Tsjechië: de historische Joodse begraafplaats in Praag

Door Asmay gepubliceerd in Religie en levensbeschouwing

4df6382b89e08f968ddcd9ba4c0d56de_medium.De bekende historische Joodse begraafplaats (met zijn bijzondere geschiedenis) is te vinden in de oude stad van Praag. Vandaag de dag Praag is de grootste stad en hoofdstad van de midden-Europese republiek Tsjechië. De officiële naam is hlavní město Praha, oftewel ‘hoofdstad Praag’. Tot de splitsing van 1993 was Praag de hoofdstad van (het gecombineerde) Tsjechoslowakije en voordien ook al van het historische midden-Europese rijk Bohemen.

Ontstaan van Praag in het kort

Praag kent een lange en rijke geschiedenis. In de 10e eeuw stonden op de plek van de latere stad al twee burchten, waar omheen zich in de loop der tijd koopmans-nederzettingen ontwikkelden. Het was de Boheemse koning Vratislav II (1061-1092), die destijds veel speciale voorrechten verleende aan vooral Duitse kooplieden om het gebied snel(ler) te ontwikkelen. 59cf6e70c1e3d5200f1d7b470ac7ac37_medium.De oude binnenstad van Praag was van oorsprong dan ook overwegend Duits. In 1255 verwierf Praag (Duits) stadsrecht. De latere keizer Karel IV werd heerser over het gehele gebied: hij was Duits koning vanaf 1346, koning van Bohemen vanaf 1347, koning van Italië vanaf 1355 en keizer van het Heilige Roomse Rijk vanaf 1355. De Duitse dominantie stuitte echter ook in die tijd al op verzet onder de Boheemse bevolking: de anti-Duitse beweging van theoloog Johannes Hus en zijn ‘Hussieten’ in 1409 verdreven bijvoorbeeld alle Duitse studenten en professoren van de universiteit van Praag naar die van Leipzig.

Joodse gemeenschap in Praag

De vestiging van Joodse kooplieden en hun familie in Praag en omgeving gaat al zover terug als de 10e eeuw. Het waren voornamelijk Asjkenazische joden. a8502a792f577d35813b3480a2ce663e_medium.(De Asjkenazim vormen een cultureel-religieuze groep binnen het jodendom. De aanduiding Asjkenazim werd echter vanaf de middeleeuwen ook wel gebruikt voor Joden, die woonachtig waren in Duitsland, rondom de Rijn. Na de verdrijving van Joden uit Engeland en Frankrijk in respectievelijk de 13e en 14e eeuw werd de term Asjkenazim gebruikt voor alle Europese Joden, exclusief diegenen, die in de 15e-16e eeuw vanuit Spanje en Portugal werden verdreven: zij werden Sefardim genoemd.)

Sinds de 10e eeuw is er dus altijd een Joodse gemeenschap in Praag geweest, hoewel regelmatige pogroms en verbanningen aan de orde van de dag waren. Het was echter de holocaust van Nazi-Duitsland, die tijdens de Tweede Wereldoorlog de Joodse bevolking van Praag decimeerde. Vandaag de dag leven officieel nog 2.000-4.000 Joden in Praag (hoewel het officieuze, niet als zodanig geregistreerde aantal waarschijnlijk driemaal hoger ligt).

Joodse wijk in Praag

f25c42d67682a7cf8c104421b30552b4_medium.De eerste grote pogrom rondom Praag vond plaats in 1096, ten tijde van de eerste kruistocht. (Een pogrom is een geweldadige rel, die gericht is op de vernieling, vervolging, mishandeling en zelfs uitroeiing van een etnische of religieuze groepering, die niet alleen onbestraft blijft, maar waaraan in veel gevallen ook politie en zelfs het leger meededen. Het woord stamt oorspronkelijk uit het Russisch, waar dergelijke aanvallen op vooral Joodse handel, gemeenschappen of families aan de orde van de dag waren.) In 1389 vond één van de ergste Pogroms in de Praagse historie plaats: 1.500 Joden werden op Eerste Paasdag afgeslacht.

De Joden gingen daarop zo dicht mogelijk bij elkaar wonen om zich te beschermen; de Joodse wijk in Praag (Židovské město in het Tsjechisch) werd voller en voller. Later werden Joden zelfs verplicht om in de Joodse wijk te wonen; wilde men elders wonen, dat diende men de stad en vaak ook het land te verlaten. Menig Joodse wijk ontwikkelde zich aldus tot een ommuurd getto. (De term ‘getto’ komt overigens uit Venetië, waar men in de 16e eeuw de Joodse bevolking dwong in een bepaald en beperkt deel van de stad te wonen.) Ook elders in Europa bestonden dergelijke (verplichte) Joodse wijken, zoals bijvoorbeeld in het Spaanse Girona en het Duitse Frankfurt.

b7b65d8ec4d476e41d307e8fb3e86504_medium.In 1850 werd de Joodse wijk in Praag hernoemd tot Josefstadt, naar Jozef II (1741-1790), Duits koning en keizer van het Heilige Roomse Rijk. In 1781had hij namelijk de Joodse bevolking ‘geëmancipeerd’ met het Edict van Tolerantie, waarmee vrijheid van godsdienst binnen de Habsburgse landen wettelijk werd vastgelegd. Twee jaar eerder, in 1779, werd het aan Praagse Joden al toegestaan zich buiten de Joodse wijk te vestigen; velen verlieten de wijk, waarna het nog vooral orthodoxe en arme Joden waren, die achterbleven.

Tussen 1893 en 1913 werd een groot deel van de Joodse wijk in Praag gesloopt. Men wilde de stad vernieuwen naar het model van de Franse hoofdstad Parijs, met ruime, open straten en nieuwe huizenblokken. Wat van de oude wijk overbleef waren slechts zes synagogen, de oude Joodse begraafplaats en het oude Joodse stadhuis; nu maken zij alle deel uit van het Joodse Museum van Praag.

Oude Joodse begraafplaats in Praag

5ac82c9638924f6f9f8d0a1f4a16ffc2_medium.De oude Joodse begraafplaats dateert uit de 15 eeuw’; de oudste grafsteen stamt van 1439 en hoort bij het gaf van rabbi Avigdor Kara. Het was echter niet de eerste in Praag; zijn voorgang was de zogenoemde ‘Joodse Tuin’, die in een gedeelte van het huidige nieuwe stadsdeel van Praag lag. Het werd in 1478 in opdracht van koning Vladislaus II gesloten, nadat omwonenden erover hadden geklaagd. Later verdween de ‘Joodse Tuin’ onder de straten van het nieuwe stadsdeel.

De eerste indruk die je van de oude Joodse begraafplaats krijgt is slordig. De vele zichtbare grafstenen staan schots en scheef door elkaar en de enkele, smalle wandelpaden zijn aangegeven met touwen.

92e295f3e36835197b2769a34c45c65c_medium.Op deze vrij kleine Joodse begraafplaats zijn dan ook heel veel mensen begraven. Er staan ongeveer 12.000 grafstenen, maar naar schatting liggen er meer dan 100.000 mensen begraven. Het was de Praagse Joden destijds namelijk lange tijd verboden, niet alleen om oude graven te verwijderen, maar ook om een nieuwe begraafplaats buiten de wijk aan te leggen. De Joods gemeenschap kon daarom niet anders doen dan de doden begraven waar dat wèl mocht, namelijk op de bestaande begraafplaats en dan gestapeld op elkaar: , tot een diepte van 8 meter, in 12 lagen boven elkaar. De laatste grafsteen dateert van 1787.

Naziplannen voor de oude Joodse begraafplaats van Praag

In Nazi-Duitsland had men al snel een gemeenschappelijke zondebok nodig om de bevolking achter zich te krijgen. Men wees daarop de Joodse minderheid in het land aan als zondebok voor alles wat er ooit was en zou kunnen misgaan; Hitler en zijn companen ontwikkelden zelfs de infame Endlösung der Judenfrage, oftewel de georganiseerd massamoord op alle Joden in Europa. Dit resulteerde in de dood van ruim 6 miljoen Joden in vernietigingskampen.

4c06b650302f969ccab6aed22a9a0024_medium.Ook waren de Nazi’s er op gebrand alle Joodse monumenten, synagogen en begraafplaatsen in Duitsland en in veroverd gebied te vernietigen. Echter, Hitler wilde er één bewaren: de oude Joodse begraafplaats van Praag, die dan – na de Nazi-overwinning - deel zou hebben moeten uitmaken van een museum. Dat laatste is overigens geschied, zij het dat de oude Joodse begraafplaats nu geen deel uitmaakt van een Nazi-Duits museum, maar van het Tsjechische Joodse Museum van Praag.

 

ASMAY.

© 2019 Foto's: Asmay, Office.microsoft.com, Pixabay.com.

 

543d8edf94a094dfbe6a0056441ca81f_medium.Zie ook:

Uitvaart-(1)-heeft-u-uw-uitvaart-al-geregeld?

Uitvaart-(2)-wat-komt-er-eerst-kijken-bij-een-uitvaart?

Uitvaart-(3)-wat-komt-er-nog-meer-kijken-bij-een-uitvaart?

Groot-Brittannië-Victoriaanse-Highgate-Cemetery-in-Londen-mooi-en-spookachtig

Spanje-Girona-voor-liefhebbers-van-de-middeleeuwen

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

 

04/04/2019 11:06

Reacties (6) 

1
04/04/2019 22:30
U bent niet ingelogd. Wilt u nu inloggen of een account aanmaken?
Bijzonder artikel. Nooit geweest, maar nu toch een beetje bezocht.
1
04/04/2019 16:15
Wist er al wel het e.e.a. van, maar is altijd mooi als mensen er weer even aandacht aan schenken .... en dan ook nog eens middels een mooi artikel.
1
Asmay tegen Candice
04/04/2019 16:29
Dankjewel!
2
04/04/2019 12:01
Ook ooit geweest tijdens een bezoek aan Praag. Al die grafstenen, al die mensen die eigenlijk generaties lang gedwongen werden om hun leven lang in dit kleine gebied te blijven, van de geboorte tot en met de dood. Om stil van te worden.
1
04/04/2019 11:55
Interessant, die kijkje in de geschiedenis van de Tsjechische hoofdstad. Ongelooflijk, de geschiedenis van deze Joodse begraafplaats. Hoe is het mogelijk dat al die grafstenen nov (redelijk) overeind zijn gebleven? Goed artikel.
1
04/04/2019 11:47
Mooi artikel. Ik ben er ooit als kind tijdens een vakantie geweest. Indrukwekkend.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert