De zon, onze eigen ster

Door Mangwa gepubliceerd in Wetenschap en onderwijs

Wat is de zon? Ooit werd gedacht dat de zon uniek was en deze werd door veel beschavingen aanbeden. Nu weten we dat de zon slechts één van vele miljarden sterren is en maar heel gewoontjes is. Toch is de zon echt het centrum van ons lokale universum. De zon houdt de planeten in hun baan en voorziet in de energie die nodig is om leven mogelijk te maken.

De zon staat in het centrum van ons zonnestelsel en alle planeten draaien in een baan om de zon vanwege zijn zwaartekracht. Vele culturen aanbaden de zon. De Egyptenaren associeerden de zon met hun belangrijkste god Ra, de oude Grieken aanbaden de zon als Helios en de Romeinen als Sol. Dit is niet gek als je bedenkt dat de zon alles in deze regio van de ruimte domineert.

adeff3ee05e3983c90b67b65bc78a452_medium.

Wat is een ster?


Een ster is een gigantische bal van gloeiend heet gas. Niet alle sterren zijn hetzelfde; ze variëren enorm in grootte, kleur en temperatuur. Onze zon is een typische ster van middelbare leeftijd en nogal gewoontjes. Als hij niet zo dicht bij  ons zou staan zou het geen erg heldere ster zijn. Hij bestaat voornamelijk uit waterstof en helium, met kleine hoeveelheden van wat andere elementen. In de kern is de druk zo groot dat de waterstofatomen samengeperst (gefuseerd) worden en heliumatomen vormen. Bij dit proces komt energie vrij. De temperatuur in de kern van de zon is een ontzagwekkende 13,5 miljoen graden Celsius. Wetenschappers schatten de leeftijd van de zon op meer dan 4,6 miljard jaar en waarschijnlijk heeft hij nog ongeveer 5 miljard jaar te leven voordat hij uitdooft. Hij wordt dan een witte dwerg. De oppervlaktetemperatuur is ongeveer 5.500 graden Celsius, waardoor de zon voor ons geel lijkt te stralen. Omdat de zon geen vast object is, maar een grote bol van heet gas, roteert het niet als een solide massa. Aan de evenaar roteert het gas sneller, ongeveer 25 dagen voor één volle rotatie, terwijl het gas aan de Poolcirkels 35 dagen nodig heeft voor een volle rotatie. De zon bevat 99,8 procent van alle massa in ons zonnestelsel, waardoor er slechts 0,2 procent overblijft voor alle planeten en andere objecten. De zon heeft een diameter van 1.392 miljoen kilometer en de aarde past er 1,3 miljoen keer in. Ons hele zonnestelsel beweegt zich in een baan om het centrum van het Melkwegstelsel, waarbij het 220 tot 260 miljoen jaar nodig heeft voor één omwenteling.

394d9a28374c61172d06d15cf93c5bb7_medium.

Lagen van de zon


De zon bestaat uit een kern, een overgangszone en een convectiezone. De energie die in de kern vrijkomt door de fusie gaat door de dikke overgangszone, die ongeveer tweederde van de radius beslaat. Als de energie de rand van de overgangszone heeft bereikt, verhit het de gassen aan de onderzijde van de convectiezone. Deze gassen vormen dan enorme stromen die naar de oppervlakte van de zon bewegen. Daar wordt de energie uiteindelijk vrijgelaten in de ruimte. De reis van de energie van de kern naar de oppervlakte kan wel een miljoen jaar in beslag nemen. Het zichtbare oppervlak van de zon wordt de fotosfeer genoemd. De zon heeft ook een soort van atmosfeer, die weer onderverdeeld is in drie zones; de chromosfeer, een overgangszone en de corona. De atmosfeer van de zon kan alleen gezien worden bij een totale zonsverduistering.

 

Zonnevlekken en zonnevlammen


Waarschuwing: Kijk nooit rechtstreeks naar de zon met een verrekijker of een telescoop, zelfs een fractie van een seconde kan permanente blindheid veroorzaken! Projecteer het licht van de zon in plaats daarvan op een wit stuk papier.
Galileo Galilei was de eerste die zonnevlekken beschreef, in 1611. Deze donkere vlekken zijn niets anders dan gebieden waar het koeler is, ongeveer 4000 graden Celsius, waardoor ze donkerder lijken dan de omliggende, hetere, gebieden. Zonnevlekken verschijnen in cyclussen van elf jaar, met een duidelijk minimum en maximum aan activiteit. Als de zonnevlekcyclus het maximum nadert, verschijnen er meer vlekken en de vlekken verschijnen dichter bij de evenaar. Gedurende deze elfjarige cyclus draait het magnetisch veld van de zon volledig om, waarbij de Noordpool de Zuidpool wordt en vice versa.

De energie die de zon uitstraalt, zendt altijd elektrisch geladen 9b0cf8a44c516110b266a707cbdfdad1_medium.deeltjes de ruimte in, dit wordt zonnewind genoemd. Af en toe vindt er een gewelddadige explosie van energie plaats, dit zijn zonnevlammen. De enorme hoeveelheid energie die hierbij vrijkomt zend grote aantallen van deze deeltjes de ruimte in. Als deze deeltjes de aarde bereiken kunnen ze het radioverkeer storen en de elektronica aan boord van ruimtevaartuigen beschadigen.

 

Deze deele66bb4587e41f2466b2bf3adc22f3a8d_medium.tjes veroorzaken ook het prachtige noorderlicht (Aurora Borealis) en zuiderlicht (Aurora Australis) als ze de atmosfeer van de aarde binnen komen bij de Poolcirkels.

 

 

 

Zonsverduistering


Hoewel een totale zonsverduistering een natuurlijk verschijnsel is, zagen oude beschavingen en zelfs enkele culturen vandaag de dag, het als een slecht voorteken. Dit is wel begrijpelijk aangezien het angstaanjagend kan zijn om de zon gedurende de dag te zien verdwijnen voor mensen die de astrnomoische uitleg hiervan niet kennen. Een zonsverduistering vindt plaats als de zon, de maan en de aarde op één lijn staan in de ruimte en de maan daardoor het licht van de zon geheel of gedeeltelijk blokkeert, terwijl hij tussen de zon en de aarde door passeert. De maan moet hiervoor aan dezelfde kant van de aarde staan dan de zon, daardoor gebeurt dit alleen bij nieuwe maan. Omdat de baan van de maan enigszins gekanteld is ten opzichte van de baan van de aarde om de zon, krijgen we niet elke maand met nieuwe maan een zonsverduistering.

30460659f00c365097e7d545826081d7_medium.

Vier typen

Er zijn vier types zonsverduistering; een totale verduistering, een annulaire of ring verduistering, a hybride verduistering en een gedeeltelijke verduistering.
Een totale verduistering vindt plaats als het silhouet van de maan de schijf van de zon geheel bedekt. Deze zijn zeldzaam aangezien de schaduw van de maan slechts over een klein deel van het aardoppervlak valt. Een annulaire verduistering vindt plaats als de zon en maan wel in een lijn staan maar de schijnbare grootte van de maan kleiner is dan die van de zon. Een ring van zonlicht is dan zichtbaar om de donkere vorm van de maan. De afstand van de zon tot aarde is ongeveer 400 keer de afstand van die van de maan en de diameter van de zon is ongeveer 400 keer die van de maan. Omdat deze getallen ongeveer hetzelfde zijn lijken de zon en de maan, gezien van de aarde, ongeveer even groot. Omdat de baan van de maan en de aarde niet rond zijn maar elliptisch, is de schijnbare grootte van de zon en de maan veranderlijk. Een hybride verduistering (ook wel annulaire/totale verduistering genoemd) varieert van een totale tot een annulaire verduistering. Op sommige punten van de aarde is het als een totale verduistering te zien, terwijl het op andere plaatsen als een annulaire verduistering te zien is. Deze zijn betrekkelijk zeldzaam. Een gedeeltelijke verduistering vindt plaats als zon en de maan niet exact in een lijn staan en de maan de zon slechts gedeeltelijk de zon bedekt. Dit fenomeen kan meestal vanaf een groot deel van de aarde gezien worden buiten het pad van een totale of anulaire verduistering.
 
Deze tekst is geschikt voor een werkstuk of spreekbeurt.
 

Bronnen:
Astronomica ISBN 078 1 921209 07 9
Starwise ISBN 978 1 77007 624 2
Stars of the Southern skies ISBN 1 86814 410-0

 
29/05/2018 09:37

Reacties (1) 

29/05/2018 11:56
Interessant ;-)
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert