De eenzame planeet ...

Door Candice Simionescu gepubliceerd in Wetenschap en onderwijs

De eenzame planeet …

Ergens heel ver weg van hier, maar Universeel gezien toch om de hoek zweeft een eenzame planeet. Dit arme schepsel heet 2MASS J2126 (Zo noem je je kind toch niet?). Ze zweeft op een kleine 104 lichtjaar van de Aarde en dat is dus 988.000.000.000.000 km. Eenzaam en alleen, zonder de ouders zweeft dat arme schepsel rond tot haar (of mogelijk zijn … wie weet) einde. Hoe enorm tragisch! Maar wat blijkt TwoMassy heeft wel degelijk een mamma. Alleen staat mamma een beetje heel erg ver bij haar dochter (of zoon) vandaan. Zo ver dat TwoMassy haar (of zijn) mamma enkel ziet als een helder stipje aan de hemel.

Over hoever weg hebben we het eigenlijk? Oh over 1.000.000.000.000 (1 biljoen) km. Dat is 7000 keer de afstand van de Aarde tot de Zon en een ruime 220 keer de afstand van de Zon tot Neptunus. Dat moet dan wel een aardig tijdje duren voor TwoMassy een rondje om haar (of zijn) mamma weet te voltooien. En dat klopt, want TwoMassy heeft nog maar pas een keer of 50 dat rondje voltooid. Dat zegt u nog niet genoeg? Dat kan, maar TwoMassy is ongeveer 45 miljoen jaar oud en voor het een rondje om mamma heeft voltooid zijn we 900.000 Aardse jaren verder. Als dat met de Aarde zo zou zijn dan wisten we in ieder geval zeker dat iedereen sterft voor haar/zijn eerste verjaardag.

Dit is het grootste planetaire systeem dat tot op heden is gevonden. Beide leden van het systeem waren al zo’n acht jaar bekend, maar niemand had nog een verband gelegd tussen deze 2 objecten. De planeet blijkt achteraf niet zo eenzaam als we eerst dachten, maar bevindt zich zeer zeker in een lange afstandsrelatie.”

Niall Deacon

https://star.herts.ac.uk/~ndeacon/

https://star.herts.ac.uk/~ndeacon/CV.html

Wie is dan de moeder van TwoMassy?

Tadaaaa got her mommy!

En haar moeder heeft de exotische naam TYC 9486-927-1, maar haar roepnaam is Tycje. Hoeft u niet te geloven hoor, maar roep haar zou ik zeggen. Ze staat net zo ver weg als TwoMassy en haar oren zijn nog prima … dus roep haar en ze zal antwoord geven.

Wat weten we over mamma TYC 9486-927-1?

We weten dat ze net zo ver van ons verwijderd is, al zal het best wel een paar kilometer tot enkele miljoenen kunnen schelen.

Ze is een Rode Ster en ze is nog jong en single. Ze is een BOS … Bewust Ongehuwde Ster. Helaas wilde ze mij op Skype niet vertellen waarom ze haar kind op zo’n grote afstand blijft houden en dus verzin ik daar zelf maar een reden voor. Dan had ze het maar wel moeten vertellen.

De reden dat TwoMassy zo ver weg van mamma Tycje staat is omdat bang is dat ze hem onder een douche gaat zetten en TwoMassy is nu eenmaal bang voor water.

TwoMassy heeft namelijk een nog al roestige kleur en dat komt dus doordat TwoMassy nooit onder de douche is geweest.

En nu zonder gekheid:

Dr Niall Deacon onderzocht de laatste jaren – samen met zijn team – het Univesum op zoek naar jonge sterren met metgezellen in brede banen en een onderdeel van dat werk werd het bekijken van bekende jonge sterren, bruine dwergen en vrij zwevende planeten om te kijken of onder hen relaties met elkaar konden bestaan. Of die sterren en planeten dus aan elkaar gerelateerd konden worden.

En zo ontdekten ze dat TYC 9486-927-1 en 2MASS J2126 samen door de ruimte bewegen en beide dus op ongeveer 104 lichtjaren afstand en wat implicatie is dat ze aan elkaar geassocieerd zijn.

Hoe weten ze de ouderdom?

Ik ga daar nog een keer een uitgebreid artikel over schrijven, en daarom beperk ik me nu dus tot de aanwezigheid van Lithium in een ster. Lithium zit in elke nieuwe ster en hoe meer lithium er nog in een ster zit … hoe jonger de ster is, want lithium wordt na de geboorte van een ster vernietigd en dat gaat niet in een paar uur, maar in een tijdbestek van miljoenen jaren. En aan de hand van wat er nog aan lithium aanwezig is in TYC 9486-927-1 konden ze vaststellen dat die ster ongeveer net zo oud moet zijn als 2MASS J2126.

Exoplaneet:

2MASS J2126 heeft een massa die ongeveer 15 keer die van Jupiter heeft en de massa van Jupiter is rond de twee en een half keer zo groot als die van alle andere planeten in ons Zonnestelsel samen.

Massa Jupiter: 

1.898.000.000.000.000.000.000.000.000 kg.

Massa 2MASS J2126:

28.470.000.000.000.000.000.000.000.000 kg.

En dat gewicht … dat zorgde voor onenigheid en twijfel. Met dat gewicht zit je op de grens van een bruine ster en een (joekel van een) planeet. Maar toch was er reden om het dus een planeet te noemen, en dan een exoplaneet, want de kwalificaties qua massa en omvang en dergelijke vertonen vergelijkingen met de exoplaneet beta Pictoris b. Het enige grote verschil is dat 2MASS J2126 tussen de 500 en de 700 keer verder verwijderd staat van haar ster dan dat beta Pictoris b van haar ster verwijderd staat.

Wat is een bruine dwerg ook al weer?

2MASS J2126 zou dus bijna een bruine dwerg worden genoemd en wat is een bruine dwerg dan precies?

Heel simpel gezegd is het geen ster, maar iets wat tussen een ster en een grote gasreus inzit. Jupiter en Saturnus zijn bijvoorbeeld gasreuzen. Je kan er dus niet op staan en ik zou het ook niet proberen.

Een bruine dwerg is dus kleiner dan de kleinst omschreven soort ster, maar de geboorte gaat op een zelfde wijze. Door contractie van een wolk waterstofgas. Alleen is bij zo een bruine dwerg de massa van het samentrekkende gas te weinig om de noodzakelijke fusie van protonen op gang te brengen.

Een bruine dwerg is enkel in staat tot fusie van deuterium of lithium. Om geen bruine dwerg maar een rode dwerg genoemd te kunnen doen worden dient zo een dwerg minimaal 0,07 Zonnemassa te bezitten. De meeste sterren hebben een massa van tussen de 0,08 en 20 zonnemassa, maar sommige extreem zware sterren kunnen tot wel zo'n 100 zonnemassa bevatten. En als je de massa van onze Zon neemt in vergelijking met die van de planeten van ons Zonnestelsel dan krijg je dit:

Eén zonnemassa is gelijk aan …

6.023.600 x de massa van Mercurius,

408.524 x van Venus,

328. 901 × van de Aarde,

3.098.710 × van Mars,

1.047 x van Jupiter,

3.498 x van Saturnus,

22.903 x van Uranus

19.412 x vanNeptunus.

Is een bruine dwerg bruin?

Nee een bruine dwerg heeft een roodachtige kleur, maar aangezien de rode dwergen al bestonden en wel echte kernfusie kent en bruine dwergen niet echt rood genoemd konden worden, kwamen ze uit op bruine dwergen.

Om een bruine dwerg van een planeet te kunnen onderscheiden zijn twee opties en dat zijn deze:

  1. Door de manier van ontstaan - bruine dwergen zijn directe contracties van een waterstofwolk en planeten ontstaan door samenvoegende blokken van ijs of rots, en ze zuigen wanneer ze groter zijn (de zogenaamde gasreuzen) waterstof op uit de omgeving.

  2. Door het formaat - in planeten wordt de temperatuur nooit hoog genoeg voor kernfusie, in bruine dwergen wordt zij wel hoog genoeg voor enige kernfusie (en dan vooral die van deuterium), maar niet voor de fusie van waterstofkernen zoals die in 'echte' sterren plaatsvindt.

De eerste definitie is de traditionele, maar heeft als nadeel dat het moeilijk controleerbaar is. Met de tweede definitie is de grootte van een bruine dwerg vrij strak bepaald:

Ze hebben tussen 13 en 70 keer de massa van Jupiter en ze zijn kleiner dan 0,07 zonnemassa, maar groter dan 0,013 zonnemassa.

*Candice*

 

 

07/04/2019 13:59

Reacties (6) 

1
08/04/2019 13:11
Weer een interessant artikel
1
09/04/2019 09:11
1
07/04/2019 14:20
Boeiende materie! Super interessant hoe men dat allemaal uitdoktert. Ook leuk die rare namen voor deze 'alleenstaanden' in het heelal.
1
07/04/2019 16:12
Je hebt wetenschappers die de hele dag alleen maar het heelal lopen af te speuren ... en dat is best wel een mooie baan.
1
07/04/2019 14:14
Leerzaam! Heel interessant ook, zo'n eenzame ster met een even eenzame planeet.
1
07/04/2019 16:12
Dat is echt heel bijzonder.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert