Het verhaal van lentegodin Eostre, een sneeuwhaas en regenboogeieren

Door Oxalis gepubliceerd in Religie en levensbeschouwing

5ac62511275cfb951b0a143639121574_medium.Het verhaal van Eostre (spreek uit als Oister), de lentegodin van de Europese Kelten, ook wel Ostara, de lentegodin van de Germanen, is al duizenden jaren oud. Als lentegodin staat zij voor – hoe kan het ook anders – het einde van de winter en het begin van de lente, met nieuwe groei en een terugkerende vruchtbaarheid van de aarde, flora en fauna.

Wat is er bekend over Eostre?

De eerste keer, dat er in geschriften over deze oude lentegodin een vermelding werd gemaakt, was circa 1300 jaar geleden. Het was de Engelse monnik Sint Beda de Eerbiedwaardige (673-735), die in de 8e eeuw in zijn werk De temporum ratione (vrij vertaald: de berekening van tijd), de namen en de herkomst daarvan beschreef van de toenmalige Anglo-Saksische kalendermaanden. De maand Ēosturmōnaþ of Eastermonth (wat wij tegenwoordig april noemen) behoorde destijds toe aan de lentegodin Eostre en was daarom naar haar vernoemd.

334ff776bfb3631ab36d6844eaf51578_medium.Het duurde tot 1835, voordat iemand opnieuw een geschrift aan deze godin wijdde. Het was Jacob Grimm (1785-1863), die in zijn toenmalige werk Deutsche Mythologie de Germaanse versie van de lentegodin, Ostara, onder de loep nam. In Duitsland werd en wordt de maand april immers al van oudsher aangeduid als ôstarmânoth of Ostermonat, een duidelijke verwijzing, dat deze maand in vroeger tijden net als bij de Angel-Saksen naar de lentegodin (in dit geval Ostara) was vernoemd.

Voor de rest werd de lentegodin bijna vergeten. Dat wil zeggen: tot de opkomst (of beter gezegd: terugkeer) van de volgers van Paganisme en Wicca in vooral de 20e eeuw. De volgers hiervan eren en leven met eerbied voor de oude tradities rondom de magie van de natuur, de flora en fauna, de oude goden en godinnen, de aarde en de kosmos. Zij waren het ook, die zoveel mogelijk van de stokoude volksverhalen probeerden te verzamelen om deze in nieuwe print uit te geven. Eostre/Ostara was één van de Keltische/Germaanse oude godinnen, die - verdrongen door het christendom - op deze wijze nog net voor de vergetelheid werd behoed.

Christendom lijft oude tradities in Europa in

Toen Europa in de loop van het eerste millennium werd gechristianiseerd, ontdekten de kerkelijke machthebbers, dat oude goden en godinnen, tradities, vieringen en vereringen niet zomaar één-twee-drie waren uit te bannen. Vaak wendde de bevolking zich schoorvoetend tot de nieuwe religie, maar hield dan eveneens nog vast aan de oude overtuigingen van weleer. Om de overgang sneller en soepeler te doen verlopen, besloten de kerkelijke machthebbers om dan maar die heidense feesten en vieringen zoveel mogelijk met een christelijk sausje te overgieten en deze aldus bij het christelijke geloof in te lijven.

04842585f1db7f1bbdc0c84646b081ca_medium.Het belangrijke midwinterfeest Yule werd bijvoorbeeld de viering van de geboorte van het Christuskind (of die nu in december had plaatsgevonden of niet) en de komst van de lentegodin Eostre viel heel handig samen met pasen oftewel de kruisiging van Jezus Christus (eveneens: of die nu in maart/april had plaatsgevonden of niet).

Van een vrolijke lenteviering veranderde het Eostre- of Ostarafeest (in vroeger tijden zeker) in zwaarmoedige kerkelijke missen en diensten. De grote vuren, die altijd ter ere van Eostre en de terugkeer van de lente werden aangestoken, werden ineens plechtig ‘paasvuren’ genoemd. Maar de naam bleef onder de bevolking voortleven: de godinnennaam Eostre werd in het Engels verbasterd tot ‘Eastern’, in het Duits werd de godinnennaam Ostara verkort tot ‘Oster’, waarmee tot op de dag van vandaag in beide talen het paasfeest wordt aangeduid.

Pasen, paashazen en gekleurde eieren?

f587f7c337913cdc917d5402173382e5_medium.Echter, in de Bijbel komen nergens eieren in combinatie met hazen, laat staan paashazen, voor. Waarom spelen die elementen dan nog steeds zo’n belangrijke rol bij (met name) de Midden- en Noord-Europese viering van pasen? Waarom heeft men het trouwens ook altijd over een ‘Vrolijk pasen!’, terwijl er religieus gezien zoiets vreselijks als een kruisiging wordt herdacht?

Dat heeft zeer waarschijnlijk weer alles te maken met de oude volksverhalen, die van oudsher aan Eostre of Ostara werden toegedicht. Er zijn een aantal van zulke verhalen over de lentegodin en haar jaarlijkse terugkeer naar de aarde in omloop, maar de meest populaire en daarom waarschijnlijk de meest bekende is het volgende verhaal.

Eostre, een sneeuwhaas en regenboogeieren

88867d2c29b85bc1c53100cec87abcbf_medium.Eens, heel heel lang geleden, toen de lente na een lange, koude winter met smart werd verwacht, liet de lentegodin onverhoopt op zich wachten. De aarde bleef bedekt met een dikke sneeuwdeken, mens en dier leden honger en de plantenwereld hield zich voor een groot deel ondergronds schuil. Op een gegeven moment liep een klein hongerig meisje langs de bosrand op zoek naar iets eetbaars. Ze liep verder en verder, maar vond niets; alle eetbare bessen, noten, eikels en kastanjes waren al lang gevonden en opgepeuzeld. Ineens zag ze echter op een open en besneeuwde plek een vogel liggen. De vogel was ernstig verzwakt en stierf bijna van de kou. ea5624268a7b32b2394c6a945d046e06_medium.Het meisje kreeg medelijden, maar ze wist niet hoe ze het diertje kon helpen. In haar radeloosheid sprak zij vanuit haar hart tot Eostre en vroeg de lentegodin om hulp.

Daarop verscheen er plotseling een prachtige regenboog aan de hemel en langs deze regenboog kwam Eostre aangelopen. Ze was gekleed in een gewaad van warm en stralend zonlicht, waardoor de sneeuw eindelijk begon te smelten. De lente was gearriveerd!

Maar helaas was het voor de vogel te laat en kon hij niet meer worden gered. Eostre veranderde hem daarop in een sneeuwhaas, een dier dat veel beter bestand is tegen sneeuw en kou dan een vogel. Tegelijkertijd – zo vertelde zij het meisje – zou van die tijd af aan de sneeuwhaas haar voorbode zijn: b87e21271a0153eebc923e6c452aecd4_medium.zodra de sneeuwhaas namelijk in de bossen zou verschijnen, was dat het eerste teken van de terugkerende lente. Omdat de mensen door de lange winter geen eten meer hadden kunnen vinden en honger leden, gaf Eostre de sneeuwhaas eieren mee in de kleuren van de regenboog, waarlangs zij was afgedaald, om enerzijds de nood onder de mensen te lenigen en anderzijds als viering van de terugkeer van het vruchtbare voorjaar.

8986a2015818635b8e7daae86f7cdbb8_medium.

Op de een of andere manier hebben enkele van de elementen vanuit de oude tradities, vieringen en volksverhalen van onze verre, verre, verre voorouders de tand des tijds blijkbaar weten te doorstaan. Tevens kan dan ook in feite worden verklaard, waarom men in Oost-, Midden- en Noord-Europa de terugkeer van de lente (die meestal rondom pasen plaatsvindt) als iets vrolijks ervaart en viert, in plaats van een stemmige herdenking van een Bijbelse gebeurtenis, die het christelijke pasen eigenlijk is. De koude en donkere winter, die in deze streken nu eenmaal sterker wordt gevoeld dan in het warmere, Mediterrane Zuid-Europa, is dan immers voorbij. De dagen lengen, de zon wordt warmer en daarmee worden de mensen vrolijker. Alle reden voor een feestje!

Eostre in de schaduw van pasen

daa24534dfd23577a51c1674ab36debb_medium.De versmelting van het verhaal van Eostre, haar sneeuwhaas en de regenboogeieren met het christelijke paasverhaal, leeft tot op de dag van vandaag in gedeelten voort. Eostre is daarbij echter ‘naar de coulissen’ verwezen, maar haar symbolen van de terugkeer van de lente (de sneeuwhaas en de gekleurde eieren, tekenen van terugkerende vruchtbaarheid) hebben de vele eeuwen overleefd. En dat alles zou onze hedendaagse gebruiken rondom pasen, van het kleuren van eieren tot en met (niet een sneeuwhaas, maar) een ‘paashaas’, wel eens kunnen verklaren.

Vrolijk pasen!

 

Oxalis.

© 2018, foto's: Office.microsoft.com, Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

7c7024f6244bcbb40f8c2cdfa15702b4_medium.Voor meer artikelen van deze schrijfster, zie bijvoorbeeld:

Wicca-wat-is-wicca?-Een-korte-inleiding

Wicca-leven-in-de-geest-van-Gaia

Wicca-de-weg-van-een-wicca

Wicca-het-Jaarwiel-en-Keltische-seizoensvieringen

Wicca-Keltische-religie-traditie-en-symboliek

Of lees verder op:

https://tallsay.com/oxalis of via

https://oxalisnatuurlijkewegen.wordpress.com/

 

27/03/2018 14:31

Reacties (11) 

1
07/04/2018 00:01
Leuk verhaal...
28/03/2018 21:01
super artikel
Heel graag gelezen!!
29/03/2018 05:30
28/03/2018 09:49
28/03/2018 00:44
Prachtig geschreven en mooi om te lezen.
27/03/2018 20:12
Mooi verhaal. De mooie naam van deze godin zou prima bij een 'nieuwe' tulp passen. Hou somber en koud het buiten ook is met een paar bossen tulpen in huis krijg je binnen gelijk een lentegevoel.
28/03/2018 05:31
Daar heb je helemaal gelijk in!
27/03/2018 13:29
Aha! Dus zo zit dat met de paashaas en de gekleurde paaseieren. Weer wat geleerd!
27/03/2018 13:29
Zou zomaar kunnen!
27/03/2018 13:27
Prachtig om te zien hoe sommige hele oude elementen uit het verre verleden nog steeds een rol blijven spelen. Alhoewel de meeste mensen daar helemaal geen weet (meer) van hebben.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert