Ouder worden (5) train verstand en geheugen!

Door ZiaRia gepubliceerd in Gezondheid en fitness

431787b2cfef3102c1bcb12a4e464ab0_medium.Eén van de meest gevreesde ouderdomsgebreken is zonder twijfel dementie. Dementie is een meestal langzaam voortschrijdende achteruitgang van het verstandelijk vermogen, waar medische gezien (nog) maar weinig tot niets aan kan worden gedaan. Eerst raakt de patiënt verward en vergeetachtig. Vaak hapert het korte-termijn-geheugen (men kan zich dingen van kort geleden niet meer herinneren), later kan ook het lange-termijn-geheugen aangetast raken (men weet weinig of niets meer van vroeger, herkent wellicht ook de eigen partner, kinderen en familie niet meer). Dagelijks functioneren wordt moeilijk zo niet onmogelijk, en de persoonlijkheid van de patiënt verandert sterk. Soms leeft de patiënt met angsten en waandenkbeelden, die men ze niet meer uit het hoofd kan praten.

Verwarring een eerste symptoom?

Vaak is verwarring bij de patiënt het eerste dat de omgeving opvalt. Toch betekent dit niet gelijk, dat er sprake is van dementie. Soms zijn puur lichamelijke oorzaken verantwoordelijk, die soms eenvoudig, soms medisch kunnen worden verholpen, zoals bijvoorbeeld:

  • Vochtgebrek door te weinig drinken
  • Bijwerkingen 32ab79e7f3a448bbead5ea4d6b28ff73_medium.of vergiftigingsverschijnselen door medicijnen
  • Alcoholgebruik, druggebruik
  • Gebrek aan vitamines, vooral B12
  • Onbehandelde overactieve schildklier (hyperthyreoïdie)
  • Ernstige infectie (bijvoorbeeld een longontsteking)
  • Schedeltrauma (hersenschudding e.d.)
  • Lichte beroerte (TIA)
  • Hydrocefalus (ook wel ‘waterhoofd’), waarbij abnormale druk in de hersenen ontstaat door ophoping van hersenvocht; een operatie kan uitkomst bieden
  • Hersentumor; een operatie kan uitkomst bieden.

Dementie, een alomvattend begrip

d3b09fdbdb9e7e07c50a4610d82f063e_medium.Dementie kan vanaf de middelbare leeftijd voorkomen, maar het overgrote deel van de mensen, die er aan lijden, is 70 jaar of ouder. In extreme gevallen kunnen echter ook jonge mensen (vanaf de volwassenheid) erdoor worden getroffen. Dementie is over het algemeen een langzaam voortschrijdend proces, waarbij de naasten niet altijd gelijk in de gaten hebben wat er aan de hand is. De diagnose wordt regelmatig pas gesteld als de patiënt al in een gevorderd stadium van de aandoening is. Met dementie wordt overigens niet één ziekte, maar een groep van aandoeningen bedoeld, die tot eenzelfde achteruitgang in het functioneren van de hersenen leiden. Onderscheiden worden onder meer:

  • Ziekte van Pick, een vorm van ‘frontotemporale dementie’, waarbij gedragsstoornissen meer op de voorgrond treden dan geheugenstoornissen.
  • Lewybody-dementie, waarbij de patiënt lijdt aan hallucinaties en verschijnselen, die lijken op de ziekte van Parkinson.
  • Ziekte a39ce1280c416b5addcd53b0d4b8aeaf_medium.van Creutzfeld-Jakob (bij rundvee bekend als de ‘gekkekoeienziekte’), door aanwezigheid van een abnormaal eiwit (prion) in de hersenen, dat zorgt voor ontstekingen.
  • Herseninfarct, waarbij door een afgesloten bloedvat een deel van de hersenen afsterft.
  • Ziekte van Korsakov, door een ernstig tekort aan vitamine B1, meestal als gevolg van chronisch en overmatig alcoholgebruik.
  • Ziekte van Alzheimer, waarbij de hersenen vrijwel zonder uitzondering zijn beschadigd door enerzijds neerslag van bepaalde eiwitten, die zenuwcellen in de hersenen aantasten (zogenaamde Alzheimerplaques), of anderzijds door zuurstofgebrek in de hersenvaten door roken, aderverkalking en/of hoge bloeddruk. Daarnaast is gebleken, dat het krijgen van een simpele infectie (bijvoorbeeld buikgriep of blaasontsteking) de ziekte doet verergeren.

520793d6f2ccbbcec2a7d38419edc726_medium.

 

 

 

 

 

Er zijn nog andere theorieën over het ontstaan van dementie, die het zoeken in een overactief immuunsysteem, dat ontstekingen in de hersenen zou veroorzaken. Momenteel liggen vooral leefstijl en voedingsgewoonten onder de wetenschappelijke loep; verkeerde voeding en overgewicht zouden de kans op dementie later vergroten.

253045de98ae86df3de8a34ebcec9e8a_medium.Ook erfelijkheid blijkt een factor. De aanwezigheid van bepaalde genen in een familie (en van aan dementie lijdende familieleden) kan het gevaar de ziekte te krijgen doen vergroten; het risico op Alzheimer zou zelfs voor 50% door genetische factoren worden bepaald. Maar hoewel genetische factoren kunnen meespelen, denken wetenschappers dat dat niet het hele verhaal is. Waarschijnlijk moet worden gezocht in een combinatie van genetische en omgevingsfactoren (te denken valt bijvoorbeeld aan het vatten van traagwerkende virussen, milieuvervuiling en opname van schadelijke zware metalen, chronisch vitaminegebrek e.d.), leefstijl èn voedingspatroon.

Wat kun je eventueel zelf doen?

Een aantal van de risicofactoren voor het krijgen van een dementie-aandoening is helaas niet te vermijden; aan je genen valt bijvoorbeeld (nog) niets te veranderen. Andere factoren kun je echter wel grotendeels zelf regelen dan wel zoveel mogelijk onder controle houden. Te denken valt daarbij aan onder meer:

  • Stoppen277e70dcfd28798fa4f30b447f6b2bc8_medium. met roken (nicotine geeft plaque in de aderen en doet ze versmallen)
  • Stoppen met of sterk inperken van alcohol- of druggebruik
  • Zorgen voor voldoende lichaamsbeweging
  • Gezonde, verse, vitaminerijke voeding (zie ook: Ouder-worden-3-voeding-van-gewicht)
  • Zorgen voor balans in stress en ontspanning in het dagelijks leven
  • Vermijden van blootstelling aan giftige stoffen/zware metalen (vooral lood) in water of anderszins
  • Geheugentrainig: blijf leren! Het volgen van een opleiding of studie (zelfs voor een hobby) is aantoonbaar goed gebleken voor de hersenactiviteit.

De eerste twee zijn evident: langdurig dan wel overmatig gebruik van (schadelijke) genotsmiddelen zal altijd schadelijk zijn voor lichaam èn geest. Liever niet doen dus of, als je niet anders kan, zeer matig.

Lichaamsbeweging, zoveel als nog kan

1a715fda6c1bf7efc2061a7d6f17bc40_medium.Voldoende lichaamsbeweging kan voor vele ouderen een probleem zijn, omdat ze door eventuele andere pijnlijke aandoeningen niet meer zo mobiel zijn. Toch blijft het aan te bevelen om toch iets te doen: bijvoorbeeld wandelen, fietsen, yoga, aan leeftijd en vermogen aangepaste lichamelijk oefeningen, eventueel (groeps-, volks-, lijn-, stijl-) dansen. Vooral dansen blijkt een topper te zijn voor gezondheidswinst, zowel op lichamelijk als op geestelijk vlak!

Geheugentraining, zolang als nog kan

da5ee28b90aa46bee43fdaba818d0a49_medium.Met de ouderdom worden naast het lichaam ook onze hersens minder soepel en wanneer eenmaal de diagnose dementie is gesteld, valt er weinig meer aan te doen. Voor die tijd, kunnen we echter proberen onze hersenactiviteit zo hoog mogelijk te houden. Het eventueel uiteindelijk krijgen van een dementie-aandoening kun je er niet mee voorkomen, maar wel (zo lang als mogelijk is) vertragen. Hoe later in het leven één van deze nare ziekten de kop opsteekt, hoe korter we er immers aan hoeven lijden.

Ontspanning tegenover stress

34d3d15f30e3f31bff0589170de265b2_medium.Veel mensen hebben last van vergeetachtigheid, wanneer ze in een stressvolle situatie zitten. Stress kan het korte-termijn-geheugen verbeteren, maar dit effect is na ongeveer een half uur al weer weg; dan wordt namelijk het door de stress geactiveerde extra glucosegebruik in de hersenen weer gestopt, waardoor de hersencellen het ‘stressgeheugen’ snel lijken te vergeten. Aandacht voor nieuwe dingen in een ontspannen situatie vormen de beste voorwaarde om die nieuwe dingen in het geheugen op te slaan.

Vaste gewoonten

Voor vergeetachtigheid intreedt, is het handig om vaste gewoontes te hebben. Berg bijvoorbeeld je sleutels altijd op dezelfde plaats (dat geldt overigens ook voor andere dingen), zodat het een ingesleten gewoonte is geworden, die wellicht ook bij vergeetachtigheid nog kan worden herinnerd. Schrijf vervolgens alles op, waarvan je denkt of bang bent het snel te zullen vergeten, in een agenda, in een schrift, op een kalender.

Gymnastiek voor de hersencellen

Verder zijn er talloze manieren om het geheugen te trainen, zoals bijvoorbeeld puzzelen (zowel legpuzzels als kruiswoordraadsels of cryptogrammen), kaartspelen (van klaverjassen tot bridge), spelen bij amateurtoneel, enz. enz.

d54b1d7f1c31b64b5e48eeaba8e33f36_medium.Echter, uit wetenschappelijke onderzoeken is gebleken, dat verreweg de beste wijze om het geheugen zo lang mogelijk op peil te houden het volgen van een cursus is. Dat kan op zich van alles zijn: van boekhouden tot webdesign, van kunstgeschiedenis tot fotografie, of welke andere hobby men eventueel in is geïnteresseerd. Verreweg de meeste winst op het gebied van geheugentraining blijkt echter het leren van een nieuwe taal te zijn; het leren van nieuwe woorden en grammatica, het direct toepassen in zowel lezen als spreken is een toptraining voor onze hersencellen, waardoor ze het langste scherp kunnen worden gehouden. Misschien dan toch maar eens een serieuze poging wagen om nog de taal van dat favoriete vakantieland te bestuderen en onder de knie te krijgen?

 

Verteld door:

© ZiaRia.

(2019) Foto's: Pixabay.com.

 

1e4218615916ae6d99c5eb3bedf4851e_medium.Kijk voor andere artikelen en verhalen eventueel ook eens naar:

Ouder-worden-(1)-hoe-veroudert-ons-lichaam

Ouder-worden-(2)-ouderdom-komt-met-gebreken

Ouder-worden-(3)-voeding-van-gewicht

Ouder-worden-(4)-ongemakken-van-maag-en-darmen

Of lees verder op:

https://tallsay.com/ziaria of

https://ziariasblog.wordpress.com/

05/01/2019 13:06

Reacties (7) 

1
05/01/2019 23:44
Mooie toevoeging aan deze reeks, graag gelezen en weer wat opgestoken.
2
05/01/2019 17:25
U bent niet ingelogd. Wilt u nu inloggen of een account aanmaken?
Blijf actief met lichaamsbeweging en geheugentraining. Dat zonder meer, maar weet niet ... maar misschien is gewoon positief in het leven blijven staan en je humor niet verliezen en genieten van je tijd ook iets wat kan helpen.
1
06/01/2019 07:57
Zeker ook belangrijk, mooie aanvulling.
1
05/01/2019 14:09
Interessant en informatief. Dementie, Alzheimer of hoe je het maar noemen wilt, blijft een vreselijke diagnose: helaas al van diverse mensen dichtbij meegemaakt. Maar wie heeft er inmiddels niet in gezin, familie of vriendenkring tenminste een keer mee te maken gehad?
1
ZiaRia tegen Asmay
05/01/2019 14:10
Dat is zeker waar.
1
05/01/2019 14:03
Goed artikel. Nuttig om te weten.
1
05/01/2019 14:02
Helder artikel over deze ingrijpende geestelijke ouderdomsaandoeningen.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert