voor hartig beleg (zoals bij ons de stokbroodjes en de pistolets). In sommige streken van Oostenrijk worden deze broodjes echter ook wel Langsemmeln genoemd, omdat ze langer (en smaller) zijn dan de gewone Semmeln.

Lijnzaad in en op het broodje

cf2e464cc80d75093a1e35c27738e02d_medium.Lijnzaad is het donkerbruine, platte zaad van vlas (Linum usitatisimum), dat vooral wordt gebruikt om lijnzaadolie uit te persen. Deze bevat namelijk een hoog aantal van de essentiële omega 3-vetzuren, die wij nodig hebben (essentieel betekent hier, dat we ze niet zelf in het lichaam kunnen aanmaken, maar in de voeding moeten zien binnen te krijgen). Het overblijfsel na de oliepersing is de lijnkoek; deze worden meestal verwerkt tot veevoer.

bef7139f81011f013ed719b33e428850_medium.Lijnzaad in de originele vorm behoort overigens tot de oudste vezelgewassen en wordt tegenwoordig ook gezien als één van de eerste zogenaamde superfoods ter wereld. Dit laatste is te danken aan de hoeveelheid vitamines (B1, B2, B6, foliumzuur), mineralen (calcium, kalium, magnesium, zink, mangaan, ijzer), voedingsvezels en dus ook vooral aan die hoeveelheid essentiële omega 3- vetzuren, die het lijnzaad allemaal bevat. Het wordt daarom als een uitstekende aanvulling op ons voedingspatroon beschouwd.

Om lijnzaad zo te eten zal niemand snel doen, maar toegevoegd aan de muesli of aan andere ontbijtgranen, in de yoghurt of kwark, in een soep of salade, en – last but not least – meegebakken in brood, krijg je het ongemerkt en zonder al te veel moeite, als vanzelf binnen. Het zijn dan ook prima manieren om dit superfood tot je te nemen.

Dit recept is goed voor 6 lijnzaadbroodjes, omdat deze over het algemeen in één keer op een bakplaat passen; wil je er meer tegelijk bakken, maak de broodjes dan kleiner, of vermenigvuldig de hoeveelheden van de ingrediënten conform de gewenste hoeveelheid broodjes.

Ingrediënten

  • 250 grambefba936d3216160da469a3b6490fc48_medium. tarwebloem
  • 125 milliliter lauwwarme melk
  • 40 gram boter
  • 4 eetlepels lijnzaad
  • 1 eetlepel suiker
  • 1 zakje gedroogde gist (7 gram)
  • ½ – ¾ theelepel zout.

Verder nodig: een steelpan, een kleine kom, een grote mengkom, een houten lepel of spatel, een schone theedoek, een bakplaat, bakpapier, een laag bakblik of een lage ovenschaal.

Bereiding

014d12efb0c11075f01a3313b6a1e7e3_medium.Giet de melk met de suiker in de steelpan en zet deze op laag vuur

Zodra de melk lauwwarm is, kan het vuur uit en kan de gist worden toegevoegd; roer totdat de gist in het melkmengsel is opgelost

Giet de tarwebloem in de grote mengkom en maak een kuiltje in het midden

Giet er het gist-melkmengsel in

eec7b6ef5e962c487bd06bcfec42fc50_medium.Roer het gist-melkmengsel met een houten lepel of spatel voorzichtig in de tarwebloem, door steeds wat meer van de bloem rondom het kuiltje mee te roeren, net zo lang tot alle tarwebloem is opgenomen: dit wordt in Oostenrijk ook wel het Vorteig (voordeeg) genoemd

Dek de mengkom met de schone theedoek af en laat dit Vorteig ongeveer 15 minuten rijzen

Roer pas na deze eerste rijzing de (zachte) boter, het lijnzaad en het zout er door heen (gist is namelijk een levend organisme en verdraagt geen direct contact met zout en zonder de gist zal het deeg niet rijzen; pas wanneer de gist al tot ontwikkeling is gekomen in de eerste rijzing van het voordeeg, kan daarom pas het zout worden toegevoegd)

7b56b65213b1fac64cc5ae9ee9a1ec2a_medium.Kneed het geheel (met de hand) goed door tot een elastisch deeg

Dek de mengkom opnieuw met de schone theedoek af en laat het deeg ongeveer 30 minuten rijzen

Bekleed de bakplaat met bakpapier

Kneed het deeg opnieuw kort door en verdeel het in 6 stukken, die zo veel mogelijk van gelijke grootte dienen te zijn

Vorm er met de hand, door middel van een vorm of snij er met een mes, vierkanten van

b4f91f92d52ada764ca2adf5731fdb78_medium.Leg de Weckerln op de met bakpapier beklede bakplaat

Garneer ze met extra lijnzaad op de bovenkant (een deel ervan zal er echter na het bakken weer afvallen)

Dek de bakplaat af met de schone theedoek en laat de Weckerln op een warme plek nog ongeveer 45-60 minuten rijzen, tot ze in grootte bijna verdubbeld zijn

Verwarm de oven voor op 220 °C

Vul het lage bakblik of de lage ovenschaal met water en zet deze onderin de oven (door de waterdamp zal de buitenkant van de lijnzaadbroodjes vochtig blijven en niet te snel hard worden of zelfs verbranden)

36a75d5b63549b627c258250cab268bd_medium.Bak de Leinsamenweckerln in de oven gedurende 5 minuten op 220 °C en zet daarna de temperatuur terug naar 200 °C

Bak de Leinsamenweckerln dan verder op deze laatste temperatuur gedurende ongeveer 25 minuten af tot ze goudbruin en gaar zijn.

Variatie

Gebruik in plaats van tarwebloem een andere meelsoort, zoals bijvoorbeeld meergranenmeel, volkorenmeel of speltmeel.

025096f8ad8dd09c342bb2b23f4f72b6_medium.Vervang de melk eens door water.

Je kunt deze broodjes ook maken met andere soorten noten, pitten of zaden dan lijnzaad, die hetzij er in verwerkt zijn, hetzij alleen worden gebruikt om de buitenkant te garneren. Te denken valt bijvoorbeeld aan: fijngehakte noten (walnoten, hazelnoten, amandelen e.d.), zonnebloempitten, pompoenpitten, sesamzaad, chiazaad, anijszaad, maanzaad, karwijzaad of venkelzaad.

Doe er eens een zoete vulling in van krenten, rozijnen, fijngesneden gedroogde zuidvruchten, chocoladestukjes, fijngesneden stemgember of sukade.

Serveren

3266c9f992eb059dc7123ee47fd11d8b_medium.Serveer de Leinsamenweckerln bij het ontbijt, de brunch of de lunch.

Serveer de Leinsamenweckerln bij een pciknick of barbecue.

Serveer de Leinsamenweckerln bij een (maaltijd-) soep of (maaltijd-) salade.

Mahlzeit oftewel eet smakelijk!

 

ASMAY.

© 2019 Foto's: Asmay, Office.microsoft.com, Pixabay.com.

 

ca4fa43584775c012c8968ea91bbbab6_medium.Zie ook:

Braziliaanse-keuken-bolo-salgado-(hartige-cake)

Finse-keuken-rieska-(rogge-volkorenplatbrood)

Ierse-keuken-soda-bread-(volkoren-platbrood)

Turkse-keuken-patatesli-kek-(aardappelcake)

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/

 

11/05/2019 10:13

Reacties (7) 

1
15/05/2019 11:12
Lekker overzichtelijk recept. Krijg er al trek in. ;-)
2
11/05/2019 18:50
Leuke info en duidelijke recept. Sinds we weer met z'n tweetjes zijn bak ik eigenlijk niet meer zelf en doe ik enkel nog aan afbak. Het aanbod aan diverse soorten afbakbroodjes is de laatste jaren wat uitgebreid, handig om in huis te hebben en in een mum van tijd verse broodjes op tafel, maar echt helemaal zelfgemaakt is en blijft natuurlijk het allerlekkerst.
12/05/2019 07:36
U bent niet ingelogd. Wilt u nu inloggen of een account aanmaken?
Zeker, maar ook het bewerkelijkst.
1
11/05/2019 12:03
Altijd lekker die Oostenrijkse broodjes, leuk dit recept. Zoals de meeste (gist-) broodrecepten wel een langdurige bereiding door al de verschillende rijstijden.
1
11/05/2019 12:04
Dat heb je inderdaad met gist: je moet het deeg steeds een poosje laten rijzen voordat je verder kunt.
1
11/05/2019 12:00
Lekker! Doet mij gelijk denken aan Oostenrijkse bergvakanties.
1
11/05/2019 11:55
Mooi recept met gezond lijnzaad. Leuk om wat meer over de verschillende Oostenrijkse broodjes te weten te komen.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert