Lucien Hervé, fotograaf in het kielzog van de moderne architectuur

Door Asmay gepubliceerd in Ondernemen en werk

9b0db25c485b3120c62ad426b5a63953_medium.Lucien Hervé was bijna de ‘hoffotograaf’ van het werk van de beroemde architect Le Corbusier, hoewel hij ook ander fotowerk deed. Over Le Corbusier zei Hervé ooit het volgende: “Tijdens onze eerste ontmoeting vroeg Le Corbusier me hoe ik fotograaf was geworden. Ik antwoordde “Met de schaar”. Daarmee bekritiseerde ik gelijk mijn eigen foto’s: om te vermijden wat overbodig was, knipte ik het er af.”

Rechts: zelfportret Lucien Hervé (1937).

Lucien Hervé’s jeugd

Lucien Hervé werd op 7 augustus 1910 geboren als Elkan Lazslo in Hódmezövásárhely, in het zuidoosten van Hongarije. Hij had nog een oudere broer en zus. Zijn vader, een zachtaardige man, bezat een groothandel in lederwaren. In 1918 verhuisde het welvarende gezin naar Budapest.

0324fd58877965ca678dcfa100a46bd1_medium.Helaas stierf zijn vader een jaar later, toen Hervé net 9 jaar was. Met zijn Joodse moeder had Hervé nooit een goed contact en hij verzette zich zijn hele leven tegen haar snobistische ideeën. (Zij was destijds secretaris-generaal van het Verbond van Vastgoedbezitters van Boedapest en liet zich daar graag op voorstaan.) Zo mocht Hervé als kind bijvoorbeeld niet met buren omgaan, omdat die volgens zijn moeder ‘te arm’ waren. Ook zijn (kinder-) wens om later pianist te worden, werd door zijn moeder van tafel geveegd met een “Ik wil geen bedelaars in de familie”.

Rechts: Hervé's ouders Nelli Ritscher en Elkan Lajos.

In de salon, waar hij zich maar moest vermaken, hingen ruim 70 schilderijen; als kind deed Hervé niets anders dan de afbeeldingen natekenen. Op school was hij een rebel, vooral op het gebied van godsdienst. Sportief was hij ook: hij worstelde graag. Op zijn 16e was Hervé zelfs finalist op het WK worstelen. Veel van zijn medeworstelaars en vrienden kwamen uit de arbeidersklasse, een groot strijdpunt tussen moeder en zoon.

Lucien Hervé uit Boedapest, via Wenen naar Parijs

69a96e5a5374013e475d513dc9638c0a_medium.Toen Hongarije in 1928 een numerus clausus invoerde voor Joodse studenten, vertrok Hervé naar Wenen om economie te studeren. ‘s Avonds volgde hij tekenlessen aan de Kunsthochschule. Het was van korte duur: een jaar later woonde hij als schilder in Parijs. Vrienden adviseerden hem een Franse voornaam aan te nemen: ‘Lazslo’ werd ‘Lucien’.

Om wat te verdienen en omdat een vriendin als ontwerpster bij Lanvin werkte, werd Hervé vertegenwoordiger in de modebranche. Dit duurde tot 1935: toen werd voor de 3e keer in korte tijd het loon van de naaisters verlaagd. De gemoederen raakten verhit en stakingen braken uit in uiteindelijk heel Frankrijk. Hervé werd lid van de Franse communistische partij en werd actievoerder.

Lucien Hervé tijdens de Tweede Wereldoorlog

In 1937 verkreeg Hervé de Franse nationaliteit en in 1939, bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, werd hij opgeroepen voor het leger. Hervé diende als fotograaf bij het 5e regiment van de infanterie. 44d6dd30836dc44e1f2a990c184b1cea_medium.Hij werd bij Duinkerken echter door de Duitsers gevangengenomen en moest met een kolonne gevangenen te voet door België om te worden verscheept naar een krijgsgevangenenkamp (Hohenstein, Stalag 1-B) in Oost-Pruisen. Hervé rebelleerde ook daar. Nadat hij weigerde dwangarbeid te verrichten, daagde hij zelfs de dienstdoende officier uit hem neer te schieten. Deze deed dat niet, maar het was zijn kornuiten duidelijk, dat Hervé misschien niet lang meer zou leven in het kamp. Men organiseerde een ontsnapping: Hervé kreeg bijtend materiaal in de ogen om in de ziekenboeg terecht te komen, waarvandaan hij dan kon ontsnappen. Hij werd echter door de Gestapo opgepakt en een maand in een isoleercel gestopt. Ook hield hij littekens aan zijn ogen over van het avontuur. In de isoleercel hield hij zich op de been door de hele dag te fluiten.

4c9ef7ecfe5db5a64f52414aba3278d5_medium.

 

 

 

 

 

 

 

 

Bevrijding van Paris, Place de la Concorde, 1944.

In september 1941 zou een groot ziekentransport terugkeren naar Frankrijk. Hervé maakte er deel van uit. Terug in Frankrijk werkte hij bij de aanleg van een stuwdam in de Rhône; hoewel streng door de Duitsers bewaakt, deden de Franse arbeiders, geholpen door het verzet, er alles aan om de dam pas klaar te hebben nà het vertrek van de bezetters. Hervé sloot zich actief aan bij het verzet en moest daarvoor een schuilnaam kiezen: ‘Elkan’ werd ‘Hervé’.

Lucien Hervé terug naar Parijs

9278d2f09dcc3588c657c5ccdb1bd2d6_medium.Na de oorlog keerde Hervé terug naar Parijs. Hij had een studio met een klein balkon in het 17e arrondissement, waar hij zijn schildersbestaan probeerde op te pakken. In 1947 werd Hervé – de eeuwige rebel – voor de tweede keer (eerder al in 1938) uit de Franse communistische partij gezet. Hij ontmoette dat jaar ook Judith Molnár, een Hongaarse immigrante, met wie hij in 1950 huwde.

Rechts: Judith Hervé-Molnár.

Judith, die hem noch als communist noch als schilder zag, raadde hem aan te gaan fotograferen. Hervé volgde haar advies en kreeg er, talentvol als hij bleek, uiteindelijk enorm succes mee.

Lucien Hervé en de architectuur

3f1a4e804272a394cc382a7b6a4fca04_medium.In 1949 wilde Hervé een fotoreportage maken over schilder Henri Matisse, die destijds werkte in de kapel van Vence. Maar de reis er naar toe was lang en duur; hij kreeg de raad in plaats daarvan naar Marseille te gaan. Met slechts geld voor één overnachting, vertrok Hervé naar Marseille, waar net de ‘Stralende Stad’ van architect Le Corbusier in aanbouw was. Hervé maakte in één dag 650 foto’s.

0490abdee46f5aa6ba9a136e370c442a_medium.Hij had zich een eigen stijl aangemeten, waarbij hij elke verwijzing naar ‘het pittoreske’ uitsloot. Zijn idee was om met weinig zoveel mogelijk uit te drukken. Via zijn architectuurfoto’s, waar enkele details soms de vorm van het geheel gaven, wilde hij leren begrijpen wat architectuur eigenlijk is.

Lucien Hervé en Le Corbusier

Toen Le Corbusier enkele van Hervé’s foto’s uit Marseille te zien kreeg, was hij onder de indruk. Hij schreef Hervé, feliciteerde hem met zijn inzicht in ‘de ziel van de architectuur’ en vroeg om een ontmoeting.

De twee konden het gelijk uitstekend met elkaar vinden. Vanaf dat moment zou Hervé elk bouwproject van Le Corbusier volgen en fotograferen. Architectuur werd Hervé’s specialisme en hij werkte nadien ook voor diverse andere gerenommeerde architecten.

525b3da772d56caaf6051b3fe6b653d2_medium.Toen Le Corbusier in 1955 zijn grote opdracht voor de planning en bouw van Chandigarh kreeg, ging Hervé mee naar India. Hij volgde Le Corbusier op zijn weg, maar ging ook met zijn camera zijn eigen gang.

In het kielzog van Le Corbusier werd Hervé bijzonder succesvol met zijn bijzondere fotografie en de opdrachten stroomden binnen. In 1965 kreeg hij echter een dubbele slag te verduren: in augustus stierf zijn vriend Le Corbusier en daarnaast kreeg Hervé datzelfde jaar de diagnose MS (multiple sclerose). De ziekte was aanvankelijk passief; Hervé kon het 15 jaar lang stabiel houden. Daarna ging hij langzaam achteruit en belandde in een rolstoel, waardoor hij niet meer kon fotograferen op de manier zoals hij gewoon was geweest.

Lucien Hervé en Dániel Rodolf Hervé

b8f1d094f4ffa7fd4404ff52cbeb7e34_medium.Hervé was een gevoelig man, maar toonde dit zelden; voor iedereen die hem dierbaar was, bleef hij afstandelijk.

Zijn enige zoon Dániel Rodolf (1957-2000) zette zich door die afstandelijkheid sterk tegen zijn vader af, maar volgde wel hetgeen zijn moeder hem adviseerde. Hij wilde dezelfde kant op als zijn vader, maar hij benaderde de fotografie meer als de schilderkunst. Met overbelichting, diverse afdrukken over elkaar enz. ging het hem om de kunstvorm, niet zozeer om het beeld. 9213c92379dc0b45fb92986d41047d0e_medium.

Tegengesteld aan zijn vader vertrok de in Parijs geboren Dániel terug naar Boedapest en maakte er in de jaren 1980-1990 deel uit van een groep jonge moderne kunstenaars. Onder zijn Hongaarse naam Elkan Dániel Rodolf of onder Rodolf Hervé exposeerde hij in onder meer Parijs, Amsterdam, Milaan, Genève en Barcelona. Dániel werd echter ziek en keerde naar Parijs terug, waar hij in oktober 2000 overleed. De klap voor zijn ouders was enorm.

Lucien Hervé aan het einde

Anders dan zijn zoon, die fotograferen als kunstuiting zag, was dat bij Hervé nooit het geval geweest. Het was het gewone, materiële leven, dat hem er toe had gebracht, enerzijds omdat hij er talent voor had en anderzijds omdat hij er goed de kost mee kon verdienen; de rekeningen moesten immers worden betaald en er moest brood op de plank komen.

a5dc1cd7b99fd699d08c956d193e7a93_medium.Ondanks de vele exposities van zijn werk in binnen- en buitenland tijdens zijn lange leven beschouwde Hervé zichzelf dan ook niet - zoals de buitenwereld - als kunstenaar. Fotograferen was gewoon zijn beroep; hij was er alleen erg goed in. Zoals zijn vrouw eens zei: “Je bent fotograaf ondanks jezelf”.

Links: Hervé met zijn foto-archief.

Hervé stierf op 26 juni 2007, 96 jaar oud, aan de gevolgen van MS.

 

ASMAY.

© 2018 Foto's: Lucien Hervé, Bundesarchiv Deutschland, Wikimedia Commons.

 

7b4e658c0e6a4cc7bc053f93bdb516f2_medium.Rechts: Chapelle de Ronchamp (1954) - Le Corbusier.

Zie ook:

Le-Corbusier-baanbrekend-architect-van-de-20e-eeuw

Dimitri-Ermakov-fotograaf-van-een-vervlogen-wereld

Robert-Doisneau-subliem-straatfotograaf-van-Parijs

Steve-McCurry-de-fotograaf-achter-The-Afghan-Girl

Vivian-Maier-talentvol-fotografe-zonder-erkenning

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

 

25/09/2018 15:06

Reacties (8) 

1
27/09/2018 11:56
Mooi, zwart wit foto´s vind ik sowieso apart.
Asmay tegen Mippel
28/09/2018 05:53
Vooral van de architectuur vind ik die ook het mooist.
1
26/09/2018 21:15
Interessant verhaal. Met belangstelling gelezen.
1
25/09/2018 17:42
Mooi en interessant
1
25/09/2018 16:06
Leerzaam om over te lezen. Ik kende deze fotograaf nog niet. Heel bijzonder hoe hij bij de architectuur beland is.
1
25/09/2018 16:05
Mooie foto's, hij had een uitzonderlijk goede kijk op strakke architectuur.
1
Asmay tegen Oxalis
25/09/2018 16:07
Absoluut!
1
25/09/2018 16:03
Vol en veel bewogen leven. Mooi artikel.
U bent niet ingelogd. Wilt u nu inloggen of een account aanmaken?
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert