Kruidenleer: veelzijdig kamille - rustgevend, krampstillend, koortswerend en ontstekingsremmend

Door Oxalis gepubliceerd in Natuurlijke geneeswijzen

acc4378ddf04733fbea351f6fd165e9b_medium.Kamille kent een lange geschiedenis als geneeskrachtig kruid. Al in de oudheid kende en herkende men positieve werking van het kruid op menige kwaal. Zo werd (echte) kamille al beschreven in het oude Egypte en het was in de tijd van de farao’s een geliefd geneeskrachtig kruid vanwege de ontstekingswerende werking ervan.

Door de eeuwen heen was kamille bij kruidendeskundigen dan ook zeer bekend. Het groeide vaak rijkelijk tussen het graan en zij pasten het lieflijke bloemetje toe bij tal van klachten, zowel inwendig als uitwendig. Vooral in de middeleeuwen groeide het kruid met de kleine witgele bloemetjes in Europa uit tot een soort wondermiddel.

b544294976d19c2c4400dc84df6619c2_medium.Het werd in huis bijvoorbeeld vaak gebruikt als strooikruid: de zoete geur van de bloemen verdreef dan al snel de minder prettige geuren in deze minder hygiënische tijden. Ene Hieronymus Bock schreef zelfs in zijn 16e eeuws kruidenboek: “Voor alle mensen is er nauwelijks een betere artsenij dan juist kamillebloemen. … Zij kunnen voor haast alle kwalen worden gebruikt.” Als volkswijsheid gold bovendien, dat kamillebloemen, die op Sint-Jan (24 juni) waren geplukt, het meest geneeskrachtig zouden werken. Ook zou een geurende kamilleplant bij het huis de insekten buiten houden en boze geesten verdrijven.

Kamille, diverse benamingen en diverse soorten

Onder de naam ‘kamille’ vallen diverse soorten, die onderling soms maar met moeite van elkaar kunnen worden onderscheiden. Vroeger gebruikte men vaak de verschillende soorten door elkaar bij het bereiden van een kruidenthee, tinctuur, zalf of lotion, maar de ene kamillesoort is nu eenmaal krachtiger in de uitwerking dan de andere soort.

  • Matricaria chamomilla (ook wel aangemerkt als Matricaria recutita) oftewel echte kamille. Het is een éénjarige plant, die normaal gesproken van mei tot augustus bloeit en zichzelf rond september uitzaait. De oude plant overwintert met een zogenaamd bladrozet, waaruit in het voorjaar de nieuwe stengels van de volgende generatie weer omhoog schieten. 04b63fcca409fa182bfa16474d0cf252_medium.Echte kamille kan ongeveer 60 centimeter hoog worden, waarbij de bloemen bovenop de dunne stelen staan. De plant heeft zowel lint- als buisbloemen: de lintbloemen zijn wit, de buisbloemen heldergeel en de bloembodem is hol. Ook heeft deze plant onbehaarde bladeren en is herkenbaar aan een zoete zuurtjesgeur en een bittere smaak. Van alle kamillesoorten heeft deze soort de sterkste geneeskrachtige werking. Zij werd (en wordt) vooral ingezet bij nervositeit, stress, slapeloosheid (bijvoorbeeld in een thee of honingdrank), maagklachten, oorpijn en kinderziekten. Kamille kan (inwendig) ook worden gebruikt worden om de eetlust aan te wakkeren en de spijsvertering te verbeteren. Omdat dit kruid als vrijwel enig natuurlijk kruidenmiddel aan zuigelingen en (kleine) kinderen kon worden gegeven, was het middel de eerste keuze om de pijn bij 26cfdeb9142987648c7656b76d2b6e4d_medium.het doorkomen van de tanden te verzachten of een oververmoeid kind te laten slapen.

  • Matricaria maritime (ook wel eens Tripleurospermum maritimum genoemd), staat verder bekend als reukloze kamille.
    Uiterlijk heeft deze plant een grote gelijkenis met echte kamille, maar wanneer je ruikt en bijna geen geur kunt waarnemen, dan heb je met de reukloze kamille te doen. Verder slaan de witte lintbloemen na de bloei minder ver naar achteren, dan die van de echte kamille en zijn de bloemhoofdjes wat groter; deze lijken iets meer op de margriet.

  • Chamaemelum nobile (ook wel eens Anthemis nobile genoemd), die in de volksmond Roomse kamille heet. Dit is een van oorsprong wilde plant. 5c10da7f3b8c01a9b38965f228a94a58_medium.Ook deze kamillesoort werd in de volksgeneeskunde gebruikt: zo droogde men de bloemen ervan en voegde die dan weer toe aan damp- en stoombaden bij verkoudheid en verstopping van de luchtwegen.
    Zowel de bloemen als de bladeren konden apart worden gebruikt: de bloemen als krampstillend middel en/of braakmiddel, en tegen hoofdpijn en koorts; de bladeren als laxerend en vochtafdrijvend middel, en tegen aambeien.

  • b86366d3f8967a09988a4555fab54612_medium.Anthemis arvensis, oftewel de valse kamille, bloeit van juni tot de herfst en dus later dan echte kamille.
    De plant heeft diep ingesneden blad, dat zowel aan de boven- als aan de onderkant behaard is.
    De werking was ongeveer hetzelfde als die van Roomse kamille, zij het minder sterk.

  • Anthemis cotula, oftewel de stinkende kamille. 37bb3969fc07441666f097b07cd84965_medium.

  • Dit is een eveneens een éénjarige plant van ongeveer 50 centimeter hoog. Ook hier zijn de bloemen wit met een geel hart, maar ze hebben een ietwat penetrante geur. Het blad is zeer vertakt. Vroeger werd de stinkende kamille eveneens aangewend als een geneeskrachtig kruid. De werking hiervan was eveneens grotendeels gelijk aan die van Roomse kamille, maar iets minder krachtig.

  • 38d5486dc3187240293939f337307dae_medium.Anthemis tinctoria, oftewel gele kamille, is een rechtopstaande, overblijvende plant met wollig behaard blad. Bijzonder is, dat zowel de lintblaadjes als de buisbloemen geel zijn.

  • Ook deze soort werd ingezet bij aandoening zoals ook de Roomse kamille, maar had – net als de voorgaande genoemde soorten - een iets minder krachtige werking.

Kamille oogsten en bereiden

De bloemhoofdjes van de kamille worden op het hoogtepunt van de bloei geoogst; voor echte kamille is dit uiterlijk juli/augustus, voor andere soorten kan dat – afhankelijk van hun bloeitijd – iets later zijn. Daarna worden de bloemhoofdjes zo snel mogelijk in de schaduw gedroogd, want eenmaal geplukt kunnen ze snel gaan schimmelen.

9cfee52bfda86442e4f5219fb84eeffe_medium.Theebereiding: gedroogde kamillebloemen worden niet gekookt! Schenk 1 kopje kokend water op 1 eetlepel gedroogde kamillebloemen en laat het 5-10 minuten trekken. Giet het aftreksel door een theezeefje. Drink bijvoorbeeld 2-4 keer per dag 1 kopje kamillethee tussen de maaltijden bij maag- en/of spijsverteringsklachten.

Kamille: werkzame stoffen, voor inwendig en uitwendig gebruik

De werkzame stoffen in kamille bestaan vooral uit etherische olie, flavonoïden, bitterstoffen en looistoffen.  Het zijn deze plantenstoffen, die zorgen voor de kalmerende, desinfecterende en ontstekingremmende werking.

0edd7c32e5affe6fec623b3fea329d7d_medium.Van de gedroogde kamille kunnen preparaten worden bereid, van een eenvoudige thee tot een fytotherapeutische tinctuur of tonicum. Deze kunnen zijn voor inwendig gebruik, zoals bijvoorbeeld bij spijsverteringsklachten, slapeloosheid, nervositeit of stress. Een andere optie is er een stoombad mee te bereiden en de warme stoom of damp te inhaleren bij een verkoudheid en/of een verstopte neus.

Daarnaast kan kamille ook prima uitwendig worden toegepast, bijvoorbeeld in de vorm van een zalf, crème of lotion. Niet alleen kan zo’n middel zuiverend en versterkend werken op bijvoorbeeld een onrustige of geïrriteerde huid, maar ook als een omslag of een kompres (onder meer bij aambeien). Ook voor het haar is kamille al vanouds een beproefd en veel gebruikt middel: het werd bijvoorbeeld al eeuwenlang gebruikt als een natuurlijke haarspoeling om de kleur van blond haar te intensiveren.

6a10cdef680e70e2c434a36d097f05f3_medium.Kamille: waarschuwing op zijn plaats!

Hoewel sporadisch, kan kamille bij zowel inwendig als uitwendig gebruik bij sommige mensen allergische reacties veroorzaken. Een gewaarschuwd mens telt voor twee.

 

Oxalis.

© 2018, foto's: Office.microsoft.com, Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

35f6e0241dcc84bd0b96450931188d4e_medium.Voor meer artikelen van deze schrijfster, zie bijvoorbeeld:

Kruidenleer-Arnica-montana-eerste-hulp-bij-ongelukken-van-de-natuur

Kruidenleer-Calendula-officinales-het-jodium-van-de-natuur

Kruidenleer-Echinacea-purpurea-het-antibioticum-van-de-natuur

Kruiden-en-vruchten-in-de-seizoenen-herfst-(1)

Kruiden-en-vruchten-in-de-seizoenen-herfst-(2)

Of lees verder op:

https://tallsay.com/oxalis of via

https://oxalisnatuurlijkewegen.wordpress.com/

 

21/11/2018 16:49

Reacties (8) 

1
22/11/2018 14:56
Ik heb bijgeleerd
Ik had er geen idee van dat er zoveel soorten kamille zijn.
Heet interessant artikel
1
22/11/2018 04:23
Mooi leerzaam artikel
1
22/11/2018 00:29
Kende alleen de echte en de roomse, maar wat zijn er zoveel meer. Ik had als kleuter wel eens last van ontstoken ogen en dan zaten mijn wimpers 's morgens soms vastgeplakt onder mijn oog. Mijn moeder weekte die dan los met een in kamille thee gedrenkt watje.
22/11/2018 06:51
Nog een mooie, verzachtende en zuiverende werking ervan.
1
21/11/2018 17:48
Leuk die oude toepassing van strooibloem; niet alleen beter voor de algemene geur in huis, maar het zal ook nog decoratief geweest zijn.
1
21/11/2018 17:47
Ik wist niet, dat er zoveel verschillende soorten kamille bestonden. Heel interessant.
1
Oxalis tegen Asmay
21/11/2018 17:50
En waarschijnlijk nog wel meer dan de paar, die ik in het artikel heb genoemd. Niet eenvoudig om al deze soorten van elkaar te onderscheiden.
1
21/11/2018 17:46
Mooi artikel, weer wat wijzer geworden over kamille.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert