Le Corbusier, baanbrekend architect van de 20e eeuw

Door Asmay gepubliceerd in Ondernemen en werk

948bda5f976de83937f3ac31ac671b4c_medium.Le Corbusier was het pseudoniem voor Charles Edouard Jeanneret, schilder, beeldhouwer, maar vooral architect. Hij zocht, vond en bewerkstelligde vernieuwing in de architectuur van de 20e eeuw, het tijdperk van modernisme, industrie en functionele stedenbouw.

Le Corbusier, zijn jonge jaren

Jeanneret werd op 6 oktober 1887 in La Chaux-de-Fonds, Zwitserland, geboren. Hij bracht zijn jeugd door in een eenvoudig, maar keurig milieu. Op zijn 17e bouwde hij - zonder enige gerichte opleiding daartoe - zijn eerste huis voor een commissielid van de kunstacademie. In 1905 was Villa Fallet in La Chaux-de-Fonds, Jeannerets eerste opdracht als architect, klaar. Toch wist hij nog niet wat hij wilde en vertrok naar Parijs. Daar ontmoette hij de broers Perret, de eerste bekende specialisten in gewapend beton. Vervolgens reisde Jeanneret naar Berlijn en onmoette er Peter Behrens, in die tijd de ‘Perret’ van Duitsland. Vervolgens trok hij maanden door Italië om ruïnes te bestuderen.

85d20f7d6728c1b61ca778f544f93747_medium. In 1911 keerde Jeanneret naar Zwitserland terug. Hij liep voor wat betreft zijn ideeën echter tegen de tradities van de gevestige orde aan. Wel bouwde hij nog een huis voor zijn ouders (Villa Jeanneret in 1912) - foto links.

Toen brak de Eerste Wereldoorlog uit. Terwijl West-Europa deels in brand stond, was Zwitserland neutraal. De jonge Jeanneret schaamde zich ervoor en wilde zich ook inzetten. Gelegenheid kreeg hij daarvoor niet. Wel ontwierp hij een aantal betonnen huurwoningen voor vluchtelingen uit België, waarbij de mensen hun eigen gevel en indeling konden uitkiezen.

Le Corbusier zoekende naar een carrière

93c6433d785d338ff1955e87e4fd2824_medium.Eind 1918, toen men weer vrij door Europa kon reizen, vertrok Jeanneret voorgoed uit Zwitserland en vestigde zich in Parijs. Daar raakte hij bevriend met Amédée Ozenfant, een Franse schilder (kubisme) en schrijver. Jeanneret werd ook kunstenaar en schilderde zijn eerste zelfportret in 1917. Kenmerkend voor hem waren loodrechte lijnen (bijvoorbeeld La Cheminee uit 1918). Hij was zeer visueel ingesteld en beschouwde tekenen, schilderen, beeldhouwen en architectuur als onlosmakelijk met elkaar verbonden.

93d07063ca83787099d9dea3a8d8f2af_medium.Samen met Ozenfant richtte Jeanneret in 1920 het (kunst-) magazine L’Esprit Nouveau op. Op het laatste moment (terwijl de drukproef al klaar lag) merkte Ozenfant op, dat er nog iets ontbrak, namelijk een artikel over architectuur. Jeanneret schreef het snel, maar onder een andere naam: Le Corbusier (een andere vorm van zijn grootvaders naam Lecorbésier). Het artikel sloeg in als een bom en hij had zijn roeping gevonden. Le Corbusier schreef vervolgens zijn artikel “Drie tips voor architecten: volume, indeling en oppervlakte”, waarin hij zei waar het op stond:

  • Een auto is een machine, die rijdt.
  • Een vliegtuig is een machine, die vliegt.
  • Een huis is een machine om in te wonen.

Le Corbusier, modern architect

b2741821ee6267c04963ede6386261c5_medium.Zijn huizen hadden geen puntdak, maar muren zo glad als staalplaat en ramen, die aan een fabriek deden denken. De constructie was van staal of beton, de indeling modern, vrij en flexibel, de kleuren fris en vrolijk. In plaats van traditionele kamers kreeg men modules met meer mogelijkheden. De eerste huizen van Le Corbusier straalden een verlangen uit om uitsluitend met geometrische vormen iets moois te bereiken (bijvoorbeeld Villa Savoye, Poissy, 1931).

47c4064de382a9812138b2d65fdb0d1f_medium.Met de woningnood van de jaren 1920 had de architectuur, volgens Le Corbusier, als belangrijkste taak om de waarden opnieuw te bekijken: men moest huizen bedenken en bouwen, die gelijk waren qua uiterlijk en innerlijk, waar mensen in konden en wilden wonen. Dankzij standaardisatie konden woningen bijna van de fabrieksband aflopen en daardoor sneller worden gebouwd (bijvoorbeeld de 60 huizen van Bordeaux-Pessac in 1925), maar door afwerking en beschildering toch een opgewekt en harmonisch geheel vormen. Le Corbusier was met zijn ideeën toonaangevend voor de Franse architectuur geworden.

Le Corbusier, wereldberoemd planoloog en architect

In 1929 reisde Le Corbusier per boot naar Brazilië om er een aantal lezingen te geven, die overigens een groot succes werden. (Aan boord ontmoette hij de vermaarde Josephine Baker, met wie hij een gepassioneerde relatie begon.) In Rio de Janeiro was Le Corbusier onder de indruk van de bruisende stad.

Vanaf die tijd beschouwde hij zijn taak uitgebreid met stadshervorming, stadsuitbreiding en stadsplanologie. Hiermee moest men rekening houden in de toekomst; vooral de woningbouw moest sociaal, economisch en politiek verantwoord zijn en een nieuwe harmonie in de samenleving creëren. Als fundamenten van zijn ‘architectonische revolutie’ zag Le 244ce65d4fb98cec813daf1ea858c9b2_medium.Corbusier drie elementen in de woning- en stedenbouw als uiterst belangrijke, onmisbare ingrediënten voor levensvreugde:

  • zon
  • ruimte
  • bomen.

Zaken, die meestal geheel of gedeeltelijk ontbraken in oude stadscentra. Le Corbusier zag de nieuwe stad met hoogbouw, ruime pleinen en een oase van groen, waar het heel goed wonen zou zijn.

Le Corbusier, Fransman en gehuwd

9c4e4a5ada2bca1e64e3e6de2a19c57f_medium.In 1930 besloot hij zich, onder druk van de publieke opinie, te laten naturaliseren tot Fransman. Toonaangevend in de Franse architectuur, maar geen Fransman zijn, dat kon natuurlijk niet, was het algemeen bevinden.

Links: Le Corbusier en zijn vrouw Yvonne.

Ook in 1930 trad hij in het huwelijk met het in Monaco geboren fotomodel Yvonne Gallis (1892-1957). Kinderen kreeg het echtpaar niet. Hoewel Le Corbusier dol was op zijn vrouw, stond hij bekend om diverse buitenechtelijke relaties. Het huwelijk bleef echter in stand tot de dood van Yvonne in 1957.

Le Corbusier in de jaren 1930-1945

b0b2d74dab5d5c54ab1f45e6e88adc14_medium.Zijn naam was vermaard en zijn zienswijze inspirerend. Le Corbusier ontving uitnodigingen voor lezingen, voor bouwprojecten, voor stedenplanning vanuit de hele wereld. Hij reisde in deze periode onder meer naar de Sovjet-Unie, Mussolini’s Italië en de Verenigde Staten.

Links: Tsentrosoyuz in Moskou (1928).

De politieke polarisatie tussen communisme, fascisme en kapitalisme van die tijd speelde hem echter parten. Le Corbusier was architect en wilde niet kiezen, wilde zich absoluut niet met politiek bemoeien. Stalin noemde hem daarop ‘een platte bourgeois’, maar Hitler vond hem weer ‘een bolsjewiek’.

Na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog en de deelse bezetting van Frankrijk, stelde Le Corbusier zich in dienst van de Franse Vichy-regering. Zonder toestemming van de Duitse bezetters kon deze regering echter weinig beslissen en er gebeurde voor Le Corbusier in die jaren dan ook niets.

Le Corbusier en de wederopbouw van de jaren 1950

9c1e3fdd994b261fb9b84800025e5fa3_medium.Pas na de overwinning van de Geallieerden kwam zijn tijd. Onder president De Gaulle werd Le Corbusier minister van wederopbouw en kreeg de opdracht voor een groot project in Marseille, speciaal bestemd voor de communistische bevolking aldaar. Ondanks jarenlange protesten tegen zijn hypermoderne ontwerp, startte de bouw van zijn Unité d’Habitation of ook wel Cité Radieuse (stralende stad) in Marseille in 1947: een wooncomplex voor 1.600 bewoners met tal van voorzieningen. De eenheid werd gebouwd volgens het principe van een flessenrek.

abe6e08a405d1c83da460c1a34bdbfe0_medium.Een geraamte herbergde en isoleerde daarbij ieder gezin. De apartementen telden twee etages, die dubbel uitzicht boden, zowel op de zee als op de bergen. Halverwege het complex was een winkelstraat voor de dagelijkse benodigdheden ingepland. Op de laatste etage en op het dak bevonden zich een kindercrèche, een kleuterschool en een sportzaal. Het complex was klaar in 1952.

Le Corbusier, ontwerp voor een bedevaartsoord

In 1952 kreeg Le Corbusier onder meer de opdracht voor de bouw van een nieuwe kerk in de bedevaartsplaats Ronchamp. In tegenstelling tot zijn eerdere werk, ontwierp hij de Notre Dame du Haut in een organische stijl. Het resultaat was van binnen èn van buiten verbazingwekkend mooi.

bbed595f3051be0ca471cd276cf69bac_medium.

 

 

 

 

 

Le Corbusier en Chandigarh, India

f6bf03fa284c2f668d641b820bdad7d1_medium.Zelden zal een architect de opdracht krijgen een gehele stad te bouwen. In 1953 kreeg Le Corbusier zo’n opdracht in India. Het land was na veel strijd in 1948 zelfstandig geworden, maar daarna ook nog opgesplitst in een islamitisch Pakistan en een Hindoeïstisch India. In de (nu opgedeelde) deelstaat Punjab wilde de Indiase regering een nieuwe hoofdstad c.q. regeringscentrum, Chandigarh, bouwen op een leeg, prachtig plateau, omringd door de Himalaya. Le Corbusier bouwde er een ultramoderne, functionele horizontale stad.

Le Corbusier aan het einde

56120ebaa155dca02f56c2dc82ce7102_medium.Na de dood van zijn vrouw trok Le Corbusier zich meer en meer terug in een bescheiden en klein strandhuis, dat hij in 1951 had laten bouwen in Roquebrune-Cap-Martin aan de Middellandse Zee.

Hij werkte nog steeds opdrachten uit, maar hij begon ook gezondheidsproblemen te krijgen. In 1958 ontwierp Le Corbusier bijvoorbeeld nog  het Philips-Paviljoen voor de Wereld-Expo te Brussel.

Op 27 augustus 1965 ging hij bij zijn huis – tegen het advies van zijn dokter in – zwemmen in zee. Waarschijnlijk kreeg de 77-jarige hartproblemen; men vond hem later dood, drijvend in het water. De grote architect, die de moderne, 20e eeuwse stijl en stad gezicht gaf, en generaties ontwerpers, bouwers, planners en architecten nà hem beïnvloedde, was niet meer. Zoals Le Corbusier zelf ooit zei: “De vruchten van het werk, de gedachten blijven; de rest verdwijnt.” Veel van zijn gebouwde ontwerpen, die ooit fel bekritiseerd werden, behoren nu tot het UNESCO Werelderfgoed.

 

ASMAY.

© 2018 Foto's: Pixabay.com.

 

7f62b131496fe9ce489107ef5e751078_medium.Zie ook:

Dag-van-de-Architectuur-3e-zaterdag-in-juni

Tiny-house-een-nieuwe-trend-in-wonen

Microwoning-om-te-leven-midden-in-de-grote-stad

Containerhuis-slim-recyclen-of-snelle-woonoplossing?

Blokkendozen-met-bossen-en-hangende-tuinen-als-nieuwe-groene-stad

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

 

18/09/2018 13:47

Reacties (9) 

1
18/09/2018 21:53
Een gehele stad bouwen is inderdaad bijzonder en dat heeft hij prachtig gedaan. Architectuur vind ik echte kunst en heb bewondering voor vele architecten. Dat bescheiden strandhuisje waarin hij zich terugtrok na de dood van zijn vrouw vind ik prachtig en een mooie plek om verdriet te verwerken. De onmisbare ingrediënten die hij meegaf in zijn architectuur zoals bomen licht en ruimte zijn mijn favorieten. Prachtig artikel, graag gelezen.
1
Asmay tegen Yneke
19/09/2018 07:47
Bijzonder eigenlijk: iemand die zulke grote gebouwen ontwierp, woont op het laatst zelf in een kleine strandcabine. Toen zijn vrouw nog leefde, kwamen ze hier ook in hun vrije tijd en vakanties, maar na haar dood ging hij er echt wonen.
1
18/09/2018 18:58
Mooi artikel over een mij niet onbekende architect. Zijn stijl vind je nog best veel terug in grote nieuwbouwwijken. Alleen dan zijn het uiteraard andere architecten die door hem zijn beïnvloed.
1
19/09/2018 07:42
Hij was inderdaad zeer invloedrijk met zijn ideeën en zijn stijl is eigenlijk nog steeds kenmerkend voor moderne (steden)bouw.
1
18/09/2018 18:14
Heel interessant artikel voor mij.
Ik wist hier niet veel van en leerde weer heel wat bij
1
18/09/2018 14:57
Boeiend hoe hij zijn ideeën in gebouwen, wijken en steden wist te vertalen. En gelijk had hij ook met zijn drie onmisbare elementen voor een stad: zon, ruimte en bomen. Sta ik helemaal achter.
1
Asmay tegen Oxalis
18/09/2018 14:57
Ik ook!
1
18/09/2018 14:55
Goed stuk. Ik vind zijn stijl nog steeds mooi; zou best in één van zijn ontwerpen willen wonen,
1
18/09/2018 14:54
Interessant artikel over een corifee uit de architectuur, waar ik nog maar heel weinig van wist.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert