Wat is existentialisme?

Door B-Werk gepubliceerd in Boeken en recensies

4e7ab764eb8c39fcf05bc09e9e70102f_medium.

Ik ben hier nog maar net begonnen en dit wordt mijn tweede artikel. Dit keer geen poëtische spelende verklaring maar een kleine poging tot een filosofische boekbespreking. Ik ga u allen niet meenemen naar een heel verhaal over de inhoud maar een poging om u allen te ‘kietelen’ met moderne filosofie.

ik heb niets tegen de oude klassieken maar ik heb meer met de (post) moderne filosofen. Alhoewel Socrates een grote man was en eigenlijk de grondlegger van de filosofische grondgedachte: waarom is iets wat het is; ben ik van mening dat er na de tijd erg veel is gedacht en doorgedacht. Ik heb iets met het existentialisme. Ik lees veel maar dit boek van Sarah Bakewell had gelijk mijn aandacht. Het vertelt de geschiedenis van het existentialisme in al haar eigenaardigheden.

 

                                                0da7d6658b3518eb49636e10af4a0cf7_medium.

 

Dit kleine portret is van Kierkegaard. De grondlegger van de fenomenologie. Deze theorie vormt de basis van het existentialisme. De fenomenologie houdt in dat als je ooit de magistrale groentesoep van je moeder hebt gegeten die bijna niemand kon evenaren, nou ja helemaal niemand, en vijftig jaar later je op vakantie in Duitsland of Belgie een soep besteld die dezelfde smaak had als de soep van je moeder; je daar in Duitsland of Belgie direct bij het proeven aan je al lang overleden moeder moet denken. De soep is dus het fenomeen wat in een vakantieland je aan een lang vervlogen thuis laat denken.

Nu is dat een leuke bijzonderheid, zo’n beschrijving van een fenomeen maar wat moet je er mee? Het is gewoon een statische verklaring van iets. Er zit dus eigenlijk geen beweging in. Maar dan komt op een bepaald moment de filosoof Husserl om de hoek kijken en die geeft eigenlijk het idee dat statisch best wel in beweging kan komen. 

                         35f0377b6005a12bf1895cbb5a49ebdd_medium.

En hier komt dan eindelijk ook Jean Paul Sartre om de hoek kijken. Een groot aantal mensen kent hem van de coltrui en de pijp maar bovenstaande foto is ook een beeld wat typisch Sartre is. De schrijfster Bakewell weet dit prachtig te omschrijven dat in feite een groepje filosoferende Fransen overdacht dat fenomeen als stilstand een beweging nodig had om van werkelijke waarde te zijn. En die beweging van het fenomeen hield in dat het fenomeen iets met de omgeving doet en die omgeving heeft weer invloed op het fenomeen. Alhoewel in mijn voorbeeld de soep een dood ding is, kun je ook een fenomeen in beweging beschrijven. Een dier of mens is in die mate een prima voorbeeld. Als je elkaar de hand geeft dan geven twee fenomenen (de twee mensen) elkaar een hand. De handen raken elkaar en je voelt elkaar even. Dat gevoel heeft onmiskenbaar effect op je als mens. En de hand schudden is hiermee een simpel voorbeeld van existentialisme. 

 

                                                              fc4c9b703ce5cf3f88e00a0b3c34b635_medium.

Het handen schudden als existentiële situatie is dus een eenvoudig voorbeeld. Je kunt het voorbeeld ook meer uitbreiden. Sartre had een los-vaste vriendin. Zeg maar gerust een open doch stabiele relatie. Simone de Beauvoir ziet u hierboven. Zij is de schrijfster van de tweede sexe. Zij beweert dat je omgeving je maakt tot vrouw. En al de zaken dIe vrouwen worden toegeschreven maken dat de omgeving bepaalt wat je wel of niet mag doen in een maatschappij die door mannen wordt bepaald. Dit is dus een voorbeeld van de inwerking van je omgeving in jouw persoon en persoonlijkheid. Dit is dus existentialisme in optima forma als benadering.

ik vond het een opvallend boek waar ik filosofisch een groot aantal vragen zag worden beantwoord. De schrijfster schrijft met een stijl waar ook niet filosofische mensen met plezier over lezen, althans zo is mijn inschatting.

ik ben in dit tweede artikel nieuwsgierig naar de lezers van dit stuk. Dus voel je vrij om te reageren.

C. B-werk 12 oktober 2018.

 

12/10/2018 19:38

Reacties (9) 

1
13/10/2018 12:29
Ben niet echt thuis op dat gebied, ieder haar/zijn eigen specialiteiten, maar vind het een goed artikel en begrijpelijk geschreven.
1
13/10/2018 14:32
Dank je wel.
1
13/10/2018 01:35
Ik heb Sartre nooit kunnen waarderen. Ik vond zijn communistisch getinte gedachtengoed te veel getuigen van een persoonlijkheid die buiten de realiteit van het echte menselijke leven stond. Met Nietzsche had ik vroeger op het gymnasium iets meer een gevoel van enig begrip.
13/10/2018 12:09
Dank voor je reactie. Ik heb Sartre’s idiote hang naar het communisme vergeven. In het boek wordt gesproken dat hij op latere leeftijd teleurgesteld was in het communisme en daar eigenlijk enigszins afstand van nam. In mijn ogen te laat maar naar mijn mening is hij samen met Simone toch wel verantwoordelijk voor de positieve vlucht van het excistentialisme. En het is mooi dat je Nietzsche noemt. Briljante gedachten maar erg ziekelijk en de laatste jaren van zijn leven verzorgt door zijn zuster omdat hij toen niet meer spoorde. Ook zijn gedachten zijn door meerdere mensen geheel en gevaarlijk...
3
12/10/2018 23:50
Er zit voor mij zeker veel herkenbaars - en ook iets sympathieks - in het existentialisme, namelijk de volledige verantwoordelijkheid voor je eigen leven en de (soms beperkte) vrijheid om dat naar eigen inzicht vorm te geven. Met daarnaast een behoorlijke portie rationalisme (foei!) kom je een aardig eind.
Dat boek hoef ik niet te lezen: ik heb ze allemaal in het origineel gelezen: Kierkegaard, Nietzsche, Sartre (ja, zelfs L'être et le Néant), Camus, Heidegger (Das Sein und die Zeit) en ook Le Deuxième Sexe van Simone de Beauvoir, die naast grote waarheden ook veel ideologische nonse...
1
13/10/2018 00:15
Mooie reactie! Ook ik vind Sartre’s liefde voor het communisme iets zeer onwerkelijks hebben m.b.t. het existentiële gevoel. Ik heb daar ook een tegendraads gevoel bij. Wat ik van de schrijfster in dit boek knap vind is dat zij uitleg geeft van Heidegger’s voorliefde voor het nazisme. Ik heb dit tot ik het boek las nooit begrepen maar zij geeft in het boek aan dat Martin vooral bij het vroege nazisme zich herkende naar de hang van oude rituelen en gewoonten. Dat hij daarna nooit afstand heeft gedaan van zijn nazi voorkeur, begrijp ik dan weer niet. Existentialisme betekent nog altijd ‘...
1
13/10/2018 11:02
Heidegger was, behalve in zijn jonge jaren, een warhoofd dat door ambities geplaagd werd: zijn nationaalsocialisme had misschien wel te maken met de concurrentie door Joodse professoren die in de jaren twintig de Duitse universiteiten bevolkten. Ik heb hem eigenlijk nooit serieus genomen. Net zo min als zijn (christelijke) opvolger Karl Jaspers, of zijn (marxistische) tegenpool Marcuse.

Sartre lijkt mij ook een kind van zijn tijd - een notoire dwarsligger die wel de ideeën van Heidegger oppikte, maar daar, in plaats van een bruine, een rode ideologie aan overhield. Misschien was ...
1
13/10/2018 11:57
Inderdaad is Sarah van een andere generatie maar voor mij persoonlijk daarom waardevol omdat zij toch een andere kijk heeft als mijn grijsharig persoontje. En ik neem je opmerking over dat ik me ook nog eens ga verdiepen in de originele bronnen. Wat Heidegger betreft deel ik ook je mening.
2
13/10/2018 10:23
Ben het met je eens, die eigen verantwoordelijkheid nemen trok mij ook aan in het existentialisme.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert