Verdwenen landen : Neutraal Moresnet

Door Gymbo gepubliceerd in Geschiedenis

Het is al sinds eeuwen een evolutie. Landen komen en gaan. Sommige landen gaan samen terwijl andere, al dan niet vredig uit elkaar vallen. Sommige landen verkiezen om hun naam te wijzigen terwijl andere worden veroverd en gewelddadig ingenomen. Hierdoor zijn er al een hele hoop landen bijgekomen maar ook een hoop van de aardbol verdwenen.

 

Neutraal Moresnet

 

            1ec3bb239b753c207d1b8ce16eb52d83_medium.

 

Neutraal Moresnet was een Europese ministaat die ontstond op 26 juni 1816. Nadat Napoleon bij Waterloo in 1815 was verslagen kreeg Europa op het Congres van Wenen een hertekening van de grenzen. Het net opgerichte Verenigd Koninkrijk der Nederlanden en het Koninkrijk Pruisen kregen gemeenschappelijke grenzen maar kwamen er niet uit over een gebiedje van amper 344 hectare in de buurt van Kelmis vlak bij Moresnet. Er lag namelijk een belangrijke zinkmijn in het gebied, en geen van beide landen gunde de ander dit economisch voordeel. De mijn van Vieille Montagne (Altenberg) lag pal op de grens tussen de twee landen en was van groot militair belang. Zink werd namelijk in legering met koper gebruikt als materiaal voor aanmaak van kanonskogels. Met het Traktaat van Aken kwam er een aparte regeling tussen Koninkrijk Pruisen en het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. Er werd besloten het kleine gebied neutraal te laten zijn en het gezamenlijk te laten besturen door een Duitse en een Nederlandse commissaris. In praktijk zagen de commissarissen nauwelijks om naar Neutraal Moresnet en lag de dagelijkse leiding lag in handen van de burgemeester van Kelmis, de ‘hoofdstad’ van Neutraal Moresnet. Een van de grootste problemen was de wetgeving van het nieuwe gebied. Zowel de Duitse als Nederlandse wetgeving was niet acceptabel  voor de kibbelende partijen en een eigen wetgeving schrijven voor het gebied was zinloos. Bedoeling bleef immers dat het gebied zou maar tijdelijk bestaan tot een definitieve oplossing was gevonden voor de opdeling en het schrijven van een volledig wetboek zou jaren duren. Dus werd er gekozen voor een compromis, namelijk de Code Napoleon, de wetgeving van het verslagen Franse Keizerrijk.

 

            e505ff619c24dc081e62c3e9f2d6938e_medium.

 

Het ministaatje Neutraal Moresnet was geboren. Het nieuwe land was 3,4 vierkante kilometer groot, had 256 inwoners, een kerk, enkele tientallen huizen en natuurlijk een  zinkmijn. Er kwam geen definitief compromis en jaar na jaar bleef Neutraal Moresnet bestaan in haar toch wel unieke positie. In 1830 kwamen de Belgen in opstand.  De Belgen, inclusief Nederlands Limburg scheidden zich af. De stad Maastricht werd hiermee een Nederlandse enclave in België en de zeggenschap over Neutraal Moresnet veranderde van Nederlands-Duits in Belgisch-Duits. Als in 1839 Nederlands Limburg weer bij Nederland gaat ontstaat een uniek Vierlandenpunt, namelijk Nederland, Belgie, Pruisen en Neutraal Moresnet komen samen op de Vaalserberg. De oude Napoleontische wetten hadden gevolgen. Een heleboel zaken die in de omliggende landen verboden waren werden in Neutraal Moresnet wel gedoogd. Er werd massaal sterke drank gestookt, die dan illegaal het landje werd uitgesmokkeld. Omdat de belastingen in Neutraal Moresnet zeer laag waren en de lonen relatief hoog, werd het land al gauw een belastingsparadijs. Gokken was toegelaten en er ontstonden vele casino's. Ook jongelui die geen zin hadden in hun dienstplicht zochten wel eens  toevlucht in het gebied. Omdat er nauwelijks belasting werd geheven, een leger of politiemacht ontbrak en omdat het land neutraal was, werd het gebied een toevluchtsoord voor belastingontduikers, drankstokers en criminelen. Tegen 1858 was de bevolking aangegroeid tot meer dan 2500 inwoners.

Rond 1885 is de zinkmijn uitgeput, hiermee verdwijnt de eigenlijke bestaansreden van Neutraal Moresnet. Wat blijft is de criminaliteit, prostitutie, illegale stokerijen, gokken en een belastingsparadijs. Dit is vooral Duitsland een doorn in het oog en blijft aandringen op een definitieve oplossing voor de ministaat. Daar tegenover staat dat de Nederlanders, Belgen, Duitsers en een handvol andere nationaliteiten die er woonden, zich steeds meer Moresnetter voelen en al volop dromen van een echte onafhankelijkheid. Er worden ook meerdere pogingen ondernomen. Er komt een eigen vlag, postzegel, munt en volkslied en er werd zelfs geprobeerd om de bevolking een eigen taal, de kunsttaal Esperanto te laten leren. Maar de onafhankelijkheidspogingen van het piepkleine staatje blijken tevergeefs. Duitsland was niet van plan om Moresnet enige vorm van zelfstandigheid te geven. Begin 20e eeuw worden er opnieuw gespreken opgestart om Neutraal Moresnet te laten opgaan in België en Duitsland en in 1909 volgt de afspraak dat het dorp Moresnet Duits zou worden en het gebied rond de zinkmijn zou Belgisch worden. Maar in een refferendum van 1910 kiest een overgrote meerderheid van de inwoners voor aansluiting bij België. In plaats van een eigen Esperantostaat krijgen de Moresnetters in 1914 de Duitse bezetter over zich heen. In volle voorbereiding van een viering ter gelegenheid van 100 jaar Neutraal Moresnet begint de Grote Oorlog, beter bekend als de Eerste Wereldoorlog. De Duitsers bezetten het gebied in 1914 en Neutraal Moresnet werd Duits. Maar uiteindelijk verloren de Duitsers de oorlog, en in 1919 werd de zeggenschap over het voormalige ministaatje weer aan België toevertrouwd. België voegde het gebied van wat eens Neutraal Moresnet was, in 1920 definitief toe aan haar grondgebied. In het gebied rond de oude zinkmijn, bij La Calamine, wordt tot op de dag van vandaag nog altijd overwegend Duits gesproken.

 

                   1e580f15a7f7d4fc72d5e471d1063d88_medium.

 

Deze reeks start met Abessinië en de volledige reeks zal waarschijnlijk verre van compleet zijn maar het is wel een gids van een hele hoop bekende en minder bekende landen die nu niet meer bestaan.

 

Andere verdwenen landen

Abessinië                          Antiochië                    Basutoland

Bechuanaland                 Birma                          Catalonië           

Ceylon                               Champa                      Corsica                

Duitse. Dem. Rep.           Funan                          Hawaii                                 

Joegoslavië                     Neutraal Moresnet     

Newfoundland              New Granada                   

Noord Jemen                   Sikkim                        Zuid Jemen

 

                                             © Gymbo 2018
                                             Pictures: Google

 

 

 

 

 

05/05/2018 21:55

Reacties (8) 

2
07/05/2018 08:09
Cool deze geschiedenis van een vervlogen ministaatje. Had er nog niet eerder van gehoord.
Gymbo tegen Robin93
07/05/2018 12:17
Blijkbaar is deze zeer onbekend bij velen.
1
07/05/2018 01:39
Erg gaaf weer over die verdwenen landen te lezen en deze is ook weer heel interessant
1
Gymbo tegen Yneke
07/05/2018 07:43
En heel dichtbij. Het was zelfs ooit een stukje Nederland
1
06/05/2018 14:07
Deze is echt leuk. Ik had nog nooit van dit landje gehoord. Grote kans dat ik er een aantal keer doorheen ben gereden, dat dan weer wel.
06/05/2018 20:27
Als je al in Kelmis bent geweest ben je idd in het oude Neutraal Moresnet geweest. Verwondert me wel dat je dit landje niet kende.
1
05/05/2018 22:37
Leuk stukje geschiedenis.
1
06/05/2018 13:35
Klein landj dat eigenlijk nooit had mogen bestaan maar het toch bijna 100 jaar heeft volgehouden.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert