De klank van dialect

Door Machteld gepubliceerd in Persoonlijke ervaringen

705ebad7bca98c137afb302a887226b3_medium.

Ik ben geboren in Tilburg, diep in het Brabantse land. Het land van de zachte g. Dat hoor je aan mij. En dat vind ik niet erg. Ergens vind ik het wel charmant, die zachte spraak. Maar het echte Tilburgs, dat vind ik een heel ander verhaal. En dan is er nog een groot verschil tussen het Tilburgs “van vroeger”, het dialect dat mijn vader zo graag met zijn broer sprak, en het Tilburgs “van nu”. Want daar loopt het kippenvel me van over de rug. Brrr.

Het oude dialect, daar kan ik van genieten. De Prent van de Week, die iedere week in het Nieuwsblad werd gepubliceerd. Met droge humor en het op scherp zetten van de verhoudingen onderling. Ik heb alle bundels van mijn moeder gekregen en ben er erg zuinig op. Dat dialect had nog een zweem van romantiek om zich heen. Een besloten gemeenschap van mensen de in de textielindustrie hun geld verdienden. Met mooie gezegden en uitdrukkingen. Veel woorden komen uit het Frans, souvenir uit de tijd van de Franse bezetting. Een verkèt is nog altijd een vrije vertaling van een fourchette.

Er zijn ook nog altijd mensen die geïnteresseerd zijn in die oude woorden. Zij organiseren een Tilburgs dictee, waarbij ieder naar hartenlust los kan gaan op ouderwetse uitdrukkingen. Al die mooie oude woorden, ik luister er graag naar. Het doet me ook altijd denken aan mijn vader die met zoveel humor die uitdrukkingen gebruikte. Hij sprak keurig ABN, als onderwijzer werd ook niet anders van hem verwacht, maar in zijn vrije tijd mocht hij graag anders uit de hoek komen.

Toch ben ik wel blij dat wij opgevoed zijn in het ABN. Hoewel het een beetje ver gaat om zelfs het woord ‘houdoe’ uit te bannen. Ik gebruik het nog steeds niet, ik vind het onecht klinken als ik het zeg. Mijn maatje heeft me er hartelijk om uitgelachen. Maar als ik nu ergens het moderne Tilburgs hoor, lopen de kriebels over mijn ruggengraat. En het gebeurt ook altijd zo onverwacht. Of nu Roy Donders failliet is gegaan en zijn comeback staat te promoten. Of dat de mensen die in aanraking zijn gekomen met Chrome6 op televisie vertellen dat zij het niet eens zijn met de geboden schadevergoeding. Met die laatste groep heb ik zeker compassie hoor, het zal je toch maar overkomen. Dat je bijna verplicht wordt iets te gaan doen om je uitkering te behouden, en dat dan later blijkt dat je daar toch wel ernstig ziek van kunt worden.

Ik begrijp dat mensen hun zegje willen doen. Maar moet dat dan in dat verschrikkelijk ordinaire taaltje?

10/03/2019 09:02

Reacties (9) 

17/03/2019 06:51
Dialecten zijn mooi, ben zelf in Twente geboren. Toen ik verhuisde naar Zuid Holland heb ik heel veel woorden dialect achterwege gelaten en ABN proberen te spreken (alhoewel Rotterdams ook weer een dialect heeft) zul je bij mij zeker wanneer ik moe ben het Twentse altijd blijven horen. Het overdreven dialect's onnodig praten hoeft voor mij ook niet. Mooi geschreven artikel. Mijn kinderen liggen ook nog wel eens in een deuk om mijn Twentse OOO ;-)
10/03/2019 23:15
Ik hou wel van dialect; het hoort bij een streek. Met het Tilburgse ben ik niet bekend. Limburgs wel (komt mijn mams vandaan), hoewel daar ook verschillen in zijn in Roermond spreekt men toch weer anders dan in Maastricht. Is hier in Groningen net zo, heb ook geen moeite gedaan om een cursus Gronings te volgen. Ik kan het goed volgen en vind het prima als er in dialect tegen me gesproken wordt, de meesten Groningers doen het echter niet en schakelen direct over op ABN als ze merken dat je uit 'Holland' komt.
1
10/03/2019 12:29
Ik ben in mijn leven geconfronteerd met ABN, Limburgs, Brabants en Utregs. Daarnaast spreekt een groot deel van mijn familie met een Indo-accent.

Er zijn dialecten waarvan ik gecharmeerd ben (Haags, Twents, plat Mokums) en dialecten waar ik kromme tenen en een wee gevoel in mijn darmen van krijg. Bepaalde Noord-Hollandse tongvallen, sommige Zeeuwse dialecten of een overdreven Gooise "RRRrrrr".

Tilburgs ken ik niet echt. Niet mijn gedeelte van Brabant.
1
10/03/2019 12:41
Bepaalde Noord-Hollandse tongvallen? Hey ik kom uit die provincie. ;-)
Neem aan dat je enkel dat tragische West-Friese dialect bedoeld, want ik spreek (niet meteen mijn reactie lezen) zeer Algemeen Beschaafd Nederlands en met een tongval die het best te omschrijven valt als van een lyrische schoonheid. ;-)
1
10/03/2019 12:47
Ik weet niet uit welke gehuchten dat accent komt. Sommige tv-figuren spreken het. Robert ten Brink en Nico Dijkshoorn bijvoorbeeld. Ze zeggen b.v. menson, i.p.v. mensen. Ik krijg er kromme tenen van, ik weet niet waarom.
10/03/2019 12:53
Ah die zijn beide geboren in Mokum maar doen of ze Nederlands praten. ;-)
10/03/2019 11:39
Oh ik ben best wel dol op dialecten, Kom zelf uit Huisduinen naast Den Helder, die nep vader uit Uden, die moeder ergens uit Drenthe (zou ook echt niet weten uit welk Drents gehucht), een broer uit Apeldoorn en een zus uit Utrecht en dan nog een zusje ook uit Huisduinen.
Mijn eigen manier van praten is nog altijd - en ik ben dus inmiddels 59 - doorspekt met invloeden uit al die dialecten en talen. En pas me ook snel aan. Werkte vaak en woonde een paar keer in Amsterdam en kan ook in dat accent praten. Mede daarom heb ik een teringhekel aan telefoneren, want volgens velen ben ik soms on...
10/03/2019 09:54
Ik ken het 'moderne' Tilburgs niet, maar kan mij daar wel iets bij voorstellen.
Er is ook nog zoiets met een accent (tongval) en een 'taaltje' (woordkeuze), waarbij het eerste wél en het tweede meestal géén historische wortels heeft.
In dit tijdperk van laaggeletterdheid, zoals ze dat tegenwoordig noemen, mag je al blij zijn dat ze zich nog verstaanbaar kunnen maken.
Mijn moeder zei altijd: 'als ze dat beetje dialect niet konden praten zouden ze blaffen als honden'.
10/03/2019 11:19
Dat laatste lijkt me wel heel erg kort door de bocht. Daar ben ik het ook niet mee eens en dat is ook niet de insteek van mijn blog. Maar ieder zijn mening, natuurlijk.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert