Het verhaal van Litha en het Midzomerfeest in Scandinavië

Door Oxalis gepubliceerd in Religie en levensbeschouwing

f9cd5733d4ba7ed49a540a04daac0e55_medium.De zomerzonnewende, wanneer we de langste dag en de kortste nacht van het jaar mogen beleven, is van oudsher altijd als een unieke gebeurtenis uitgebreid gevierd. In Europa waren het de Kelten evenals de (latere) Germanen en Noormannen, die het feest duizenden jaren geleden al vierden. In het oude Rome - waar de zomerzonnewende overigens minder extreem verliep als in Noord-Europa - vierde men de Vestalia (gewijd aan de godin Vesta, beschermster van huis, haard en maagdelijkheid). De Indianen in Noord-Amerika eerden de zomerzonnewende eveneens. Velen van hen zagen de Zon als een manifestatie van de Grote Geest; om enerzijds de Zon te eren en anderzijds de eigen geest te openen voor visioenen van de Grote Geest, werd jaarlijks de intensieve Zonnedans uitgevoerd door de jonge krijgers van de stam.

Zomerzonnewende bij de Kelten

De Kelten waren een Indo-Europees volk, dat circa 4000 jaar voor Chr vrijwel geheel Europa bewoonde (van Engeland en Ierland tot Spanje, Frankrijk, Midden-Europa tot in Turkije toe). Hoewel er vele verschillende stammen bestonden, die van streek tot land verschilden, spraken zij een gelijkluidende taal en hadden een gelijksoortige geloofsovertuiging, waardoor het merendeel in vrede met elkaar leefden (tot de expansiedrang van de Romeinen hen uiteindelijk zou verdrijven of overheersen).

Litha of de Zomerzonnewende

bd41e038602bfef4819c67bacdb004dc_medium.In de oude Keltische religie was het feest van Litha (zomerzonnewende) heel bijzonder. Het was immers de langste dag en de kortste nacht van het jaar.

Links: beelden van de Gehoornde God en de Godin.

Dit was de periode, waarin de Kelten geloofden, dat de Godin (Moeder Aarde) zwanger was van de Gehoornde God (de Zon) (zie ook: Wicca-Keltische-religie-traditie-en-symboliek). Deze laatste was nu op het hoogtepunt van zijn viriliteit en van zijn levengevende kracht gekomen; na de climax van Litha zou zijn kracht weer gaan tanen (de dagen worden immers weer korter en de nachten langer), tot hij uiteindelijk stierf en weer werd herboren na Yule (winterzonnewende).

Enkele tradities en symboliek rond Litha

Van oudsher bleven mensen de hele (korte) nacht wakker om Litha te vieren en samen de zonsopkomst tegemoet te zien. Ook was Litha een populair feest voor het zogenaamde ‘handvasten’ of huwen (zie ook: Wicca-de-magie-van-linten); nog steeds is de junimaand een geliefde periode voor een bruiloft.

Vuren

b1f9e592eba44bd4291a126c0d3bb1ab_medium.Er werden grote vuren ontstoken op (de top van) heuvels en bergen, bij heilige bronnen en op andere heilige plekken, om het hoogtepunt van de Zon te vieren. Zo’n vuur in deze korte nacht vertegenwoordigde dan het licht van de Zon. Voor deze vuren werd meestal eikenhout gebruikt en vaak werden er nog aromatische kruiden aan het vuur toegevoegd. Mensen dansten rondom de vuren en de dapperen sprongen er zoveel zij konden doorheen of overheen. Het resterende houtskool van de Litha-vuren werd later over de velden verspreid om een goede oogst te bewerkstelligen. Ook vandaag de dag leeft de traditie van de grote vuren tijdens de zomerzonnewende nog voort; in vooral Midden-Europa wordt het ontsteken van grote vuren op heuvels en berghellingen in de nacht nog in ere gehouden.

Eikkoning

06fe9d5ddfbb25644ab871e90c16595a_medium.De mannelijke kracht in de natuur werd voor de Kelten ook gesymboliseerd door 2 machtige boomsoorten, namelijk de eik (zomer) en de hulst (winter). In hun beleving was de Eikkoning, die regeerde tijdens het lengen van de dagen, tijdens Litha op het toppunt van zijn kracht. Hij vertegenwoordigde voor hen ook moed en volharding. De Keltische naam voor eik was ‘duir’, hetgeen ook ‘deur’ betekende; met de eik gaan we immers na Litha over de drempel naar het tweede deel van het jaar, waarin de dagen korter worden. Hierdoor moest de Eikkoning zijn kracht beetje bij beetje afstaan aan zijn tweelingbroer, de Hulstkoning, die zijn hoogtepunt beleefde tijdens Yule (winterzonnewende): daarna taande op zijn beurt de kracht van de Hulstkoning en nam de Eikkoning het weer over. Voor de Kelten was dit symbolische evenwicht zeer belangrijk in hun begrip van de Aardse elementen en seizoenen.

Kruiden en bloemen

3627726a4281b31794d622af68316e7d_medium.Tijdens Litha hebben veel kruiden en bloemen het hoogtepunt in hun bloei- en groeitijd bereikt. De Kelten beschouwden het geven of dragen van bloemen en kruiden in deze periode als het verhogen van de eigen gezondheid, vitaliteit en vruchtbaarheid. Nu de Godin (Moeder Aarde) zich met vele bloemen tooide, deden de Keltische vrouwen dat ook; met bloemenkransen op het hoofd en ruikertjes op hun kleding gebonden vierden zij het Litha-feest, voor een deel in de hoop in de kracht en de vruchtbaarheid van de Godin te kunnen delen.

Honing en honingwijn

c70cd90b54eedcfbcfa29c50d0518149_medium.Met de bloemenpracht op zijn mooist, was ook de honingproductie van bijen op zijn hoogtepunt. De eerste volle maan na de zomerzonnewende stond in vroeger tijden zelfs bekend als de ‘honingmaan’, niet in de laatste plaats om de hoeveelheid mede of honingwijn, die in deze tijd van de beschikbare honing kon worden gemaakt. Mede werd in vroeger tijden beschouwd als een heilige zonnedrank, die magische en zelfs levensreddende capaciteiten zou bezitten.

Midzomerfeest in Scandinavië

In heel Scandinavië, maar zeker in Zweden, is het Midsommarfest rond de zonnewende nog steeds zeer belangrijk. Het is er een officiële vrije dag, waarop kantoren en winkels gesloten zijn en de traditionele viering ervan doet niet onder voor Kerstmis.

b1af12c7d64d97d758854fb9c85cedb0_medium.Ook hier nam de christelijke kerk het populaire voorchristelijke feest echter aanvankelijk over in plaats van het af te schaffen (en de bevolking tegen zich in het harnas te jagen). Men verplaatste en ‘verchristelijkte’ het oude feest van de Zonnewende naar enkele dagen later, namelijk 24 juni, de kerkelijke feestdag van Sint Johannes de Doper (ook wel Sint Jan).

Tegenwoordig wordt het Midsommarfest in Zweden steevast gevierd op de zaterdag, die valt in de week van 20 tot 26 juni (waardoor het feest dus altijd op of rond de Zomerzonnewende èn Sint Jan wordt gevierd en dus iedereen tevreden kan zijn).

Enkele tradities rond het Midzomerfeest

1a81db859a01ab809db7c69bdd2ae136_medium.Traditie in vooral Zweden is op deze dag het dansen rond de Midsommarstång of Majstång (Meiboom), een oud gebruik dat zeer waarschijnlijk nog afstamt van het Keltische feest Beltane in mei.

Meer elementen van het Midzomerfeest lijken echter nog af te stammen van de aloude Keltische viering van Litha.

67ff7648d03b1fe214ec5e5bb6cf48bd_medium.De viering van de Midzomernacht begint al op de avond van de vrijdag er voor. Familie en vrienden komen dan bij elkaar om de Midzomernacht gezamenlijk zoveel mogelijk buiten te door te brengen. Dit vindt dan meestal plaats rond een kampvuur (en tegenwoordig ook meer en meer een barbecue), waar men elkaar vermaakt met zang en dans, eten en drinken.

Niet alleen in Zweden, maar ook in Noorwegen en Finland dragen velen bloemenkransen in het haar tijdens het Midzomerfeest. In de oude traditie waren het meisjes en jonge vrouwen en was dat om vruchtbaarheid af te smeken, maar tegenwoordig is het meer een mooie en natuurlijke versiering ter verhoging van de algehele zomerfeestvreugde voor meisjes èn jongens, vrouwen èn mannen.  ff3a9d0b76698d5b94db7c1bb87d1c50_medium.

Volgens een oude volkswijsheid echter - die stiekem nog door velen wordt gevolgd - zal een meisje, dat 7 verschillende bloemen plukt in de stilte van de Midzomernacht en deze later onder haar kussen legt, dromen van haar toekomstige echtgenoot.

Soms worden kruiden, kleine ruikertjes of bloemenkransen in of over het open vuur gegooid en daardoor geschroeid.

e885679cb76cec8740fb3a1610851265_medium.Volgens een andere oude volkswijsheid zou er een sterke band tussen een nieuw liefdespaar ontstaan, wanneer zij een krans, over het Midzomernachtsvuur heen, naar elkaar toe zouden gooien. Daarna dienen zij tegenover elkaar te gaan staan en elkaar door de geschroeide krans heen aan te kijken; hierdoor zouden zij dan elkaars ‘ware’ gezicht te zien krijgen en zo te weten komen wat zij aan elkaar zouden hebben in een eventueel ontluikende relatie.

260d8a72f159b284936ab6733883e1a0_medium.

Oxalis.

© 2018, foto's: Office.microsoft.com, Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

bf9510bfc7941cc5dd140ad93a7a7691_medium.Voor meer artikelen van deze schrijfster, zie bijvoorbeeld:

Het-verhaal-van-lentegodin-Eostre-een-sneeuwhaas-en-regenboogeieren

Feesten-voor-de-doden-Samhain-bij-de-Kelten-en-de-Germanen

Wicca-het-Jaarwiel-en-Keltische-seizoensvieringen

Wicca-Keltische-religie-traditie-en-symboliek

Of lees verder op:

https://tallsay.com/oxalis of via

https://oxalisnatuurlijkewegen.wordpress.com/

 

21/06/2018 14:02

Reacties (7) 

1
23/06/2018 20:43
Weer zo'n interessant artikel over de achtergrond van dat feest.
Het moet heerlijk zijn om dit te mogen meemaken!
1
24/06/2018 08:05
Dat lijkt mij ook!
1
22/06/2018 07:04
Interessant. Graag gelezen.
1
21/06/2018 15:12
Interessante info. Lijkt me leuk om dit eens in het hoge noorden mee te mogen maken.
1
21/06/2018 15:15
Dat is het beslist.
1
21/06/2018 15:08
Bijzonder eigenlijk, die viering van de zomerzonnewende. Heel apart, dat de basis van dit Midzomerfeest al zo oud is en zo ver terug in onze geschiedenis ligt, maar als kern ervan overeind is gebleven.
1
21/06/2018 15:02
Leuk, die achtergrond van zo'n eeuwenoud zonnewendefeest.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert