De manen van Jupiter

Door Mangwa gepubliceerd in Wetenschap en onderwijs

Jupiter heeft drieënzestig bekende manen, het grootste systeem van manen in het zonnestelsel. Van veel van deze manen wordt gedacht dat ze tegelijk met de planeet zijn gevormd, terwijl andere beschouwt worden als onafhankelijke objecten die in de zwaartekracht van Jupiter gevangen zijn.

De eerste vier manen van Jupiter werden bijna 400 jaar geleden ontdekt door de Italiaanse sterrenkundige Galileo Galilei. Dit zijn de vier grootste manen en worden ook wel de Galileïsche manen genoemd.

Galileische manen

Io, een vulkaanwereld


Io is de binnenste Galileïsche maan van Jupiter. Het is een grote maan, met een diameter van 3.600 kilometer, en heeft een hoge dichtheid. De maan heeft een ijzeren kern met een diameter van minstens 900 kilometer. Io is ook het vulkanisch meest actieve lichaam in ons zonnestelsel. Het vulkanisme is verantwoordelijk voor het geologische jonge uiterlijk van de oppervlac33fe167ac9c0aa4ec58e817e54596f8_medium.kte van de maan, er zijn vrijwel geen kraters zichtbaar. Io krijgt zijn energie van de aantrekkingskracht van Jupiter aan de ene, en van de ander manen aan de andere kant. Elk van deze lichamen trekt aan Io vanuit een andere richting, waardoor de maan buigt en strekt. Dit creëert de interne hitte die het vulkanisme stuwt. Naast de dramatische vulkanen heeft Io meren van vloeibaar zwavel, bergen en lava stromen. De zwavel verbindingen hebben verschillende kleuren bij verschillende temperaturen, die Io een gevarieerd kleurenschema geven.

Europa, is er leven onder het ijs?


De volgende van de Galileïsche manen is Europa. EuropaDe oppervlakte van deze maan is erg glad, wat een aanduiding is dat het geologisch “jong” is, en bestaat uit ijs. Europa heeft een kern van gesteente en wetenschappers speculeren over de mogelijkheid van vloeibaar water onder de korst van ijs. De oppervlakte is bedekt met intrigerende kleurpatronen waarvan de herkomst onbekend is. Sommige wetenschappers hebben geopperd dat ze het resultaat zijn van vloeibaar materiaal dat door het ijs naar boven komt, mogelijk in de vorm van geisers. Er is zelfs gespeculeerd dat micro-organismen de oorzaak zouden kunnen zijn van de roodbruine verkleuring. De meeste van de lijnen op de oppervlakte worden toegeschreven aan de getijdenkrachten van Jupiter, maar er zijn kleinere markeringen die het resultaat kunnen zijn van materiaal dat van onder het ijs opwelt. Europa heeft een wisselwerking met het magnetische veld van Jupiter waardoor het een eigen magnetisch veld opwekt. Dit zou indirect bewijs kunnen zijn dat er een zoute oceaan onder de oppervlakte is. Europa heeft een ijle atmosfeer van zuurstof, dat bevrijd is uit waterijs door het effect van zonlicht.

 

Ganymedes, de grootste maan in ons zonnestelsel

De derde Galileïsche maan, Ganymedes, is niet alleen de grootste maan van Jupiter, Ganymedesmaar ook de grootste maan in het zonnestelsel. Hij heeft een diameter van 5.260 kilometer, wat veel groter is dan onze maan met een diameter van "slechts" 3.475 kilometer. Wetenschappers geloven dat Ganymedes drie lagen heeft, een kleine kern van ijzer, dan een dikke laag met gesteente en tenslotte een korst van ijs. Ganymedes is de enige maan die zijn eigen magnetosfeer heeft, waarschijnlijk wordt deze gegenereerd door stromingen in de kern. De oppervlakte heeft donkere, hele oude gebieden en lichtere, jongere gebieden. Deze maan heeft een ijle atmosfeer van zuurstof die geproduceerd wordt door de invloed van zonlicht zoals op Europa.

 

Callisto

Zoals de a046dfcea0a88a4571c5e58057fb4b102_medium.ndere manen van Jupiter, gelooft men dat Callisto een mengeling is van ijs en gesteente. Calisto is groter dan onze maan en ongeveer even groot als de planeet Mercurius. Het ijzige oppervlak van de maan is bedekt met kraters. Onder de korst zou een oceaan van zout water kunnen zijn, wederom gesuggereerd door het magnetische veld van de maan veroorzaakt door de magnetosfeer van Jupiter. De kern bestaat uit gesteente dat toeneemt in dichtheid naarmate het dichter bij het centrum komt.

 

De andere manen van Jupiter


Wetenschappers hebben de vele manen van Jupiter in een aantal groepen onderverdeeld, gebaseerd op karakteristieken in de omloopbanen. De eerste groep bestaat uit vier kleine manen met een diameter van ongeveer 200 kilometer, die een omloopbaan hebben dichter bij Jupiter dan de Galileïsche manen. De tweede groep wordt gevormd door de vier Galileïsche manen. Themisto is een maan op zichzelf en heeft een baan tussen de Galileïsche manen en de volgende groep. Deze maan heeft een diameter van slechts acht kilometer. De volgende groep van vier manen cirkelen om Jupiter in een hoek van 27 graden en dit, in combinatie met het feit dat ze dezelfde chemische samenstelling hebben, suggereert dat het eens één lichaam was dat in stukken is gebroken. Dan is er nog een enkele kleine maan. Al deze manen cirkelen om Jupiter in dezelfde richting als deze roteert. Alle manen die verder weg staan bewegen zich in de tegengestelde richting. Dit is een sterke indicatie dat deze laatste niet tegelijk met de planeet gevormd zijn, maar dat het zwervende lichamen waren die in een baan om de planeet gevangen zijn.

Deze tekst is geschikt voor een spreekbeurt of werkstuk.

labels/tags: manenJupiter Galileischemanen Io Europa Ganymedes Callisto


Bronnen:
Astronomica ISBN 078 1 921209 07 9
Starwise ISBN 978 1 77007 624 2
Stars of the Southern skies ISBN 1 86814 410-0

 

 

 

 

31/05/2018 08:50

Reacties (3) 

31/05/2018 19:21
Leuke foto's. Door NASA gemaakt?
'De volgende van de Galileïsche manen is Europa. De oppervlakte van deze maan is erg glad, wat een aanduiding is dat het geologisch “jong” is, en bestaat uit ijs.'
Dat lijkt mij een perfecte locatie voor de EU-commissie plus Parlement. Hoeven ze ook niet steeds weer tussen Brussel en Straatsburg op en neer te reizen.
31/05/2018 18:00
Moet een pracht gezicht zijn vanaf Jupiter als je zoveel manen in de nabijheid hebt.
Vanuit gegaan dat je aardse weersomstandigheden had natuurlijk.
31/05/2018 09:51
Dat heb ik nooit geweten, weer wat geleerd dus ;-)
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert