Vernoemen, wie doet dat nog?

Door Willemijntje gepubliceerd in Geschiedenis

Wanneer je net als ik graag in de familiegeschiedenis rondsnuffelt, zijn voornamen een belangrijk gegeven. Het weten van een voornaam maakt speuren naar voorouders in een tijd en/of regio waar achternamen niet of nauwelijks gebruikt werden en vaders voornaam voor zijn kinderen als achternaam dienden een stukje gemakkelijker.

e3c49e2a4326ac6f2eb1ff5553dd8892_medium.

Vernoemen

Vroeger werden kinderen vrijwel altijd vernoemd. De eerste telgen vaak naar hun grootouders en de koters die er verder nog kwamen naar de al dan niet overleden broers of zussen van de ouders of naar de overgrootouders. Bij een tweede huwelijk komt het ook wel voor, dat het eerstgeboren kind uit zo’n huwelijk, uit respect de voornaam krijgt van de overleden eerste echtgenoot/echtgenote. 

Dit vernoemen naar… heeft in Nederland heel lang stand gehouden – dit komt waarschijnlijk mede omdat het tot 1970 bij wet verboden was om je kind een voornaam te geven die ongebruikelijk was. De ambtenaren van de burgerlijke stand hielden zich tot die tijd keurig aan deze – in 1811, door Napoleon ingevoerde – naamwet, waarin stond beschreven, dat enkel voornamen uit de heiligenkalender of de oude geschiedenis waren toegestaan. Zij weigerden strikt namen die hen onbekend waren (de naam Kitty werd in 1937 bv nog afgekeurd) op te nemen in de geboorteaktes en zo bleven oude namen als bv Klaas (Nicolaas), Gerrit (Gerardus), Truus (Geertrudes) of Geesje (Gesina) voortbestaan.

Vrije keuze

Tegenwoordig mag je aan je kind vrijwel elke voornaam geven die je wilt, er zijn bij wet nog slechts enkele uitzonderingen.

Zo mag de gekozen voornaam niet ongepast zijn. Maar ja, wat is ongepast in deze tijd!De meisjesnaam ‘Befke’ en de jongensnaam ‘Anus’ zijn tegenwoordig goedgekeurde voornamen, maar welke ouder wil bewust zijn kind levenslang laten lijden met zo’n naam vraag ik me dan af.

De voornaam mag ook geen achternaam zijn, uitzondering hierop zijn bestaande achternamen die ook een voornaam zijn bv Roos.

Ook is het niet toegestaan om een kind meer dan twaalf voornamen te geven (wie wil daar zijn kind in godsnaam levenslang mee kwellen!).

Afgewezen

Maak je het écht te gek met je zelfverzonnen naam voor je kind, dan kan en mag de ambtenaar van de burgerlijke stand de opgegeven naam nog steeds weigeren. Bedenk je terstond zelf geen andere - wel acceptabele – voornaam dan geeft de ambtenaar je kind een naam en wordt je kind onder die naam ingeschreven en wordt er op de geboorteakte duidelijk vermeld dat de naam ambtshalve is gegeven. Ben je het daar niet mee eens, dan kun je binnen zes weken middels een advocaat de rechtbank verzoeken om de gegeven voornaam te wijzigen.

De meeste ambtenaren van de burgerlijke stand zijn inmiddels soepel en ruimdenkend als het om zelfgekozen namen gaat, dus wanneer het zovér komt heb je het als ouder wel heel bont gemaakt met je naamkeuze en maak je ook bij de rechter weinig kans om die naam er alsnog doorgedrukt te krijgen. Een voorbeeld: in 2001 ging Emile Ratelband de strijd aan om zijn dochter alsnog ‘Tsjakkalotte’ te mogen noemen, een naam die door de ambtenaar van de burgerlijke stand bij de aangifte van geboorte niet geaccepteerd werd; ook door de rechter werd deze naam verboden. Een ezel stoot zich doorgaans niet aan dezelfde steen – Emiel wel, die hapte al eerder in het stof toen hij van de rechter geen toestemming kreeg om zijn zoon Frans Rolls Royce te mogen noemen.

Dus toch….

Mees, Sem, Finn en Storm, zomaar een greep populaire jongensnamen. Kees, Jan, Paul, Henk, Theo… ze zijn verleden tijd. Ik kijk op als ik hoor dat een knul nog Frits, Joost of Dirk heet. Bij de meiden net zo; Sanne, Merel, Madelief, Kyra.., mooie populaire namen. Elisabeth, Clementia, Anthonia, Cunera…ook verleden tijd.

Soms loop ik wel eens vast in mijn speurwerk en google dan op een bepaalde voor en achternaam om te zien of dat wat meer info oplevert, en dat doet het. Vaak niet in de richting die ik op wil (= terug in de tijd), maar in de huidige tijd. Op sites als linkedin zie ik dan het profiel van stralende jonge mensen die een naam dragen, die al eeuwen in hun familie voorkomt. We doen het dus nog steeds wel, dat vernoemen naar…

Sinds 1998 is er ook keuze voor achternaam, men kan bij de geboorteaangifte aangeven of het kind de achternaam van vader of van moeder moet krijgen. Dit kan alleen bij het eerste kind, alle kinderen die daarna uit deze relatie worden geboren krijgen dezelfde achternaam als het eerste kind.

28/01/2019 20:39

Reacties (7) 

31/01/2019 12:50
Is weer zowat.
1
29/01/2019 08:18
Zelf ben ik ook venoemd: naar allebei mijn grootmoeders; zo ging dat in mijn tijd nog. In de jaren 1960-1970 is dat behoorlijk afgevlakt. En dat heeft ook zijn goede kanten. In mijn moeders familie kwamen bijvoorbeeld steeds dezelfde voornamen voor bij nichtjes en neefjes, omdat zowel haar beide grootmoeders als haar beide grootvaders dezelfde voornaam hadden. Dat was knap lastig destijds, maar niemand van de talrijke kinderen durfde het vernoemen naar de ouders te laten.
30/01/2019 17:14
Ook toevallig dat beide oma's en opa's dezelfde naam hadden. Tja. dan heb je weinig keus en moet je gaan werken met 'Maria van...' om de boel uit elkaar te houden.
1
29/01/2019 00:28

Leuk.
Wat ik zo erg vind is dat veel ouders hun kind namen geven die net 'in de mode' zijn:
in bepaalde jaargangen heb je dan heel veel kinderen met dezelfde voornaam. Popsterren, voetballers of ander volk. Hoeveel 'Johans' zouden er rondlopen?
Maar dat was ook vroeger zo: vaak werd je naar de dan heersende vorst(in) genoemd.
;-)
1
29/01/2019 23:43
Dank.
Beter een naam die in de mode is, dan een absurde zelfverzonnen naam. Mijn ouders waren niet zo van het vernoemen en volgens plan zou ik 'Irma' gaan heten, een zus van mijn moeder (ook wars van vernoemen) die net iets eerder een dochter kreeg die ze die naam gaf gooide roet in het eten. 'Andrea' kwam op de proppen, maar dat vond mijn pap niets en uiteindelijk werd ik toch vernoemd naar de vader van mijn paps. Mijn hele naam gebruikt praktisch niemand (enkel mijn moeder) ik ben 'Wil' of 'Willem'.
1
29/01/2019 00:12
Ik weet dat mijn broer vernoemd is naar het broertje van mijn vader wat op hele jonge leeftijd stierf en of het van moederskant ook gebeurd is dat weet ik niet.

Zelf kan ik niemand gaan vernoemen en of het binnen die familie nog gebeurd weet ik dus echt niet.
1
29/01/2019 22:55
Zo ging dat toen.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert