Gezondheid van hond en kat: de alvleesklier en mogelijke problemen

Door Oxalis gepubliceerd in Dieren en natuur

4fab9c498c2b4784cecbf3b696327be1_medium.De alvleesklier, ook wel pancreas genoemd, is een onopvallend orgaan, dat verscholen ligt achter de maag. Een gezonde alvleesklier is echter van levensbelang voor zowel mens als dier en het falen van dit orgaan kan leiden tot ernstige ziekten en zelfs de dood.

De belangrijkste functies van de alvleesklier zijn:

  • Neutraliseren van de zuren in de voedingsbrij, die vanuit de maag naar de twaalfvingerige darm en de dunne darm wordt gevoerd; deze zuren zouden anders ernstige schade kunnen veroorzaken.
  • Produceren van alvleeskliersap, een alkalische vloeistof, die een grote hoeveelheid enzymen bevat. Deze enzymen zijn zeer belangrijk voor de verdere vertering van koolhydraten, vetten en eiwitten in de darmen naar glucose (brandstof).
  • Produceren van insuline, dat er voor zorgdraagt, dat lichaamscellen zich openen om de glucose uit het bloed als brandstof op te nemen.

Alvleesklier, een multifunctionele klier

Hoewel als orgaan redelijk klein, bestaat de alvleesklier eigenlijk uit twee grote klieren, die hoofdzakelijk zijn gevormd als een intern netwerk van smalle buizen. De doodlopende uiteinden hiervan worden omgeven door secreet (afscheiding) producerende cellen. In de alvleesklier bevinden zich ook talloze celgroepen, die als eilandjes fungeren en naar de ontdekker ervan zijn genoemd. Deze eilandjes van Langerhans hebben geen afvoerwegen naar het buizenstelsel van de alvleesklier, maar wel een rijke bloedvoorziening.

c33d058cdd6453285b742d99e8fa7abd_medium.

 

f83d15311bc1706ddaa3928cf95ab282_medium.

 

 

 

 

 

Zoals eerder vermeld, produceert de alvleesklier twee zogenaamde secreten, het alvleeskliersap en insuline, die op een verschillende manier in het lichaam worden opgenomen. Daarmee is de alvleesklier zowel een exocriene als een endocriene klier.

  • Exocrien: de alvleesklier produceert alvleeskliersap en geeft dit via het interne buizenstelsel in het orgaan af aan de twaalfvingerige darm en vervolgens aan de dunne darm, waar het de verdere vertering van het voedsel ondersteunt.
  • Endocrien: de eilandjes van Langerhans produceren insuline en geven dit niet aan het interne buizenstelsel, maar direct aan het bloed af. Hierdoor krijgen de lichaamscellen het signaal de glucose (brandstof) uit het bloed op te nemen.

Een goed functioneren van de alvleesklier is onontbeerlijk voor een goede gezondheid van hond en kat.

Problemen met de alvleesklier

Zoals met alles in het lichaam kan het ook met dit orgaan flink misgaan. Enkele van de meest voorkomende problemen zijn:

Ontsteking van de alvleesklier (pancreatitis)

Er zijn twee vormen van pancreatitis, namelijk de acute en de chronische vorm.

  • Bij een acute ontsteking (pancreatitis acuta, pancreasnecrose, pancreasapoplexie)b75280bea1ce91d6ef1290574177cf8c_medium. is er sprake van een ontsteking en soms ook van weefselversterf. Dit proces ontstaat, wanneer de sappen die in de alvleesklier worden geproduceerd, al in het orgaan zelf actief worden en daardoor alvleesklierweefsel beschadigen en/of vernietigen. Over het algemeen wordt dan ook aangenomen, dat pancreatitis acuta vrijwel altijd ontstaat door een stagnatie in de doorstroming van het alvleeskliersap. Dit kan bijvoorbeeld zijn, door:

    • Een reflux: het alvleeskliersap loopt in een alvleesklierbuis de verkeerde kant op.
    • Galstenen of ontsteking van de galblaas: hierdoor kan de gezamenlijke uitmonding van de galbuis en de alvleesklierbuis naar de twaalfvingerige darm worden afgesloten.
    • Spoelworminfectie: deze kan plaatsvinden in de twaalfvingerige darm, waardoor het alvleeskliersap in de verdere doorstroming wordt belemmerd.
    • Trauma door een ongeluk, waarbij de alvleesklier ernstig beschadigd is geraakt

De symptomen zijn hevig: pijn in het midden van de bovenbuik, koorts en braken. Het dier kan snel in een shocktoestand raken. Snelle behandeling door een dierenarts is hierbij noodzakelijk.

  • Een chronische ontsteking (pancreatitis chronica) kan onder meer optreden door galstenen in de galwegen. a4746de4db929ffe70a498349fe8760c_medium.Deze hoeven dan de gezamenlijke uitmonding nog niet geheel af te sluiten, maar zullen de uitstroming van alvleeskliersap naar de twaalfvingerige darm wel belemmeren met alle gevolgen van dien. De symptomen zijn meestal minder heftig dan die van de acute ontsteking. Het dier heeft spijsverteringsklachten en pijn in de bovenbuik, die kan uitstralen naar de rug. Soms is er sprake van een lichte vorm van geelzucht, omdat ook de lever hierdoor onder druk komt te staan.

De pijnklachten kunnen lijken op een hartaandoening, namelijk angina pectoris en op die van diabetes (lethargie, veel drinken en plassen, vermageren). De gevolgen op de langere termijn zijn ernstig: door de chronische ontsteking zal de alvleesklier met functieverlies te kampen krijgen. Dit kan onder meer leiden tot tumorvorming in de alvleesklier of een verminderde insulineproductie, met diabetes als gevolg.

Alvleesklierkanker

Deze vorm van kanker ontstaat meestal op twee manieren, namelijk door een tumor in het alvleesklierweefsel (pancreaskopcarcinoom) of door kanker in de eilandjes van Langerhans. Bij de eerstgenoemde vorm kan de uitmonding van de alvleesvlier en de galbuis hierdoor worden afgesloten. Er is dan sprake van ontkleurde ontlasting en geelzucht. Het dier heeft last van misselijkheid, braken en verstopping. Wanneer kanker onstaat in de eilandjes van Langerhans, kan dit leiden tot een vermeerdering of juist een vermindering in de insulineproductie. De prognose bij deze vormen van kanker is slecht, omdat men het meestal pas in een (te) laat stadium ontdekt.

Suikerziekte

3f0931b53a18b8aff5dc73540d0fdfc7_medium.Net als bij de mens kan ook bij een hond of kat suikerziekte (diabetes mellitus) ontstaan. Het is een ongeneeslijke stofwisselingsziekte, waar diverse oorzaken aan ten grondslag kunnen liggen, die nog niet allemaal bekend of doorgrond zijn. In een gezond lichaam werken de alvleesklier en de lever samen om de bloedsuikerspiegel in evenwicht te houden.

Wanneer een dier heeft gegeten, wordt het voedsel verteerd en omgezet in glucose oftewel brandstof voor de lichaamscellen. Door het in de alvleesklier geproduceerde hormoon insuline worden de lichaamscellen gestimuleerd zich te openen en de in het bloed aangevoerde glucose op te nemen. Een overschot aan glucose wordt uiteindelijk door de lever als glycogeen (uiteindelijk vetreserve) opgeslagen.

e843cbeec559933dd7243e1a6d2dcb87_medium.Wanneer het dier geruime tijd niet heeft gegeten, dan daalt de bloedsuikerspiegel. De lichaamscellen hebben brandstof nodig, maar het bloed bevat geen glucose meer. Op dat momen komt de lever in actie: onder invloed van het hormoon glucagon breekt de lever een deel van glycogeenvoorraad af, zet dit om in glucose en voegt het toe aan het bloed. De lichaamscellen kunnen de glucose weer opnemen en zijn zo weer van brandstof voorzien.

Wanneer er echter iets met deze balans in het lichaam niet in orde is, dan spreken we van suikerziekte of diabetes. Er kan sprake zijn van:

  • geen of heel weinig insulineproductie; eilandjes van Langerhans kunnen zijn beschadigd of vernietigd door het eigen immuunsysteem (diabetes I).
  • te lage insulineproductie (diabetes II).
  • insulineresistentie; de cellen reageren niet meer of niet genoeg op het signaal van de insuline en nemen de glucose niet of onvoldoende uit het bloed op.

Symptomen bij suikerziekte

4e86ab131c41ee4b085cc25189eedee4_medium.Omdat in deze gevallen de glucose zich ophoopt in het bloed, komt er (te) weinig brandstof in de lichaamscellen. Als de bloedsuikerspiegel boven een bepaalde waarde komt, kan de glucose ook niet meer in de nieren worden opgenomen en stroomt dan ongefilterd in de urine. Er wordt suiker (glucose) in de urine worden gevonden (glucosurie). Een nadelig gevolg hiervan is, dat de nieren meer water zullen doorlaten om van het glucoseoverschot af te komen. Het lichaam raakt hierdoor veel vocht kwijt, waardoor het dier continue dorst zal hebben en dus veel wil drinken (polydipsie) en veel zal plassen (polyurie).

Doordat de lichaamscellen de benodigde brandstof niet kunnen opnemen, zal het zieke dier snel verzwakken; het is erg moe, lijdt aan spierzwakte en zal – ondanks een goede eetlust – snel vermageren. Om toch energie op te wekken, gaat het lichaam vetten en eiwitten verbranden. Hierdoor komen bepaalde afvalstoffen (zogenaamde ketolichamen) in het lichaam vrij, die een verzurend effect hebben. Bij een onbehandelde suikerziekte en dus een hoge verbranding van vetten en eiwitten kan verzuring/vergiftiging door deze afvalstoffen ontstaan (ketoacidose). Het dier kan hierdoor in coma (diabeticum of hyperglykemisch coma) raken en overlijden.

Behandeling van suikerziekte

c66f1c151d38121e04c327387a9f451e_medium.Genezen kan een dier met diabetes niet, maar het kan wel behandeld worden en wel met insuline-injecties. Een dierenarts kan na regelmatige bloedsuikermetingen bepalen hoeveel insuline het dier nodig heeft, hetgeen éénmaal of meermalen verspreid over een dag kan worden ingespoten. Een hond of kat kan op deze wijze – net als de mens – vaak nog jaren een verder normaal leven leiden.

 

Oxalis.

© 2018, foto's: Office.microsoft.com, Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

a7d48641d34ed760ab6fc6bd48459772_medium.Voor meer artikelen van deze schrijfster, zie bijvoorbeeld:

Gezondheid-van-hond-en-kat-de-tong-en-het-gebit

Gezondheid-van-hond-en-kat-problemen-in-en-rond-de-bek

Gezondheid-van-hond-en-kat-spijsvertering-en-darmstelsel

Gezondheid-van-hond-en-kat-problemen-met-de-spijsvertering

Gezondheid-van-hond-en-kat-darmparasieten

Of lees verder op:

https://tallsay.com/oxalis of via

https://oxalisnatuurlijkewegen.wordpress.com/

 

06/07/2018 12:10

Reacties (7) 

1
09/07/2018 11:38
We hebben het gelukkig nog niet meegemaakt.
Het is interessant en heel duidelijk artikel.
1
06/07/2018 20:36
Duidelijk artikel. Heb het zelf bij onze eigen dieren gelukkig (nog) niet meegemaakt. Bij een hond zullen de symptomen sneller opvallen (vaker drinkbak vullen, meer uit laten om te plassen) dan bij een kat - onze katten lopen bv vrij rond en ik heb geen enkel zicht op hoeveel ze drinken of hoe vaak ze plassen.
07/07/2018 07:56
Dat is inderdaad moeilijker bij een buitenkat vast te stellen.
1
06/07/2018 13:28
Helder uiteengezet. Wat er zoal mis kan gaan met de alvleesklier, valt toch lastig te onderkennen, maar is eigenlijk gelijk ernstig en rijp voor een bezoek aan de dierenarts.
1
Oxalis tegen ZiaRia
06/07/2018 13:30
Klopt. Problemen met de alvleesklier zijn lastig te onderkennen en daarom komt een diagnose hieromtrent vaak te laat om de schade nog te kunnen beperken.
1
06/07/2018 13:22
Duidelijke uitleg.
1
06/07/2018 13:21
Interessant artikel over dit kleine, maar belangrijke orgaan. Bij mens en dier een essentiële klier.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert