Anna (Settela) Maria Steinbach 23-12-1934 – 31-07-1944:

Door Candice gepubliceerd in Geschiedenis

Anna (Settela) Maria Steinbach

23-12-1934 – 31-07-1944:

91a82bb9ab6aa8014a43a3f2d36705ea_medium.

Anne Frank is – vanwege haar dagboek – veruit de beroemdste van alle zes miljoen vermoordde plus vernietigde Joden tijdens de horrorvervolging plus uitroeiing van de Joden in Wereldoorlog 2. Maar het jonge meisje op de beroemdste foto van de gruweltransporten van Joden naar kampen als een Auschwitz, Sobibor, Treblinka en andere horrorkampen heette Anna Maria Steinbach en bleek achteraf ook geen Joods meisje te zijn, maar een Sintezza – benaming voor een vrouwelijke Sinti … mannelijk is Sinto – dus een zigeunermeisje.

f3a5bb76d29b2a5c11573eed30df5c03_medium.

U ziet telkens dezelfde foto van Anna … omdat het de enige foto van haar is die bestaat. Anna in Westerbork angstig door een deur van een veewagon kijkend.

Het is dinsdag 16 mei 1944 en het is die dag pittig fris voor de tijd van het jaar, gemiddeld tikt het 7 graden aan met een maximum van 12 en een minimum van slechts 2 graden.  Nederland zucht en kreunt onder het wrede bezettingsjuk van de Nazi's . Razzia’s zijn niet vreemd en op deze frisse dag in mei zijn er weer diverse razzia's, zo ook in Eindhoven. In Eindhoven woont het al, dankzij de Nazi's, gebroken gezin Steinbach. Settela (de naam waarmee ze door haar familie werd aangesproken) werd tijdens deze razzia samen met haar moeder, acht broers en zussen, haar tante en de vier kinderen van haar tante samen met nog 562 andere Roma opgepakt en ze arriveerden nog diezelfde dag in Westerbork.

Vader Steinbach en een oom waren een week eerder al opgepakt en zij werden overgebracht naar Kamp Amersfoort. Heinrich Steinbach zou zijn vrouw Emilia en zijn kinderen nooit meer zien. Heinrich overleefde de oorlog, maar stierf een jaar later in 1946 van verdriet. Hij kon het grote verdriet niet meer dragen.

De familie Steinbach:

Settela werd naar een oud Roma-gebruik in de buitenlucht geboren – onder de woonwagen van haar ouders – op een klein weideveldje aan de rand van het Zuid-Limburgse Buchten (ligt ongeveer 4 km van Sittard). Bij haar doop, de volgende ochtend in het dorpskerkje, kreeg ze de christelijke voornamen Anna Maria. Daarnaast had ze als kind van Sinti-Roma-ouders ook de roepnaam Settela. Ze was het zevende kind (het zouden er tien worden) in een gezin zonder vaste verblijfplaats. Haar vader speelde veel als violist op kermissen en dorpsfeesten en hij was daarnaast een handelaar. In 1940 vormde het gezin, samen met andere families Steinbach, een kampje bij Susteren. Hier verbleven ze in alle rust en vrij van wat voor soort gezeik dan ook … tot de Nazi’s het rondtrekken met woonwagens verboden, vanwege de geplande deportaties. Het is dan zomer 1943. Al de Steinbach families werden ‘ondergebracht’ in een verzamelkamp bij Eindhoven. En daar in dat verzamelkamp werden Settela en familieleden in mei 1944 opgepakt en vervolgens samen met nog 562 andere Roma op de trein naar Kamp Westerbork gezet, waar ze dezelfde dag nog arriveerden.

75 dagen voor ze vermoord en verbrand werd!

8b5ad1ba3913ece3f0c917f312728e1d_medium.

Het verhaal van de doek over haar hoofd:

Door de jaren heen is diverse keren getracht uit te leggen waarom ze een doek over haar hoofd had en het meest aannemelijk was dus wel dat het schijnbaar bij haar Joodse geloof hoorde (absolute onzin). Toen dus bekend werd dat ze geen Joods meisje maar een Sintezza was, werd aangenomen dat het daarmee te maken zou hebben … maar ook dat was dus niet waar. De reden is eigenlijk enorm simpel. Schaamte!

In Kamp Westerbork werd bij Settela – en niet alleen bij haar – haar halflange hoofdhaar afgeschoren, om hoofdluis te doden en Settela schaamde zich voor haar kale hoofd en daar zeurde ze nogal over en daarom scheurde haar moeder een stuk van een laken af zodat ze dat stuk stof als hoofddoek kon gaan dragen.

Hoe ontstond de iconische foto?

b785ff065969a05f797237e87e9bc64b_medium.

Drie dagen na haar aankomst in Kamp Westerbork werd Settela, samen met nog 244 andere Sinti en 446 Joden naar Auschwitz getransporteerd.

In Kamp Westerbork bevond zich ook de opgepakte Joodse fotograaf Rudolf Breslauer en die moest in opdracht van de Kampcommandant een film maken over Kamp Westerbork en hij was aanwezig bij de deportatie van Settela en Rudolf zag dat in wagon 16 een meisje met een hoofddoek nog even snel naar buiten keek voor de schuifdeur dichtging. Rudolf wist het meisje enkel seconden te filmen tot haar moeder Settela riep haar hoofd binnenboord te doen, omdat ze bang was dat anders haar hoofd tussen de schuifdeuren zou kunnen komen. Enkel seconden … en zo ontstond één van de absoluut meest iconische foto’s van de Tweede Wereldoorlog.

Rudolf Breslauer:

94f557f54a7e86c1ab6e93180ee390a3_medium.

Rudolf Breslauer werd in 1942, samen met zijn gezin, opgepakt en naar Kamp Westerbork gedeporteerd en in opdracht van de Kampcommandant Gemmeker moest hij pasfoto’s van de gevangenen maken en het leven in het kamp op film vastleggen.

Rudolf werd in de herfst van 1944 samen met zijn gezin naar Auschwitz gedeporteerd. Daar aangekomen werden zijn vrouw plus hun twee zonen Stefan en Mischa nog dezelfde dag in de gaskamers door de Nazi's vermoord. Zelf overleed Rudolf een paar maanden later in een onbekende plaats. Zijn dochter Ursula overleefde de oorlog.

 

 

 

 

Auschwitz:

Alleen de naam klinkt al als de hel … en dat is een omschrijving die het bij lange na niet weet te halen bij wat dat horrorkamp was.

d2eba68464cf418b7e363572b001bbda_medium.

Het is 21 mei als de trein met Settela en anderen arriveert in Auschwitz en daar werden ze nadat ze waren geregistreerd naar de Roma afdeling gebracht. Ongeveer twee maanden later in juli van dat jaar arriveerden in totaal 500.000 Hongaarse Joden, waardoor er nog meer ruimtegebrek ontstond. De Roma kwamen in opstand, maar dat werd door de Nazi’s snel en hard de kop ingedrukt. De Roma die nog nuttig konden zijn voor munitiefabrieken werden naar die fabrieken overgeplaatst en de resterende 3.000 werden vergast.

Op 31 juli (de dag dat de vergassing en verbranding van de Roma begon) werden Settela plus haar moeder, twee broertjes, twee zusjes, haar tante, twee neefjes en een nichtje vergast en verbrand.

Hoe kwamen ze achter haar naam?

448624e05f4e0c6ebaad3c78a2f6e9d5_medium.

Crasa Wagner

Vanaf het moment dat haar iconische foto bekend werd, zou Settela bekend worden als het Joodse meisje met de hoofddoek. In de zelfde wagon als waar Settela en haar moeder zaten, bevond zich ook het Joodse meisje Crasa Wagner en zij overleefde de Shoah. En dankzij Crasa Wagner kon de naam van het Joodse meisje met de hoofddoek worden achterhaald.

Aad Wagenaar:

c34472a8777ea5311b7ab38859b879d1_medium.

Aad Wagenaar is een Nederlandse journalist die in 1992 besloot uit te zoeken wie dat Joodse meisje met de hoofddoek was. Hij wilde haar … haar naam teruggeven. Wagenaar ontdekte dat in de film van Breslauer een nummer op de treinwagon was te zien, en kwam er via dat nummer achter dat het dus niet ging om een wagon met Nederlandse Joden, maar om een wagon met Nederlandse zigeuners. Via deze info kwam hij in contact met Crasa Wagner en zij kon hem vertellen dat het meisje geen Joods meisje, maar een Sinti was en dat ze dus Settela Steinbach heette. Daarnaast kon een andere bekende van de familie Steinbach, Toni Weiss, Settela herinneren en herkende haar op de foto.

71208a327e600f366dc2b57cfd0c59e5_medium.

Settela heeft haar naam terug gekregen, ze had nu 84 jaar kunnen zijn …. maar de Nazi's gunden haar geen mooi, langer leven dan de 10 jaar die Settela heeft mogen leven.

*Candice*

11/01/2019 20:21

Reacties (4) 

1
12/01/2019 13:44
U bent niet ingelogd. Wilt u nu inloggen of een account aanmaken?
Goed artikel. Het vergeten leven van het meisje in de treinwagon.
1
12/01/2019 13:46
1
12/01/2019 11:22
Heb de trieste foto van dit kind wel eens gezien, heel interessant om nu het verhaal erachter te lezen. Mooi artikel!
1
12/01/2019 12:09
Zag die foto best vaak en wilde er gewoon meer van weten.

Merci.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert