Kruiden in de tuin voor de geur en gebruik in huis

Door Asmay gepubliceerd in Huis en tuin

47db79fe1b8beee18684885c1f7d39e0_medium.De heerlijke geur van bepaalde bloemen, het verfrissende of juist verwarmende aroma van bepaalde kruiden, ze zijn ons welbekend. Echter, niet alleen de moderne mens, maar ook onze verre voorouders waren al bijzonder gecharmeerd door de plezierige geuren van bloemen, planten en kruiden in de natuur.

De meeste kruidachtige planten hebben geurende bloemen, geurend blad, geurende stelen of alledrie. Veel van die kruiden (-delen) werden hierdoor onder meer toegepast als in- of uitwendig geneesmiddel, als smaakmaker in de keuken, als reukwater en als geurmiddel.

Kruidengeuren in de tuin

a7de3a42d00a45e7a4b136f4de0db09b_medium.Zelf vind ik toepassing van geurende planten in de tuin – of dat nu in potten of in de volle grond is – altijd een hele goede. De kruiden groeien en bloeien dan in hun natuurlijke element en overal in de tuin kun je van hun aroma genieten: of dat nu als vanzelf via de bloemengeur gaat, of door het aanraken van het blad (bijvoorbeeld als je er langs loopt of er met de hand doorheen gaat). Planten zoals bijvoorbeeld lavendel, rozemarijn, tijm, munt, (citroen-) melisse en kattenkruid zijn hier bijvoorbeeld uitermate geschikt voor.

Kruidengeuren in huis: potpourri en reukwaters

Potpourri

81e919c85047865a54b05744f1c62b8a_medium.Behalve in de tuin, kun je natuurlijke bloemengeuren ook voor een langere periode in huis halen, bijvoorbeeld door middel van een schaaltje met zogenaamde potpourri. Daarmee wordt bedoeld een mengsel van natuurlijke, geurende bestanddelen (meestal van gedroogde bloemen en kruidig blad), dat wordt gebruikt als luchtverfrisser in huis. Moeilijk om zelf te maken is potpourri overigens niet.

  • Verzamel op een droge en warme dag in lente, zomer of herfst de bloemen, blaadjes, kruiden, zaden e.d. die je voor de potpourri wilt gebruiken.
  • Leg de geplukte plantendelen op een droge doek (of krantenpapier) op een donkere en luchtige plek, zodat al het vocht er uit kan drogen. Schud een en ander regelmatig door, zodat alle kanten van de plantendelen aan de drogende lucht worden blootgesteld. Als de plantendelen knisperen, zijn ze droog genoeg.
  • Om 2ed91a6fc4886447f848eb9ae1f19d40_medium.de geuren beter te bewaren, als het ware te fixeren, kun je nog het volgende doen. Meng in een schaal enkele fijngemalen specerijen met een paar druppels geurolie of etherische olie (alles naar eigen keuze). Voeg er wat iriswortelpoeder (of een ander fixeermiddel) aan toe, zodat de geuren beter zullen hechten.
  • Voeg dit hechtingsmengsel bij de gedroogde plantendelen en schud alles goed door elkaar.
  • Doe het geheel in een luchtdicht af te sluiten pot en zet deze op een warme en donkere plek. (Af en toe schudden!) Na 6 weken is de geurende potpourri klaar voor gebruik.

Reukwaters

bbe8859a9186f020e292651b3fabedd3_medium.Daarnaast zijn er de diverse reukwaters. Met een reukwater wordt een vloeistof bedoeld, die een aangename geur verspreidt. Vanuit reukwaters voor persoonlijk gebruik zijn in de loop der tijd onder meer de eau de colognes, de eau de toilettes en de parfums ontstaan, die eigenlijk standaard worden bereid van (combinaties van) gedestilleerde bloemen en bladeren van geurende kruiden en planten, waaraan alcohol wordt toegevoegd om de geur te fixeren.

Het gebruik van reukwaters en parfums kun je in iedere oude beschaving op aarde terugvinden. Het verspreiden van een heerlijke geur werd eigenlijk overal als zeer belangrijk beschouwd. Reukwaters en parfums zijn echter altijd schaars in de bereiding geweest (men had voor een kleine hoeveelheid vaak veel bloemen, kruiden of bladeren nodig). Ze waren dus prijzig en bleven daarom lange tijd voorbehouden aan de rijken en machtigen der aarde. 70482ffc95f64788f432ba7737ad36ff_medium.Tegenwoordig is dat over het algemeen gelukkig een stuk betaalbaarder geworden, alhoewel de exclusieve Franse parfums nog steeds een fiks prijskaartje dragen.

Daarnaast worden bloemige en kruidige geuren ook toegevoegd aan allerlei andere persoonlijke verzorgingsproducten, zoals crèmes, lotions, zeep, badschuim en shampoo, maar bijvoorbeeld ook aan tandpasta (zoals bijvoorbeeld peterselie, munt en/of eucalyptus voor de frisheid).

Echter, reukwaters worden ook uitgebreid in andere producten toegepast; denk maar eens aan schoonmaakmiddelen, (af-) wasmiddelen, toiletreinigers en toiletverfrissers.

Kruidengeuren voor gebruik in huis

decdc1f643b6d52acf11ea1eaf9e6ad2_medium.In vroeger tijden, toen er nog geen handig verpakte kant-en-klare schoonmaakmiddelen of luchtverfrissers te verkrijgen waren (of zelfs maar bestonden), waren kruiden een belangrijk hulpmiddel in het huishouden. Ze werden niet alleen gebruikt in allerlei zelfbereide zepen en wasmiddelen, maar waren ook alom in huis aanwezig voor andere doeleinden. Zo werden de (vroeger vaak nog lemen) vloeren regelmatig bestrooid met geurige kruiden om het vuil en de geurtjes ervan te absorberen; planten zoals bijvoorbeeld lievevrouwebedstro, moerasspirea en klaver werden vaak gebruikt om huizen een wat aangenamere geur te geven. Een klein overzicht van enkele andere kruiden en hun toepassing in het huishouden.

Toepassing

Kruid

Gebruikte delen

In gebruik

Insectenwerend

Basilicum

Hele plant

In vensterbank

 

Boerenwormkruid

Blad/stengel

Tegen vliegen en wespen

 

Citroenkruid

Blad

In kast tegen motten

7844792a73258355d56ba07119d4706c_medium.

Heiligenbloem

Blad

In kast tegen motten

 

Lavendel

Bloem/blad/hele plant

In kast tegen motten

 

Rozemarijn

Blad

In kast tegen motten

 

Wijnruit

Blad/stengel

Tegen vliegen en wespen

Kamergeurtjes

Bergamot

Bloem

In potpourri en geurzakjes

 

Citroengras

Blad

In potpourri

f869b65f624ab5e205098ef92937ebb3_medium.

Goudsbloem

Bloem

In potpourri

 

Iriswortel

Wortel

Fixeermiddel voor potpourri

 

Lavas

Zaad

In potpourri

 

Lavendel

Bloem/snoeisel

In potpourri en geurzakjes of verbranden in open haard

14da07815fa057216d6f5caaee3a33cb_medium.

Marjolein

Bloem

In potpourri en geurzakjes

 

Mirre

Hars

In wierookpoeder

 

Roos

Bloem

In potpourri en geurzakjes

cc020e8d7d47ef62b21ea7a07d128fa1_medium.

Rozemarijn

Bloem/blad/snoeisel

In potpourri en geurzakjes of verbranden in open haard

 

Venkel

Zaad

In potpourri en geurzakjes

Kussenvulling

Hop

Kegels

Slaapbevorderend

 

Kamille

Bloem

Slaapbevorderend

c4771be0eb1b8018215117f101cce4d8_medium.

Lavendel

Bloem

Kalmerend, slaapbevorderend, parfumeren van linnenkast

 

Roos

Bloem

Parfumeren van linnenkast

Muizenwerend

Munt

Blad

Op betreffende plek strooien

 

Peper

(Gemalen) zaad

Op betreffende plek strooien

Schoonmaakmiddelen

Citroenmelisse

Blad

In meubelpoetsmiddelen

 

Lavendel

Bloem

Toevoegen aan bijenwas

4b8cc7d1380495b9ea947badfd1c46ad_medium.

Zeepkruid

Blad

Als wasmiddel voor stoffen en stofferingen

 

Zeepkruid

Wortel

Afkooksel als wasmiddel voor stoffen en stofferingen

Wasspoeling

Citroenverbena

Blad

Gezeefd aftreksel voor naspoeling beddengoed e.d.

670b73a6e724faedcb7f5104039fcf74_medium.

Eau-de-colognemunt

Blad

Gezeefd aftreksel voor naspoeling beddengoed e.d.

 

Lavendel

Bloem

Gezeefd aftreksel voor naspoeling beddengoed e.d.

 

Rozemarijn

Blad

Gezeefd aftreksel voor naspoeling beddengoed e.d.

aba69d3404b66d91f7140c1f8c300e5b_medium.

Vrouwenmunt

Blad

Gezeefd aftreksel voor naspoeling beddengoed e.d.

Kruidengeuren tegen insecten

Oude kruidenboeken wemelen van de manieren om van insecten, muizen e.d. af te komen en dat is niet zo gek; kruidengeuren waren lange tijd vrijwel het enige wapen dat men had om onwelkome plagen tegen te gaan. Lavendelsnoeisel werd bijvoorbeeld in de open haard verbrand om insecten te verdrijven en tegelijkertijd de kamer lekker te laten ruiken. In de middeleeuwen strooide men vaak munttakjes op de grond; aan de ene kant om de kamer fris te laten ruiken, maar aan de andere kant ook om de muizen (die niet van de muntgeur houden) buiten de deur te houden. Andere kruiden, die voor eenzelfde effect kunnen worden gebruikt, zijn boerenwormkruid, citroenkruid en wijnruit.

e35bab780804eedf1b8f187dfa0e5a7c_medium.Rond het Middellandse Zee-gebied gebruikt men al sinds de oudheid basilicum; wanneer je die in potten in de vensterbank zet, blijven de vliegen namelijk weg. Door potten met kruiden, zoals bijvoorbeeld eau-de-colognemunt, pepermunt, basilicum en tijm door het hele huis op vensterbanken te zetten, bosjes kruiden te drogen te hangen in warme en luchtige vertrekken en (in de zomer) kannetjes met verse kamille, heiligenbloem of citroenkruid op tafels te zetten, wist men in vroeger dagen een insecteninvasie in huis grotendeels te voorkomen.

Een andere nuttige en veelgebruikte toepassing was die om motten uit de wollen kledingstukken in de kast te houden. Gedroogd citroenkruid, heiligenbloem, lavendel en rozemarijn, maar ook mengsels met kamille, laurier, kaneel en kruidnagel werden hiertoe vaak met succes ingezet.

Tegenwoordig gebruiken we meestal chemische bestrijdingsmiddelen om een plaag van insecten of ongedierte af te weren, maar daaraan kleven toch ook weer behoorlijke bezwaren (schadelijk voor de eigen gezondheid, voor het milieu e.d.). Misschien is het aloude gebruik van (milieuvriendelijke) kruiden, die men kan kweken in de eigen tuin en die nog lekker ruiken ook, om eenzelfde doel te bewerkstelligen achteraf gezien helemaal zo gek nog niet.

 

ASMAY.

© 2018 Foto's: Asmay, Office.microsoft.com, Pixabay.com.

 

4bc84dee635c2b021545483e966304f3_medium.Zie ook:

Kruiden-in-de-tuin-als-bomen-en-struiken

Kruiden-in-de-tuin-in-potten-of-bakken

Kruiden-in-de-tuin-voor-de-geneeskracht

Kruiden-in-de-tuin-voor-de-huid-en-de-haren

Kruiden-in-de-tuin-voor-de-keuken

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

 

09/06/2018 13:15
Wil jij ook artikelen publiceren op Tallsay.com?

Tallsay is een leuke en makkelijke manier om verhalen, artikelen en recepten te publiceren. Publiceer vandaag nog jouw eerste artikel!

Aanmelden Over ons

Reacties (11) 

1
12/06/2018 01:07
Prachtig artikel. Daar heb je veel werk en tijd ingestoken.
1
12/06/2018 06:37
Klopt, maar ik vond het ook leuk om te doen.
1
10/06/2018 20:59
Ik ruik hun geur terwijl ik lees....
1
10/06/2018 12:27
Munt en lavendel heerlijk die kruiden!
1
10/06/2018 09:41
Dit weekend heb ik (massaal) munt en lavendel van in de tuin binnengenomen. De geur is magnifiek en munt zou helpen om spinnen buiten te houden. Fingers crossed!
1
Asmay tegen Ktje
10/06/2018 15:27
Dus niet alleen muizen, maar ook spinnen? Leve de muntblaadjes!
1
10/06/2018 02:07
Mooi artikel, graag gelezen
1
09/06/2018 14:30
Leuk artikel. Informatief weer.
1
09/06/2018 14:26
Leerzaam stuk; boerenwormkruid en wijnruit - tegen met name vliegen - lijkt me wel wat om in de tuin te hebben.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert