Vivian Maier, talentvol fotografe zonder erkenning

Door Asmay gepubliceerd in Kunst en Cultuur

60819c1a77b2dfc1bc9b657a6ae5856a_medium.De ontdekking van het werk van de Amerikaanse Viian Maier begon met de aankoop van een doos fotonegatieven uit een veiling van curiosa. Schrijver John Maloof kocht in 2007 in een opwelling een doos met 30.000 fotonegatieven voor een schamele 400 euro. Het waren prachtige foto’s van het leven in de straten van Chicago en New York in de jaren vijftig en zestig. Maar wie maakte al die nooit ontwikkelde foto’s? Het werd een speurtocht naar de onbekende fotograaf. Het antwoord bleek ene Vivian Maier te zijn.

Wie was Vivian Maier?

9f20fafb958a8b9b7aa9528dc95bf2db_medium.Vivian Dorothy Maier (1 februari 1926- 21 april 2009) werd in New York City geboren als dochter van een Franse moeder en een Oostenijkse vader. Ze had een 6 jaar oudere (als buitenechtelijk aangegeven) broer, die op zijn 5e onder de voogdij van zijn grootouders (van moeders kant) kwam. Deze grootouders waren in het begin van de 20e eeuw vanuit Frankrijk naar de Verenigde Staten geëmigreerd.

Het was geen gelukkig gezin: Vivian’s vader was een alcoholist, haar moeder was geestelijk instabiel en liet haar dochter regelmatig achter in de handen van vreemden, haar broer was een morfineverslaafde crimineel en eindigde zijn leven in een inrichting voor geesteszieken. Vivian zou haar leven lang proberen haar achtergrond en familiegeschiedenis te verbergen.

7642f7bda941552e86bcb006087689f6_medium.Volgens de Amerikaanse volkstelling van 1930 was haar vader toen al vertrokken; samen met haar moeder woonde de kleine Vivian een tijd in de Bronx bij de Franse fotografe Jeanne Bertrand. Moeder en dochter Maier reisden ook naar Frankrijk; Vivian bracht zes jaar van haar jeugd door in Saint-Bonnet-en-Champsaur in de Franse Alpen, vlakbij hun Franse familie. Net voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog reisden moeder en dochter terug naar New York, waar de jonge Vivian regelmatig door haar moeder bij buren en bekenden werd achtergelaten. Na de oorlog reisde Vivian opnieuw naar Frankrijk, maar in 1951 keerde ze voorgoed naar New York terug. Om in haar onderhoud te voorzien, werkte ze een aantal jaren in een naai-atelier (sweatshop).

Vivian Maier, de nanny

5bcd821d24732f1b15d3aa4fccb0f167_medium.In 1956 verhuisde Vivian naar Chicago, waar ze ruim 40 jaar zou werken als een al dan niet inwonende ‘nanny’ (kinderjuffrouw/oppas). In de eerste 17 jaar van haar nieuwe carrière werkte Vivian voor twee gezinnen: de Gensburgs (1956-1972) en de Raymonds (1967-1973). De families omschreven haar als stil en teruggetrokken, maar waren verder over haar te spreken en noemden haar ook wel ‘Mary Poppins’. Zo sprak Vivian altijd tegen de kinderen als gelijken en was ze vastbesloten ze de wereld te laten zien buiten hun eigen welvarende buitenwijk. Maar ze was ook een beetje gek. Latere dienstverbanden werden korter en korter. Vivian deed zich bij sommige werkgevers anders voor, mat zich een ander verleden aan, gebruikte soms een andere naam en sprak zelfs met een ander accent. Een aantal kinderen onder haar zorg sprak later met gemengde gevoelens over hun kinderjuffrouw; zij kon van elke trip in de stad een avontuur maken, maar domineerde sommige kinderen regelmatig met verbaal en fysiek geweld (tot de ouders dat doorkregen uiteraard).

f6d40f0eb247d3717a052757aa8f3d86_medium.Een andere rariteit van Vivian was het bewaren van oude kranten; ze was geobsedeerd door nieuws over geweld van mannen tegen vrouwen en ze verzamelde al dit nieuws als ‘bewijs’. Deze obsessieve ‘hoarding’ van kranten (van haar werkgevers) heeft tenminste één keer tot haar ontslag geleid, enerzijds vanwege haar vreemde gedrag, anderzijds vanwege het brandgevaar van de vele stapels oude kranten in huis.

Of Vivian zelf ooit onder (mannelijk) geweld te lijden heeft gehad, is niet bekend, maar – gezien haar wispelturige moeder en tamelijk onbeschermde jeugd – niet ondenkbeeldig. Zelf heeft ze daar echter nooit iets over gezegd. Bekend is wel, dat Vivian als volwassene elke mannelijk avance steevast afwees. Vrienden had ze evenmin.

Vivian Maier, voorkeur voor foto’s van het leven van alle dag

69294748301c7493dee36d6f5f6a93f9_medium.Na de dood van haar Franse grootmoeder in de Verenigde Staten erfde Vivian een kleine som geld.

Links: de fototoestellen die Vivian Maier in haar leven gebruikte.

Zij kocht er haar eerste fototoestel van. Wellicht geïnspireerd door enkele professionele fotografen, die zij in haar jeugd had ontmoet, werd fotograferen haar grote hobby. Wanneer zij met ‘haar’ kinderen boodschappen deed of uitstapjes maakte in de stad of tijdens een vakantie, ging haar camera mee en knipte ze de ene foto na de andere. Al haar vrije dagen besteedde zij eveneens zo, rondslenterend en fotograferend door de stad.

Vivian Maier, voorkeur voor foto’s van het leven op straat

630fc6d0559b12cf19c773ca11cd9a3c_medium.Vivian’s voorkeur ging overduidelijk naar foto’s van het gewone straatbeeld. Op vrijwel al haar foto’s zijn mensen afgebeeld: zoals bijvoorbeeld spelende kinderen, winkelende vrouwen, postbodes en fabrieksarbeiders, maar ook zwervers, dronken, slapende of gehaaste mensen. Iedereen op straat kon zomaar ongevraagd haar foto-object worden, of hij of zij dat leuk vond of niet. (Dit zal ongetwijfeld wel eens tot ruzie, scheldpartijen of verwensingen hebben geleid.)

Vivian maakte – ongebruikelijk in het Amerika van de jaren 1950 en 1960 – geen onderscheid tussen blank en zwart; haar foto’s geven dan ook een bijzonder tijdsbeeld van het leven van de gewone mens in de straten van een grote Amerikaanse stad. 2180d5c471d5c6d598973b1eab231c66_medium.Soms maakte ze (kostbare) filmpjes, soms interviewde ze mensen op straat en nam deze gesprekken met een taperecorder op. Ook hiervan zijn een aantal exemplaren bewaard gebleven.

Vivian maakte diverse reizen, hetzij in functie, met het gezin van haar werkgevers mee, hetzij op een eigen vakantiereis. In 1959 en 1960 maakte ze op haar eentje een wereldreis, die ze waarschijnlijk financierde met een erfenis, namelijk de verkoop van de familieboerderij in Saint-Julien-en-Champsaur, Frankrijk. Vivian fotografeerde achtereenvolgens in Los Angeles, Manilla, Bangkok, Shanghai en Beijing. Ook dan trok ze er met haar camera op uit en fotografeerde hetgeen ze zag op straat. Verder reisde ze nog door India, Syrië en Egypte naar Italië, voordat zij weer naar huis in Chicago terugkeerde.

Vivian Maier en haar zelfportretten

ae0c50b7add086d0165622812bbbe270_medium.Niet alleen anderen waren haar foto-objecten, ook zichzelf kiekte ze regelmatig in een spiegel of in een winkelruit. Deze zelfportretten tonen Vivian door de jaren heen: een onopvallende Amerikaanse vrouw uit de middenklasse, die de wereld bekijkt door de lens van haar camera.

Aan het eind van de jaren 1970 gebruikte Vivian niet langer haar vertrouwde Rolleiflex; haar foto’s uit de jaren 1980 en 1990 zijn in kleur, gemaakt met een moderner fototoestel en met Ektachrome (Kodak) filmrolletjes.

Vivian Maier aan het eind van haar leven

221bb9ef08820d32ca473533db1aecec_medium.Op haar oude dag werkte Vivian niet meer als nanny, maar nog wel hier en daar als huishoudster. Na haar pensionering werd zij echter armer en armer. Toen zij uit een goedkoop apartement in een buitenwijk van Cicero dreigde te worden gezet, kwamen de rijke broers Gensburg (van haar eerste baan als nanny) hun oude kinderjuffrouw te hulp. De broers huurden een beter apartement voor haar bij het Rogers Park in Chicago, waar zij van toen af aan haar dagen sleet. In november 2008 viel Vivian echter tijdens een wandeling en klapte daarbij met haar hoofd op het ijs. Ze werd in een ziekenhuis opgenomen, maar men leek niets voor haar te kunnen doen. In januari 2009 werd Vivian naar een verpleeghuis gebracht. Daar overleed ze op 21 april 2009.

Vivian Maier posthuum erkend talent

20e45500c2abf7c27f972f7e7d880d87_medium.Naar schatting maakte Vivian Maier ruim 150.000 foto’s tijdens haar leven, waarvan ze maar een klein deel liet afdrukken; anders zouden de kosten voor haar nanny-salaris te hoog zijn geworden. Veel van die negatieven zijn jammer genoeg verdwenen. Wellicht is Vivian tijdens haar vele verhuizingen dozen met oude negatieven kwijtgeraakt of heeft ze een deel ervan weggegooid. Slechts enkele dozen (met toch nog ruim 30.000 negatieven) bleven bewaard en belandden in 2007 via een veiling in handen van John Maloof. Het duurde echter 3-4 jaar voor hij achter de identiteit van de fotograaf wist te komen. Vivian Maier was toen helaas al overleden.

6d04f6af42a34c62b9c4b36880fdce4e_medium.Maloof maakte een aantal documentaires over Vivian Maier: in 2013 over zijn speurtocht naar de maker van de negatieven en in 2015 over het werk van de talentvolle, maar bij leven onbekend gebleven fotografe. Veel van haar bijzondere foto’s hebben inmiddels een weg gevonden naar musea en galerieën in binnen- en buitenland.

 

ASMAY.

85241aa57aa38ecab3e876f4211c247a_medium.© 2018 Foto's: Asmay, Office.microsoft.com, Pixabay.com.

 

Zie ook:

Dimitri-Ermakov-fotograaf-van-een-vervlogen-wereld

Horst-P-Horst-modefotografie-tot-kunst-verheven

Robert-Doisneau-subliem-straatfotograaf-van-Parijs

Steve-McCurry-de-fotograaf-achter-The-Afghan-Girl

f61f627d4b71505f4dd779ebfc35f9f5_medium.Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

 

31/07/2018 08:12

Reacties (10) 

1
01/08/2018 20:28
Heel mooi artikel van een vrouw die jammer genoeg geen erkenning gekregen heeft, tijdens haar leven.
1
01/08/2018 13:33
Mooi, inspirerend artikel
1
01/08/2018 12:32
Mooie foto´s , jammer dat ze dit niet meer heeft mogen meemaken.
Asmay tegen Mippel
01/08/2018 13:51
Dat is zeker waar, heel jammer.
01/08/2018 12:32
1
01/08/2018 02:44
Graag gelezen. Gaaf die dozen vol met foto`s. Ondernemend type om in haar eentje op wereldreis te gaan. Mooie sfeervolle foto`s maakte ze.
1
31/07/2018 09:20
Bijzonder levensverhaal van deze onbekend gebleven fotografe. Misschien was haar kijk op het leven - (veilig) door de lens van een camera - haar manier om zich in de wereld staande te houden.
1
31/07/2018 09:12
Zeker getalenteerd, deze fotografe. Jammer dat ze bij leven niet de erkenning kreeg die ze verdiende,
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert