Kometen, de kosmische zwervers

Door Mangwa gepubliceerd in Wetenschap en onderwijs

Wat zijn kometen? Vroeger werden kometen gezien als slechte voortekens, ongetwijfeld vanwege hun plotselinge verschijning en hun, soms lange en dramatische staarten. Er zijn ook aanwijzingen die suggereren dat sommige kometen erg dicht langs de aarde zijn gepasseerd in de afgelopen duizend jaar, waardoor ze erg groot en helder leken en zelfs overdag zichtbaar waren.

Kometen zijn kleine zonnestelselobjecten die bestaan uit steen, ijs en stof. Men denkt dat ze gevormd zijn in de verre uithoek van het zonnestelsel op een plaats die de Wolk van Oort wordt genoemd. Omdat ze van ijs zijn gemaakt en niet noemenswaardig verhit of veranderd zijn, gelooft men dat ze misschien de ingrediënten waarvan het zonnestelsel gemaakt is conserveren.

Structuur van een komeet


Het vaste deel van een komeet wordt de nucleus genoemd. Dit is een fragiele onregelmatige gevormde “vuile sneeuwbal” van steen, ijs en stof met een lage densiteit. Het ijs bestaat vooral uit water, maar ongeveer één in elke twintig moleculen is meer exotisch, zoals koolstofdioxide, methaan, ammonia of meer complexe samenstellingen. Als zijn baan de komeet dichter bij de zon brengt, zal een deel van het oppervlakte ijs gaan sublimeren (overgaan van vaste toestand in een gas zonder door een vloeibare fase te gaan) onder invloed van zonlicht. Dit vormt een grote wolk van gas rond de nucleus die de coma wordt genoemd. De nucleus is vrij klein, variërend van enkele meters tot enkele tientallen kilometers, maar de gaswolk kan heel groot worden, zelfs groter dan de zon! Een deel van de vrijgekomen gassen worden “weggeduwd” door zonnewind en dit vormt de staart. De staart van de komeet kan erg lang worden, in extreme gevallen kan hij zelfs van de aarde tot de zon reiken. De naam komeet komt van het Latijnse woord kome, wat haar betekent, en het Griekse woord kometes, wat een ster met haar betekent en wat verwijst naar de sliertige verschijning van de staart.

 

De baan van kometen


Kometen zijn in groepen verdeeld gebaseerd op hun omloopperiode. De eerste groep wordt de lange termijn kometen genoemd. Men gelooft dat ze afkomstig zijn van een verre uithoek, de Wolk van Oort genaamd. Dit is een hypothetische zwerm kometen die ons zonnestelsel omringt op een enorme afstand, 50.000 tot 100.000 keer verder van de zon dan de aarde. Soms wordt één van deze kometen uit zijn positie geduwd en belandt deze in een grote elliptische baan om de zon. Deze groep kometen heeft een omlooptijd van meer dan 200 jaar. De tweede groep wordt middellange termijn kometen genoemd en deze hebben een omlooptijd van 20 tot 200 jaar. De derde groep wordt de korte termijn kometen genoemd en deze hebben een omlooptijd van minder dan 20 jaar. Van veel van de middellange- en korte termijn kometen wordt gedacht dat ze voortkomen uit de Kuipergordel, een zone van ijzige objecten buiten de baan van Neptunus waar de dwergplaneet Pluto deel van uitmaakt. Korte termijn kometen zijn waarschijnlijk gevangen in het binnenste deel van het zonnestelsel door invloed van de zwaartekracht van Jupiter.
 

Levenscyclus van een komeet


Een komeet brengt het grootste deel van zijn leven door in een slapende, diepbevroren toestand. Activiteit wordt veroorzaakt door een toename in de temperatuur als de komeet dichter bij de zon komt. Een komeet die door het binnenste van het zonnestelsel passeert, zal ongeveer een twee meter dikke laag van zijn oppervlakte verliezen, afhankelijk van de samenstelling van de komeet. Kometen met een korte omlooptijd zullen snel in verval raken en uiteindelijk in kleinere stukken uiteenvallen.

 

Brenger van leven?


Waar komt het water op aarde vandaan? Nogal wat wetenschappers geloven dat water naar onze planeet is gebracht door kometen. De aarde is gevormd in het hete binnenste gedeelte van het zonnestelsel, waar het moeilijk zou zijn geweest voor water om te overleven. Botsingen met kometen in de vroege dagen van de aarde zouden deze zeer belangrijke vloeistof naar onze planeet gebracht kunnen hebben. Er zijn aanwijzingen dat in ieder geval sommige kometen hetzelfde type water hebben dan op aarde gevonden wordt, gebaseerd op chemische isotopen. Een andere intrigerende mogelijkheid is dat kometen de aarde verrijkt hebben met de soort van organische chemicaliën die uiteindelijk hebben geleid tot de evolutie van leven. Dit is niet zo gek als het eerst lijkt. Kometen hebben een donkere laag van vaste organisch slijk gemengd met het ijs, en deze organische elementen zouden de oorsprong van leven op aarde kunnen zijn.

 

Komeet Halley


Komeet Halley is waarschijnlijk de beroemdste komeet. De sterrenkundige Halley was de eerste die Newtons ontdekking dat kometen een parabolische baan hebben, toepaste om de terugkeer van een bepaalde komeet te voorspellen. Toen zijn theorie juist bleek, is de komeet naar hem vernoemd. Deze komeet verschijnt elke 75 tot 76 jaar en zijn laatste ontmoeting met de zon was in 1986, dus het duurt nog wel een poos voordat hij weer terugkomt.

Deze tekst is geschikt voor een spreekbeurt of werkstuk.

labels/tags: komeet Halley zonnestelsel

 

04/06/2018 09:27

Reacties (3) 

09/09/2018 07:22
Mooi artikel. Weer wat geleerd, ik wist niet dat een komeet het grootste deel van zijn leven doorbracht in een slapende, diep bevroren toestand. Met interesse gelezen.
28/06/2018 18:18
Interessant en informatief artikel, erg leuk!
04/06/2018 12:53
Kijk daar kan ik nu ook over meepraten ;-)
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert