Zuurbes, geen plantje om zonder handschoenen aan te pakken.

Door Chrisrik gepubliceerd in Huis en tuin

In vorige delen kwamen de vuurdoorn en meidoorn aan bod. We gaan verder in de reeks 'heesters met doornen en stekels'. Het onderhoud van deze planten is vrij eenvoudig, ze stellen weinig eisen. Tot de stekelige houtige gewassen met kleurrijke en vaak eetbare bessen, behoren allerlei inheemse soorten, zoals de meidoorn, duindoorn, sleedoorn, zuurbes, gaspeldoorn, wilde rozen, bramen- en frambozenstruiken.

fa981af4acfaae7f001d1d73efafc068_medium.

Zijn het doorns, stekels of stekelige bladeren … whatever, ze zijn scherp. Toch is er een morfologisch verschil. Doornen zijn prikkers die groeien vanuit het hout en dus verbonden zijn met het inwendige van de stengel of twijg. Door deze vergroeiing bevatten doornen ook vasculair weefsel. Ze staan altijd op de plaats waar men een tak of een blad kan verwachten. We spreken van bladdoorn (die op plaats van een blad groeien) of een takdoorn (die op de plaats van een tak groeien). Sleedoorn, duindoorn en vuurdoorn zijn takdoornen. Zuurbes, meidoorn en gaspeldoorn hebben bladdoorns.

fbff87c430d17ed56f72cfeae8bcb3ef_medium.7a8d16e3add106a1ab833d07d5659018_medium.

 

 

 

 

 

 

 

Bladdoorns zijn als vervormde bladeren / takdoorns zijn als vervormde twijgen / stekels zijn aanhangsels.

 

d8570173698daa515bb637cff6f16551_medium.198d5fbda97c4f9fe60c62a7080424df_medium.

 

 

 

 

 

 

 

Stekels groeien niet vanuit het hout, je zou kunnen zeggen dat het een vergroeiing van de opperhuid is. Ze staan los op de stengel of twijg en zijn niet verbonden met het inwendige van de tak (bevatten geen weefsel). Voorbeelden zijn rozen, frambozen en bramen.

Doornen zijn regelmatig geplaatst, stekels groeien willekeurig.

4c393aa3fb63988e91ee96e56df2a43f_medium.3ff178627e94a9b737ae5edf255512da_medium.

En dan zijn er nog struiken met stekelige bladeren (foto rechts hierboven) zoals hulst en de mahoniestruik. Ze zijn zeer populair omdat ze in de winter groen blijven. Deze heesters verdedigen zich met blad dat langs de randen venijnige stekels heeft.

 

De zuurbes (Berberis) is een sierlijke heester

De zuurbes heeft zo’n 200-300 soorten (bladverliezende én groenblijvende) struiken met doornige scheuten. Ze kunnen van 0,5 tot 4m hoog groeien en komen voor in Europa, Azië, Afrika, Noord-en Zuid-Amerika. Behalve de doornen zijn ook de blaadjes sterk gestekeld. Dit maakt onkruid wieden en snoeien van deze hagen of struiken onaangenaam, zeker omdat deze doornen direct kleine ontstekingen (soms zweren) kunnen veroorzaken. Het gebruik van goede handschoenen is een must.

Als 'losse haag of heester' moet de zuurbes iedere winter met de takkenschaar worden uitgedund en als geschoren haag moet ze twee keer worden geknipt met de heggeschaar.

4443b54a121481e2bb3acf5e09700fa5_medium.

De zuurbes kenmerkt zicht door kleine bladeren, doorns en een warrige groei. Het zijn sterke struiken die weinig eisend zijn en het goed doen op elke grondsoort, behalve op drassige grond. Geef ze wel volle zon maar vermijd ochtendzon om in het vroege voorjaar bladverbranding na een nachtvorst te voorkomen. Het is een struik die zure bessen produceert. Bijen en andere insecten voeden zich met de bloemen. Vogels vinden in de doornige takken bescherming.

b2311f1725895da939d958d8eede2b58_medium.

Zuurbesstruiken groeien langzaam. Ze zijn geliefd als haagplant, zowel vanwege hun sierlijke bladeren als vanwege hun gele bloemen en rode of donkerblauwe bessen. De bloeiperiode is april-mei met veel bloemtrossen en vanaf september komen de langwerpige vruchten. De doornen zijn een effectief afweermiddel die ongenode gasten buiten houden.

35f676595a55bc0c1a555705d8aa3315_medium.

De Berberis Thunbergii (Zuurbes) en Berberis Thunbergii Atropurpurea (rode zuurbes) zijn bladverliezende planten. Ze zijn buitengewoon populair vanwege hun prachtige bladkleur. De donkergroene eivormige bladeren (diep paarsbruin blad) worden in de herfst dieprood, gevolgd door het rode fruit. De bladeren van deze soorten kleuren roze of rood voordat ze afvallen. In het voorjaar draagt hij gele bloemen en geuren sterk.

4454b3c92d6299780292fa2770a43b1b_medium.

Deze zuurbes is uitstekend geschikt is voor het gebruik in hagen en zijn erg geliefd vanwege hun sierlijke bladeren als hun gele bloemen en rode of donkerblauwe bessen.

0ff3e74220fb59e9158aa2548b29e8fd_medium.

Links, gewone zuurbes  -  rechts, rode zuurbes

16af75764fa0cbe974de5561e82469c7_medium.6b9cf4eddeacc530d9b3dff2c888763c_medium.

 

 

 

 

 

 

 

 

Een andere mooi soort is de Berberis darwinii. Deze bereikt een hoogte van 1,50 meter. Hij is groenblijvend en heeft een glanzend, groen, stekelig blad. Eind april/mei produceert hij dichte tuilen met goudgele bloemen, gevolgd door blauwachtige bessen in de herfst.

3f478bb3d00ea51c6e8198d8b5532205_medium.

f6a0c670c4b938ae0d622ec6e1b3949e_medium.

De Berberis stenophylla wordt gekenmerkt door zijn hangende en natuurlijk poort met lange gebogen takken. Zijn helder groen blad is wintergroen, zijn overvloedige gele bloeiende is geurig en nectar.

e0382f276f4a65125eb87cf0bf812643_medium.

d5b44ad7d38d53951e92fabdfdcc8abd_medium.

Berberis verruculosa groeit compact, langzaam en boogvormig overhangend. De wintergroene sierheester heeft een wrattige bast en wordt maximaal 1,5 m hoog. De grote bloemen zijn heldergeel en in he najaar verschijnen de donkerblauwe/bijna zwarte bessen.

b676e9e43cf032ef96186b61d1cd7f84_medium.

c0d693ee1107d993c1406aefffe2ac06_medium.

Berberis buxifolia is ook altijd groen. Het populaire ras ‘Nana’ groeit breed en vol en wordt niet meer dan 0,3 tot 0,5 m hoog. Zij bloeit maar zelden maar dan ook wel stralend oranjegeel en ontwikkelt vrijwel geen vruchten.

4897420864f184a0a1851c66fa550a0a_medium.

Berberis candidula is een breed bolvormig groeiende dwergstruik die 0,6 m hoog maar soms wel 1 m breed wordt. De klokvormige bloemen zijn geel en geurig, de vruchten van deze struik zijn blauw.

4a420388c30ec407a94b1ff469073f38_medium.

Berberis julianae is een breed groeiende struik die een hoogte van 3 m kan bereiken. De donkergroene, lancetvormige bladeren kunnen wel 10 cm lang worden. De licht geurende bloemen van deze struik zijn opvallend geel van kleur, de vruchten zijn blauwzwart.

00a9afde965f3ba511006daf7cf8a1fa_medium.

Weetjes:

  • De zuurbes is buitengewoon gemakkelijk te verzorgen en veelzijdig toepasbaar.
  • In groepen bomen en struiken past de zuurbes goed. Op de voorgrond brengen soorten en rassen met rode bladeren kleur in de groep.
  • Als hagen, zowel gesnoeid als ongesnoeid, zijn zuurbessen bij uitstek geschikt.
  • In kuipen gedijen alle langzaam groeiende soorten. Ze verdragen ook droogte.
  • Plant zuurbessen in het voorjaar en bedek ze met loof of compost.
  • Geef bij aanhoudende droogte voldoende water.
  • Heggen van altijd groene soorten kunt u vanaf eind juni snoeien.
  • Dek de zuurbessen in het najaar af met mulch. Span zaklinnen over onbeschutte altijdgroene struiken om ze te beschermen tegen de vorst.

1ee02a7cfd52e51344798493c302c824_medium.

3557b9659ffa01a8ed237ca0a3150f9a_medium.

De bessen en bloemen van de zuurbes zijn lichtgiftig wanneer ze gegeten worden. Wees dus vooral alert met kinderen. Na de inname van minder dan 10 bessen van deze plant volstaat het om hen voldoende water te laten drinken. Na inname van grotere hoeveelheden neem je best contact met je huisarts of met het Antigifcentrum.

Ook na de inname van andere plantendelen (bladeren, stengels, wortels) is het beter contact op te nemen met het Antigifcentrum.

Meer vind je via volgende links:

 http://www.plantenkwekerijen.be/berberis,zuurbes.html

http://www.plantenkwekerijen.be/berberis,zuurbes.html

https://www.mijntuin.org/plants/4268-zuurbes

https://nl.wikipedia.org/wiki/Zuurbes

 

vervolg: de mahoniestruik

 

Afbeeldingen zijn genomen via google

21/09/2018 19:02

Reacties (11) 

1
02/10/2018 13:51
Mooi artikel en foto´s, gaat bij mijn favorieten.
Effe terug in de tijd..... in mijn jeugdjaren is er bij ons in de buurt een kindje overleden die bessen van een struik had gegeten.
02/10/2018 15:47
whawa, dat is erg!
1
24/09/2018 09:43
Mooi artikel. Ik ben ruim 15 jaar een berberishaag rondom mijn tuin gehad, tot ik hem heb laten vervangen door iets wat minder arbeidsintensief is. Zo'n berberishaag is echter wel mooi: dieprode blaadjes in het voorjaar, oranjegele bessen in het najaar. Alleen die doorns ...
1
22/09/2018 11:19
Wat een mooie, interessante en volledige artikelen schrijf jij toch... ik ken een paar plaatsen waar ze inderdaad als haag gehouden worden. Geen kat die daar door zal proberen komen.
1
Chrisrik tegen Ktje
22/09/2018 20:14
oei, oei ... seffens krijg ik hoogmoedswaanzin .. grapje
dank voor je lieve reactie
1
22/09/2018 02:43
Wat een leuke titel. Mooi om te zien die hagen. Goede info en wat een feest voor de vogels.
22/09/2018 08:10
Dank lieve vriendin
X
1
22/09/2018 00:01
Je ziet ze niet veel meer als haag. En om heel eerlijk te zijn; zelf bewonder ik deze stekelstruik ook liever bij een ander, want het is inderdaad geen plant om zonder handschoenen aan te pakken. In het wild ben ik ze trouwens nog nooit tegengekomen!
1
22/09/2018 08:13
We zullen ze moeten bewonderen bij Zevenblad :-)
1
21/09/2018 22:36
Ik heb er diverse soorten van. Ze zijn inderdaad ook erg geliefd bij vogels om in te nestelen, omdat er geen kat of marter door de doorns kan kruipen.
Een dankbare plant, en een mooi artikel.
Een prachtige serie is dit, ook om te bewaren.
1
21/09/2018 22:44
Dank voor de reactie
Ze groeien ook gemakkelijk. Er zijn veel verschillende soorten.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert