Katten – Europa en Rusland

Door ZiaRia gepubliceerd in Dieren en natuur

e76b8c87511fe0674fa9621fab8534d1_medium.Lang nadat katten al een grote rol speelden in Egypte en het Midden-Oosten werd de soort pas in Europa geïntroduceerd. Vooral in Egypte was men eeuwenlang heel zuinig op deze ‘heilige’ dieren en op handel of export ervan stond de doodstraf. Pas toen de kattenverering rond 100 voor Chr afnam, zagen de ondernemende Feniciërs hun kans schoon. Vanuit hun thuisland (rondom Libanon) waren de Feniciërs al eeuwenlang (vooral tussen 1500 en 400 voor Chr) de belangrijkste zeevaarders en handelaren rondom de Middellandse Zee. Zowel aan de Afrikaanse als aan de Europese kant stichtten ze overal koloniën. Waar zij konden, probeerden zij al langer katten naar de met ratten vergeven wereld (die Europa destijds was) te smokkelen, maar nu konden zij dat eindelijk in grotere aantallen doen.

Katten verspreiden zich over Europa

7082e55e7f43da9495615f7c309c7f48_medium.Het waren dus de Feniciërs, die de kat oorspronkelijk naar Zuid-Europa brachten. Tegen het einde van de 5e eeuw was de huiskat helemaal ingeburgerd en op het hele continent te vinden. Toen de troepen van Attila de Hun halverwege de 5e eeuw Europa binnenvielen, brachten zij – behalve dood en verderf – echter ook (Aziatische zwarte) ratten mee. De eerste uitbraak van de builenpest in Europa werd een feit. Om te kunnen overleven, werden katten steeds waardevoller, want deze hielden de ziektenverspreidende ratten onder controle. In diverse landen (waaronder Zwitserland) werden destijds zelfs speciale wetten afgekondigd omtrent de verkoop en bescherming van katten.

Katten en de duistere middeleeuwen

147f77d9c6b7059217bb7c5f86c7ab2e_medium.Helaas mocht dit niet lang duren. In de duistere middeleeuwen werd de kat, die nooit zijn mysterieuze, eigenzinnige, zelfs bovennatuurlijke reputatie was kwijtgeraakt, een verstoteling. In één adem genoemd met heksen en de duivel, werden katten vreselijk vervolgd: verbrand, gevild, gekruisigd en van torens gegooid, veelal onder de auspiciën van de Rooms-katholieke kerk. Het aantal katten daalde drastisch.

Katten ‘gered’ door de builenpest?

Halverwege de 14e eeuw kwam de pestverspreidende zwarte rat met de terugkerende kruisvaarders vanuit het Midden-Oosten mee naar Europa terug. f718e8a25033247f9e0920b497b91912_medium.Met zo weinig overgebleven katten konden zij zich ongehinderd vermeerderen. De pest brak opnieuw uit en binnen twee jaar stierven drie op de vier Europeanen aan deze ziekte. Degenen, die soms letterlijk hun leven op het spel zetten door toch een kat te hebben, bleven veelal gespaard; hun huizen en boerderijen bleven door de katten nagenoeg ratvrij. De kat verwierf door zijn nut voor de volksgezondheid langzaamaan weer wat aanzien.

Katten in kerkelijke kringen

2d89a3b674fa887b7a4f269c51914638_medium.Tegen het einde van de Renaissance waren katten in de hogere kringen weer geaccepteerd, hoewel zij onder de ongeletterde boerenbevolking nog als vanouds werden gejaagd. Waar de Rooms-katholieke kerk nog openlijk de kattenjacht prees, waren er tegelijkertijd hoge geestelijken, die hun katten adoreerden. Paus Pius IX en paus Leo XII waren gewoon hun favoriete katten uit de hand te voeren. Van paus Leo XII werd zelfs gezegd, dat hij audiëntie hield met een kat op schoot of onder zijn gewaad. De befaamde en machtige Franse kardinaal Richelieu (zie foto links) had zelfs een kamer in zijn paleis helemaal aan zijn katten gewijd; de dieren kregen de beste hapjes, die er destijds in Frankrijk te vinden waren. Ook zijn opvolger, kardinaal Mazarin, was een uitgesproken kattenliefhebber.

Katten eigenzinnige kleine roofdieren

Hoeveel je ook van een kat houdt, wanneer het dier een mooie vogel of een klein muisje vangt en trots naar binnen brengt, zijn de gevoelens bij de meeste eigenaren toch wat ambivalent. Zo is er een verhaal over de Franse schrijver Alexandre Dumas, die op enig moment niet zo blij was met zijn verder geliefde kat.

96ab7259b84b39f940827eae36b907b4_medium.Deze kat, Mysouff II geheten, had op een gegeven moment de hele collectie exotische vogels van zijn eigenaar een kopje kleiner gemaakt. Dumas was woedend en vond dat de kat moest worden gestraft: hij organiseerde een tribunaal, waar de kat verplicht bij moest zijn. De gasten kregen vervolgens de gevederde feiten voorgelegd. Ter verdediging van de kat werd aangevoerd, dat de deur van de kooi per ongeluk had opengestaan, maar dat mocht niet baten. De arme kat werd door de gasten veroordeeld tot vijf jaar gevangenshap in de apenkooi (bij de apen). Gelukkig voor Mysouff, kreeg zijn eigenaar kort erna een financiële tegenslag. Dumas moest de apen met kooi en al verkopen en aldus kreeg de kat zijn vrijheid terug.

Katten van de Hermitage in St.-Petersburg, Rusland

7afc5e5d99fc212e99cc55a7613c5b47_medium.En dan zijn er nog de katten van de Hermitage, het prachtige winterpaleis in St.-Peterburg. In 1745 beval de toenmalige tsarina Elizabeth de Grote, dat er katten in het paleis moesten komen om de heersende muizenplaag in te tomen. Deze katten zouden afkomstig zijn geweest uit Kazan, een stad waar de katten bekend stonden als goede muizenvangers. De nazaten van die katten bleven in het paleis (vanaf 1764 gedeeltelijk een museum) tot aan de Tweede Wereldoorlog. Leningrad (zoals de stad toen heette) werd tweeënhalf jaar lang door Duitse troepen belegerd, waardoor ruim een miljoen burgers stierven, in de strijd of van honger. Ook de katten overleefden het niet: zij werden voornamelijk zelf opgegeten. Na de vrede werd een nieuwe groep katten in het paleis geplaatst om de inmiddels fors toegenomen rattenpopulatie aan te pakken. En zo stroopten de katten sindsdien jarenlang de kunstzalen af, op zoek naar ongewenste knaagdieren.

De Hermitage-katten leven vandaag de dag in de kelder van het museum en kunnen ook wel rondom het winterpaleis worden gezien. Het museum heeft zelfs een perssecretaris voor de katten in dienst, evenals drie kattenverzorgers. Verder is er een speciale keuken, waar het kattenvoer wordt bereid, en een kleine ziekenzaal voor medische zorg.

3d667091cf5da23da5f676f7f90c0b21_medium.Rond het millennium begon de museumdirectie met een verzorgingsprogramma voor straatkatten in St.- Petersburg en vanaf 2007 begon men zelf meer katten te adopteren. Dit zijn er inmiddels zoveel geworden, dat men vanaf 2015 met een omgekeerd adoptieprogrma is begonnen: “Adopteer een Hermitage-kat!” is nu de slogan. Belangstelling is er volop, want veel kattenliefhebbers vinden het een eer om een Hermitage-kat te mogen adopteren.

Tot slot nog een oud Pools volksverhaal over de spreekwoordelijke onderlinge vijandschap van honden, katten en muizen.

Hoe honden, katten en muizen vijanden werden

Eens, heel lang geleden, toen honden, katten en muizen nog gebroederlijk samenleefden, moesten de honden een lange reis maken naar hun verre neven, de wolven. De honden hadden echter een stapel voor hen belangrijke documenten, die zij niet mee wilden nemen, maar veilig wilden achterlaten. Daarom vroegen zij de katten om de stapel documenten netjes te bewaren. De katten stemden toe. Toen ze naar de stapel keken, dachten ze echter bij zichzelf: “Waarom zouden we op die oude rommel moeten letten? Zonde van de tijd! 19c05cb8d8d95441d36cdc40478e9e1b_medium.Laten we het aan onze vrienden de muizen vragen, dat is echt een klusje voor hen”. Zo gezegd, zo gedaan. De muizen beloofden plechtig een oogje op de stapel documenten van de honden te houden.

Ondertussen had de winter zijn intrede gedaan en het was een hele strenge deze keer. De kleine muizen trilden van honger en kou. In hun wanhoop begonnen ze aan de oude documenten te knagen en die bleken eigenlijk helemaal nog niet zo gek te smaken. Dus knaagden en knabbelden de muizen stukje bij beetje het ene na het andere document op, tot er geen een meer heel was.

Aan het eind van de winter keerden de honden weer terug. Omdat zij hun stapel documenten weer zelf in bewaring wilden nemen, gingen zij naar de katten. De katten zeiden: “We dachten dat het veiliger zou zijn, als onze vrienden de muizen ze zouden beschermen, maar we zullen ze even voor jullie halen”. Zo gezegd, zo gedaan.

544ad356a25f9d2bf51a1e506c1ef6c7_medium.Maar toen de katten bij de muizen kwamen, troffen zij in plaats van een stapel documenten alleen nog wat snippers papier aan. De katten waren woedend. Ze zwoeren voortaan alle muizen, die hun pad zouden kruisen, te doden. Maar ook de honden onstaken in woede, toen zij het slechte nieuws hoorden. Als straf begonnen ze alle katten achterna te jagen en tot op de dag van vandaag zijn ze dat blijven doen.

Verteld door:

© ZiaRia.

(2018) Foto's: Office.microsoft.com, Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

69d4774cac4af8decdfaf626cf08759e_medium.Kijk voor andere artikelen en verhalen eventueel ook eens naar:

Katten-Egypte-en-het-Midden-Oosten

Konijnen-als-huisdier-in-het-algemeen

Konijnen-als-huisdier-konijnen-wereldwijd

Konijnen-als-huisdier-keuze-en-aanschaf

Of lees verder op:

https://tallsay.com/ziaria of

https://ziariasblog.wordpress.com/

 

 

26/11/2018 12:41

Reacties (11) 

1
28/11/2018 22:06
Wat een mooi artikel weer en veel interessante weetjes
Graag gelezen
1
28/11/2018 06:09
Graag gelezen.
2
26/11/2018 23:12
Heel leuk deze weetjes en verhalen. Je verhaal aan het eind loopt hier een beetje scheef; katten en honden hebben bij ons vaak samen in een mand geslapen en nu we zelf geen honden meer hebben loopt onze kater regelmatig te flemen met het hondje van de buurvrouw...
2
27/11/2018 09:40
Het is dan ook een volksverhaal, hoe de Polen heel vroeger de algemene vijandschap tussen de dieren verklaarden. In individuele gevallen kunnen katten en honden, en zelfs katten en muizen de beste vrienden zijn.
1
26/11/2018 15:33
Leuk, deze verhalen over katten.
De Europese wilde kat (Felis Silvestris) was er toch al veel langer? Als ik het goed heb al sinds ca. 1.5 miljoen jaren (Pleistoceen).
Volgens sommigen hebben kruisingen met geïmporteerde 'huiskatten' de bekende cyperse tekening en bij sommige rassen ook een langere vacht opgeleverd (bv. bij de Noorse Boskat).
Wat de kerk destijds tegen katten had is voor mij altijd een raadsel geweest, maar het zou best het 'losbandige' paringsgedrag van de kat geweest kunnen zijn. Iets anders kan ik ook niet bedenken.
1
26/11/2018 16:04
Ongetwijfeld hebben er zich kruisingen tussen uitheemse tamme en inheemse wilde katten voorgedaan. Maar de gedomesticeerde exemplaren waren toch vooral de ingevoerde katten. Wat die weerzin van de kerk tegen katten betreft: katten werden (vanwege hun aanhalige karakter?) vooral geassocieerd met vrouwen. Ondanks de heilige Maagd Maria kon verder eigenlijk geen vrouw de patriarchale kerk bekoren. Wellicht is de kat daarom - samen met de vrouw - zo vreselijk vervolgd in die duistere tijden.
2
26/11/2018 23:40
Het kan ook iets te maken hebben met de Germaanse (heidense!) mythologie. Daar werd Freya, de oude vruchtbaarheidsgodin, geassocieerd met katten.
Samen met Freya, die na de kerstening de status van heks toebedeeld kreeg, werden ook de katten tot demonen gedegradeerd.
Terwijl de monniken en priesters zelf (tot in onze tijd) 'de kat in het donker knepen'...
1
27/11/2018 09:39
Mooie aanvulling. Zou zo maar eens kunnen.
1
26/11/2018 13:35
Heel leuk artikel. Met deze verhalen in het achterhoofd, kijk ik toch weer met nieuwe waardering naar mijn dierbare katten.
1
26/11/2018 13:33
Wonderlijk eigenlijk de geschiedenis van katten in Europa. Prachtig wat ze doen voor katten in de Hermitage.
1
26/11/2018 13:32
Mooi artikel met leuke weetjes en verhalen.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert