Kruiden en vruchten in de seizoenen: herfst (2)

Door Oxalis gepubliceerd in Natuurlijke geneeswijzen

8d217d6a77d2fa78cd8bae4419b77f70_medium.In vroeger tijden wisten de mensen veel van de planten, bomen en struiken in hun omgeving. Begrijpelijk, want al hetgeen men nodig had, moest uit de natuur worden gehaald. Blad, wortels, vruchten, noten, pitten en zaden konden als voedsel dienen, hout werd gebruikt als bouwmateriaal en om te stoken. Ook bij ziekte kon men alleen in de natuur verlichting vinden, mits men dan natuurlijk wel de benodigde plantenkennis had om de juiste geneeskrachtige plant, boom of struik te herkennen. Veel van die algemene kennis is helaas verloren gegaan, maar gelukkig is er nog het een en ander van de oude volksgeneeskunde bewaard gebleven.

Paardenkastanje (Aesculus hippocastanum)

16754832a17e2fefe39fed0e47c78c09_medium.De paardenkastanje is een grote, bladverliezende boom, die voor Europa eigenlijk uitheems is. Van origine kwam de paardenkastanje voor in de gematigde bossen van Azië; veel later werd de bomensoort pas in Europa ingevoerd. De vruchten, de (paarden-) kastanjes, zien eruit als grote bruine noten en hebben een stekelige bast. Ongetwijfeld goed voedsel voor eekhoorns, maar deze kastanjes zijn niet eetbaar voor de mens.

Geneeskundig gezien kan de paardenkastanje niettemin worden ingezet en wel vooral voor uitwendig gebruik. De vruchten bevatten namelijk onder meer triterpenen, cumarine, tannines, saponine en polysaccharide (waardevolle bioactieve plantenstoffen en antioxidanten). 218138ba5e8ffa79979fda1b0471c002_medium.In de fytotherapie wordt er daarom vaak een extract of tinctuur van bereid of een crème of lotion van gemaakt. Deze middelen met paardenkastanje zijn uitstekend bij de bestrijding van zweren (bijvoorbeeld bij een open been), maar ook bij spataderen en aambeien. Paardenkastanjecrème of -lotion kan helpen bij de vermindering van winterhanden of wintervoeten. Verder wordt het wel toegepast bij vochtophoping (oedeem), verstuikingen, kneuzingen en reumatische artritis.

NOTA BENE: middelen met paardenkastanje zijn NIET geschikt voor kinderen.

Pompoen (Cucurbita pepo)

8efed4af5dce010f5b34f4f12036eb0e_medium.Pompoenen zijn snelgroeiende eenjarige planten. Ze bezitten grote bladeren en meestal gele bloemen, waaruit dan uiteindelijk de vruchten, de pompoenen, in allerlei soorten en maten en in verschillende kleuren (maar wel vaak okergeel of oranje) tevoorschijn komen.

De pompoen is een inheemse plant in Noord-Amerika en werd na de 15e eeuw pas in Europa ingevoerd. Tegenwoordig is de verbouw ervan over de hele wereld verspreid geraakt, maar de meesten worden nog steeds in Noord-Amerika verbouwd.

988571b240cb14cb008a36ed13e98ed7_medium.Veel soorten pompoenen (maar niet allemaal!) zijn goed eetbaar. Ook de pitten van eetbare soorten zijn (gedroogd of geroosterd) niet te versmaden. Er kan echter ook een (kleine hoeveelheid) pompoenolie uit worden geperst, die veel waardevolle stoffen bevat. Te denken valt bijvoorbeeld aan linolzuur, oleïnezuur, sterolen, bètacaroteen, vitamine E en de mineralen selenium en zink. De hoeveelheid verkregen pompoenolie uit pompoenpitten is te gering voor de voedingsindustrie, maar wordt wel gebruikt in de fytotherapie. De olie is namelijk zeer effectief bij de bestrijding van darmparasieten, bevat waardevolle antioxidanten en kan als voedingssupplement worden ingenomen tegen stress en ter verhoging van de weerstand. Verder versterkt pompoen(-olie) de prostaatklier en het kan de aanmaak van mannelijke hormonen stimuleren.

Vlierbes (Sambucus nigra)

74572579968b19e59944d1023a97f68e_medium.De (gewone) vlier is een bladverliezende boom, die in de lente meestal roomwitte bloemtrossen draagt. In de herfst verschijnen dan de zwarte vlierbessen. De vlier is een inheemse boom voor Europa en Noord-Amerika. Ze zijn in het wild vooral rondom hagen en bosranden te vinden, maar worden ook wel voor hun bloemen en/of bessen in tuinen aangeplant. Vooral vogels kunnen verse vlierbessen erg waarderen; voor de mens zijn echter nog enkele bewerkingen nodig vòòr ze eetbaar zijn. Van de vlierbloesem kan bijvoorbeeld een mooie kruidenthee worden gezet en limonade, siroop of zelfs wijn van worden bereid. Rijpe vlierbessen kunnen prima worden verwerkt in sap of jam. Zowel vlierbloesem als vlierbessen hebben een medicinale werking; in vroeger tijden stond tenslotte niet voor niets steevast een vlier (als huisapotheek) naast een boerderij. Vlierbloesem werkt bijvoorbeeld ontstekingsremmend, vochtuitdrijvend en slijmoplossend. Het helpt dus goed bij verkoudheden en vastzittende hoest. Een ander oud gebruik is de volgende: dagelijks je neus spoelen met een sterke, lauwwarme vlierbloesemthee zou helpen tegen hooikoorts.

3737c6eeaf94bb9c477ec7cb2dcc057a_medium.De geneeskrachtige werking van vlierbessen is inmiddels wetenschappelijk bevestigd. De belangrijkste actieve bestanddelen in de vlierbessen zijn namelijk vitamine A en C, flavonoïden, anthocyaninen (belangrijke antioxidanten) en ijzer. De hoeveelheid antioxidanten in vlierbessen is zelfs 2x zo groot als in zwarte bessen. Hierdoor worden vlierbessen veel verwerkt in versterkende tonicums, hoestdranken en antigriepdranken. Vlierbessen kunnen luchtweginfecties bestrijden, de weerstand tegen verkoudheid en griep verhogen, de spijsvertering kalmeren, eventuele diarree verminderen en (reumatische) pijn verlichten.

Zilverschoon (Potentilla anserina)

5f9d04926fc78b3453482f829f29b6e4_medium.Zilverschoon is een laagblijvende vaste plant met kleine gele bloemetjes, die botanisch gezien behoort tot de rozenfamilie. Het blad van de plant is met fijne, zachte haartjes bedekt, waardoor het een zilverachtige glans heeft; daarom werd de plant ‘zilverschoon’ genoemd. Het is een inheemse plant voor Europa, waar je hem aan kunt treffen op zonnige en vochtige plekken langs wegen en in weilanden. Dat laatste is overigens heel vervelend, want zilverschoon is giftig voor paarden.

5b4478a2a249777727dc46aab800303e_medium.Hoewel de plant (ook) voor de mens niet eetbaar is, bevat vooral het blad en de stengel ervan wel een aantal waardevolle stoffen, zoals looistoffen, flavonoïden en glycosiden. In de fytotherapie worden deze dan ook gebruikt om een tinctuur van te bereiden. Zilverschoon staat bekend om zijn krampwerende werking bij bijvoorbeeld menstruatiepijn, maar ook bij maag- en darmkrampen.

Zoethout (Glycyrrhiza glabra)

b98b1866e33a1ecc2a10f5a8684d6fdd_medium.Zoethout behoort tot de plantenfamilie van de vlinderbloemigen. Zoethout is een winterharde plant, die van oorsprong voorkwam in Europa, Azië en Noord-Afrika. Met paarsblauwe bloemen en donkergroen blad is het een mooie tuinplant, maar het belangrijkste deel van deze plant wordt gevormd door de houtige wortels. Deze bevatten namelijk een zoetstof, die tot wel 50x zoeter is dan suiker, zonder het gebit te schaden. Van oudsher gold zoethout dan ook als ‘snoepgoed’. Hoewel er flink en langdurig op de stukjes zoethout gekauwd moest worden om de zoetstof te kunnen proeven, was het vroeger bij vooral kinderen zeer populair.

15513dd653fff3ee2c513462fd9fd7d8_medium.Zoethout werd ook door de voedingsindustrie ontdekt; zo wordt het sap uit de zoethoutwortel gebruikt als belangrijkste grondstof voor drop.

In de fytotherapie worden de zoethoutwortels eerst gedroogd en daarna verwerkt in een tinctuur of vermalen tot een poeder. De actieve bestanddelen ervan zijn onder meer vitamine B en E, glycosiden, phylosterolen en zink. Als fytotherapeuticum wordt zoethout ingezet om  verkoudheden (met vastzittend slijm op de borst) te verlichten en/of de darmen licht te laxeren. Verder kan zoethout menstruatiepijn verlichten en tegen maagzweren beschermen. d96e093bc1eb4a9f53236b341290f3d9_medium.Ook zou het een beschermende werking bij hepatitis en levercirrose hebben. Zoethout kan worden gebruikt bij personen met een tekort aan cortisol door de bijnieren te stimuleren. In China wordt het bijvoorbeeld veelvuldig ingezet in de vroege stadia van de ziekte van Addison (tekort aan cortisol en aldosteron door chronische bijnierinsufficiëntie). Zoethout heeft echter ook een nadeel: de zoetstof er in is glycerrhizinezuur. Dit is een stof, die bloeddrukverhogend werkt.

NOTA BENE: middelen met zoethout mogen daarom NIET worden gebruikt tijdens een zwangerschap of bij een hoge bloeddruk. Ook OPPASSEN bij gebruik van plaspillen (diuretica), omdat door de combinatie met zoethout (of drop) een schadelijk tekort aan kalium kan ontstaan.

Zwarte bes (Ribes nigrum)

De zwarte bes is een bladverliezende heester, die inheems is in Europa en in gematigde streken van Azië. De struik bloeit met groenwitte tot witte bloemetjes en krijgt daarna zwarte bessen. c4c58a29fea12864f6d693a6cceafa65_medium.Hoewel er soorten zijn, die bessen geven aan het begin van de zomer, gaat het hier om de soort, die dat pas doet in de herfst.

Zwarte bessen zijn zo van de struik eetbaar, maar eigenlijk niet zoet genoeg om lekker te zijn. Ze worden daarom meestal verwerkt tot sap, siroop of jam (al dan niet met suiker of zoetstof). De actieve bestanddelen in zwarte bessen zijn onder meer vitamine C, gamma-linolzuur, flavonoïden en proanthocyanine (antioxidanten). Gebruik van verse zwarte bessen, maar vooral van het geconcentreerde sap kan hierdoor de weerstand tegen infecties verhogen. Daarnaast werken zwarte bessen bijzonder kalmerend op de spijsvertering en kan diarree er bijvoorbeeld mee worden gestopt.

 

Oxalis.

© 2018, foto's: Office.microsoft.com, Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

1e57fd7aa9f0550322a91bfe74d91d42_medium.Voor meer artikelen van deze schrijfster, zie bijvoorbeeld:

Kruiden-en-vruchten-in-de-seizoenen-herfst-(1)

Alfred-Vogel-en-fytotherapie-(kruidengeneeskunde)

Fytotherapie-en-de-verschillende-kruidengeneesmiddelen

Fytotherapie-een-bijzondere-vorm-gemmotherapie

Fytotherapie-en-homeopathie-overeenkomsten-en-verschillen

Of lees verder op:

https://tallsay.com/oxalis of via

https://oxalisnatuurlijkewegen.wordpress.com/

 

23/10/2018 15:39

Reacties (12) 

1
24/10/2018 10:14
Dank je wel voor deze info.
1
24/10/2018 09:30
Wat een goede informatie, je hebt me weer wat bijgeleerd. Ik wist niet dat er zoveel planten waren met geneeskundige werking
2
Oxalis tegen Galaxy
24/10/2018 13:38
Goed beschouwd heeft vrijwel iedere plant wel iets geneeskrachtigs, zij het in geringe of in sterke mate. Het is de kracht van de natuur, zullen we maar zeggen.
1
24/10/2018 09:26
Weer een heel mooi artikel... deze reeks gaat bij m'n favorieten. Heel uitgebreid, je weet duidelijk waarover je praat.
Oxalis tegen Ktje
24/10/2018 13:37
Dank, dat probeer ik in ieder geval wel!
1
24/10/2018 03:57
Met veel plezier en interesse gelezen.
1
23/10/2018 20:49
Weer wat opgestoken. Zoethout...ik heb er wat op lopen kauwen als kind!
1
24/10/2018 06:12
Ik ook! Was er dol op.
1
23/10/2018 16:39
Van zoethout had ik wel eens wat gelezen, maar dat vlierbessen zo gezond zijn had ik geen idee. Van zilverschoon, laat staan de medicinale kwaliteiten ervan, had ik (tot nu toe) zelfs nog nooit gehoord.
1
Oxalis tegen ZiaRia
23/10/2018 16:41
Zo zie je maar weer, in de natuur heeft vrijwel elke plant bijzondere eigenschappen, ook al kennen we ze lang niet allemaal.
1
23/10/2018 16:36
Goed stuk.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert