Dwergplaneten, asteroïden en meteoren

Door Mangwa gepubliceerd in Wetenschap en onderwijs

Wat zijn dwergplaneten? Wat zijn asteroïden? Wat zijn meteoren?

Naast de zon en de acht planeten met hun satellieten (of manen) zijn er ontelbare kleinere lichamen in het zonnestelsel. Van de redelijk grote dwergplaneten en asteroïden, tot de kleinste leden van het zonnestelsel, de meteoroïden.


Sinds de ontdekking van Pluto in 1930 had ons zonnestelsel negen planeten, maar Pluto is altijd beschouwd als een probleem. Het was veel kleiner dan de andere planeten, gemaakt van rots en ijs in plaats van gas en het heeft een vreemde baan die het soms zelfs binnen de baan van Neptunus brengt. Uiteindelijk in 2006, na een lang debat, hebben sterrenkundigen Pluto gedegradeerd tot een dwergplaneet.

 

Pluto en de Kuipergordel


Tegenstrijdigheden in de baan van Neptunus leidden tot de voorspelling van een negende planeet. Pas veel later, na de ontdekking van Pluto, ontdekte men dat er geen tegenstrijdigheden waren, omdat de massa van Neptunus veel kleiner was dan sterrenkundigen eerst dachten. Pluto bestaat voornamelijk uit ijs, mogelijk met een rotsachtige kern. De oppervlakte is bedekt met stikstofijs, met een klein beetje methaan en koolstofdioxide. Pluto is erg koud, rond -230 graden Celsius. Gezien zijn kleine formaat, bevroren condities en grote afstand tot de zon is het logisch dat de planeet geen substantiële atmosfeer heeft. Gedurende de perioden waarin Pluto het dichtst bij de zon is sublimeren kleine hoeveelheden stikstof, methaan en koolstofdioxide om een dunne atmosfeer te vormen. Als de dwergplaneet zich verder van de zon af beweegt, valt deze dunne atmosfeer terug naar de oppervlakte waar het weer bevriest. Pluto heeft drie bekende manen, hoewel de grootste, Charon, zo groot is dat het paar beter een dubbelplaneet genoemd kan worden. Vooral sinds het centrum van de zwaartekracht waaromheen de planeten draaien zich tussen de twee planeten in bevindt. Er zijn vele kleine, onregelmatig gevormde lichamen buiten de baan van Neptunus en dit gebied wordt de Kuipergordel genoemd. Pluto wordt nu als een Kuipergordel object beschouwd.

e9ead342463bffcf1b4570af588f1de2_medium.

Dwergplaneten


Na het debat of Pluto een planeet was of niet werd de definitie van een planeet aangepast. De nieuwe definitie is: een lichaam dat zelf een baan om de zon beschrijft (niet als een satelliet of maan van een ander lichaam), groot genoeg is dat zijn eigen zwaartekracht het tot een bol heeft gevormd en dat alle andere mededingers in zijn baan weggevaagd heeft. Aangezien Pluto zijn baan niet vrijgemaakt heeft van soortgelijke objecten, past hij niet langer in deze definitie en werd hij een dwergplaneet. De definitie voor een dwergplaneet is gelijk aan die voor een planeet, behalve het laatste deel. Twee andere objecten, Ceres en Eris, passen in deze omschrijving en zijn nu ook dwergplaneten. Beide bevinden zich in de asteroïdengordel tussen Mars en Jupiter. De andere objecten in de asteroïdengordel en in de Kuipergordel zijn onregelmatig gevormd en voldoen daarom niet aan de definitie van een dwergplaneet.

7f774946158afbbf486ed2f125a57805_medium.

Asteroïden


Tussen Mars en Jupiter ligt de asteroïdengordel. Asteroïden zijn onregelmatig gevormde stukken rots en metaal met een diameter van meer dan vijftig meter. Als het object kleiner is, wordt het een meteoroïde genoemd. Men gelooft dat de asteroïden stukken zijn die niet de kans kregen samen te voegen tot een planeet.

17a323e8b5481aa2a56e07df05ab171d_medium.

Meteoren, meteorieten en meteoorregens


De meeste mensen hebben wel eens een “vallende ster” gezien, een korte lichtflits in de nachtelijke hemel. Maar wat is het eigenlijk en waar komt het vandaan? De juiste naam is een meteoor, wat van het Griekse woord meteoros komt. Het betekent hoog in de atmosfeer, aangezien men vroeger dacht dat het een soort atmosferisch fenomeen was. We weten nu dat meteoren het resultaat zijn van meteoroïden die met hoge snelheid in de dampkring van de aarde komen. Meteoroïden zijn kleine stukken steen en metaal, variërend in grootte van kleine korrels tot kleine rotsblokken, die in een baan om de zon bewegen. Als één van deze stukken de dampkring binnen komt wordt het een meteoor genoemd. De meeste stukken zijn zo klein dat ze opbranden op hun weg naar beneden, maar als een stuk de grond bereikt wordt het een meteoriet genoemd. Sommige meteoroïden komen van kometen. Als een komeet dat deel van zijn baan ingaat waar het dicht genoeg bij de zon komt dat ijs sublimeert, komen er ook kleine deeltjes stof vrij. Deze deeltjes volgen de komeet en verspreiden zich uiteindelijk om een stroom van deeltjes te vormen langs de baan van de komeet. Als de aarde door één van deze stromen beweegt, komen er veel meteoren de dampkring binnen. Het lijkt dan alsof ze vanuit dezelfde plek aan de hemel komen en dit wordt een meteoorregen genoemd.


Deze tekst is geschikt voor een spreekbeurt of werkstuk.

labels/tags: dwergplaneet Pluto Ceres Eris Kuipergordel asteroïden meteoor meteoriet

04/06/2018 09:26

Reacties (1) 

04/06/2018 12:53
Interessant ;-)
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert