Alice Neel, portretschilderes pur sang (2) – haar carrière

Door Asmay gepubliceerd in Kunst en Cultuur

2226e78dfac247702c3ddecf410484c6_medium.Voor Alice was er eigenlijk maar één onderwerp: ze schilderde altijd de Mensheid, maar dan in afzonderlijke individuen, die tezamen weer een beeld gaven van die Mensheid in hun individuele omgeving.

(Zie verder ook deel 1.)

Links: Richards vrouw Nancy met hun tweelingdochters (1971).

Alice Neel op zoek naar de menselijke expressie

cbcb7e33ed14492e4186dbcee61daa17_medium.Ze was vooral geïnteresseerd in de psyche van haar modellen. Soms schilderde Alice mensen, die ze buiten op straat zag, maar meestal zette ze haar model gewoon op een stoel in de hoek van haar kamer en schilderde het portret in de kleuren, die vanuit de persoonlijkheid van het model tot haar spraken.

Links: Alice schildert Hartleys vrouw Ginny (1967).

Haar portretten zijn qua compositie eigenlijk eender, maar verschillen onderling door haar speciale kijk op ‘de emotie van de mens achter de mens’. Zoals Alice plachtte te zeggen: “De grootste marteling in het leven is emotie en daarna jijzelf, want emotie hangt als een molensteen om je nek”.

2ff8965ef4551fb8dbfdeaed4ab28656_medium.Ze hield zich echter niet bezig met de essentie van de menselijke ziel, maar met de menselijke expressie daarvan, het unieke karakter van een persoon. Alice was er namelijk van overtuigd, dat ieder mens een eigen, individuele werkelijkheid bezat; die wilde ze blootleggen en weergeven in haar werk. Haar portretten lijken daardoor soms heroïsch.

Rechts: Men from Rutgers (1980).

Alice Neel, keuzes en opofferingen

Ze voedde haar kinderen op als een alleenstaande moeder; beiden droegen haar achternaam. Alice wilde echter alles: niet alleen de kunst, maar ook een gezin. Ze was altijd de eerste om toe te geven, dat dat niet praktisch was, want de veiligheid, rust, regelmaat en structuur die haar zoons Richard en Hartley nodig hadden om op te groeien, stonden haaks op haar passie voor de kunst, haar relatie met de agressieve Sam Brody en haar sociale leven, waarbij haar apartement soms ‘s avonds of ‘s nachts een zoete inval was voor politiek geëngageerde kunstenaars en studenten.

0b37ee155735269c2820377947b01269_medium.Overal in haar apartement hingen of stonden schilderijen, soms in rijen tegen de muur. Portretten, niet alleen van haar kinderen en zichzelf, maar ook van bijvoorbeeld burgemeester Ed Koch of politica en feministe Bella Abzug. Geld was echter schaars. Na de geboorte van haar twee zoons werd dat meer en meer een probleem. Het gezin bleef maar hopen op erkenning van Alice als portretschilderes, zodat zij geld kon verdienen met haar schilderijen. In de praktijk kostte haar passie voor het schilderen haar meer geld aan doeken en olieverf dan het opleverde; zo verkocht zij jarenlang nauwelijks een werk. Het gezin leefde jarenlang van een bijstandsuitkering.

ea661032a181f03f6736802a5cde696d_medium.Geen van haar beide zoons hadden het begrepen op de kunstenaarswereld. Voor beiden voelde het ongetwijfeld onveilig en onzeker; kunstenaars, zoals hun moeder, stellen immers de kunst op de eerste plaats en pas daarna is er ruimte voor wat anders.

Rechts: Hartley Neel (1966).

Ze deden het gelukkig goed op school en verkregen allebei een volledige studiebeurs; Richard werd advocaat bij een gerenommeerd advocatenkantoor, Hartley werd chirurg in een vooraanstaand ziekenhuis. Alice was enorm trots op hetgeen haar zoons in de maatschappij wisten te bereiken.

Alice Neel, niet trendy in naoorlogse wereld

b22001e3a8a6e97478ed016d36b9bd85_medium.Na de Tweede Wereldoorlog ontstonden veel nieuwe ideeën over kunst en vormgeving in eem nieuwe, machinale, moderne wereld. De nieuwe stroming, die hierna de kunstwereld overheerste, was vooral de abstracte kunst. Alle andere kunstvormen werden jarenlang door het abstracte expressionisme van die tijd overschaduwd.

Links: Puerto-Ricaanse jongens uit de buurt.

Alice woonde en werkte intussen nog steeds in Spanish Harlem, zoals ze altijd had gedaan. Ze gaf (privé-) schilderlessen en schilderde verder in haar eigen realistische stijl. Alleen en zonder contacten met andere kunstenaarscollectieven of galeriehouders, waardoor uiteraard amper bekend was wie zij was en wat zij deed. Voor de destijds invloedrijke mensen in de kunstwereld was het werk van Alice gewoon niet modern, niet geëngageerd, niet trendy genoeg.

Alice Neel en geloof in eigen werk

e5c4a37d2700eea60f70d4718547dc6c_medium.Hoewel er in die eerste naoorlogse decennia zelfs op portretkunst werd neergekeken, bleef Alice trouw aan haar eigen stijl. Hoezeer ze ook werd genegeerd, geminacht en zelfs bespot in het kunstwereldje van die tijd, er was altijd één persoon, die haar werk heel serieus nam: Sam Brody. Hij geloofde oprecht in haar en overtuigde Alice dat ze een groot kunstenares was, toen niemand anders dat nog vond. Alice vergaf hem daarom veel, zoals onder meer de regelmatige mishandeling van Richard en soms ook van haarzelf.

Rechts: Richard Neel (1963).

Eind jaren 1950 bereikte Alice echter haar dieptepunt. Ze had haar hele leven schilderijen gemaakt, die tot dan toe vrijwel onopgemerkt waren gebleven. Alice werd onzeker; ze wilde eindelijk erkenning. Vanaf die tijd nam ze elke uitnodiging om haar werk te laten zien, over haar werk of de kunst in het algemeen te praten aan. Voor een klein honorarium of zelfs voor alleen de reiskosten, met een doos dia’s van haar werk onder de arm, begon Alice op bijeenkomsten, manifestaties, scholen en universiteiten lezingen te geven. Ze werd er een graag geziene gastspreker.

Alice Neel, doorbraak bij de feministen

1c03ea14b515224b678380b37aead16b_medium.In de beginjaren 1960 kwam geheel onverwacht haar tijd in de schijnwerper. Alice was een keer gastspreker bij een vrouwenmanifestatie. Toen zij naar het toilet moest, stond er een schier eindeloze rij vrouwen voor de paar beschikbare toiletten.

Links: schrijfster en actrice Alice Childress (1950).

Alice werd het zat: ze liep naar de kant, tilde haar rok op en plaste en plein public! (Schilder Jackson Pollock had ooit iets dergelijks gedaan in een open haard.) Ze haalde er in ieder geval elke krant in het land mee en de Amerikaanse feministen sloten haar in hun hart.

2a6f964e67531d29f8c78fc3d66b202a_medium.Als alleenstaande en werkende moeder werd Alice al snel als feministe avant la lettre neergezet en ze kreeg een soort voortrekkersrol in de vrouwenbeweging toebedeeld.

Links: Alice aan het werk (1975).

Toch zag Alice zichzelf niet als een femiiste; ze wilde zoals altijd gewoon vrij haar eigen koers varen en weigerde zich in een vakje van de vrouwenbeweging te laten stoppen.

Maar alle aandacht betekende wel haar doorbraak. Vòòr de vrouwenmanifestatie had Alice een aantal bewonderaars, maar op een kleine schaal; erna kreeg zij al snel een landelijk platform. Er werden ineens tentoonstellingen met enkele van haar werken georganiseerd, in 1970 schilderde ze de feministische activiste Kate Millett voor de cover van Time Magazine. (Millett weigerde echter urenlang voor Alice te poseren; Alice gebruikte daarom een foto als basis.) Later kreeg ze nog een opdracht voor een cover: een portret van president Roosevelt.

ceb2fb26ba77853b3502442535130e2f_medium.affde8265cf30c14bac10c5f470219f2_medium.

 

 

 

 

 

 

 

Alice Neel eindelijk erkenning

In 1974 kreeg Alice eindelijk een grote solo-tentoonstelling in het Whitney Museum for American Art, in Manhattan, New York. De organisator, Jack Bauer, exposeerde 60 van haar werken en wilde Alice ermee eren voor vijf decennia figuratieve kunst.

7a3e02b5fef273f55456a41b991dc8f9_medium.

De Whitney-tentoonstelling bleek het definitieve keerpunt in haar carrière, want het bracht Alice onder de aandacht van het grote publiek. Ze was al snel de bekendste en populairste portretschilderes van de Verenigde Staten.

In 1976 werd Alice verkozen tot lid van de prestigieuze Amerikaanse Academy of Arts and Letters, een eer waar zij zeer mee in haar nopjes was. Ook verwierf Alice een aantal bijzondere onderscheidingen, waaronder de in 1979 door president Jimmy Carter aan haar uitgereikte National Women’s Caucus for Art Award voor uitzonderlijke prestaties.

Tot slot

Alice Neel slaagde er in om portretschilderen nieuw leven in te blazen in een tijd, toen dat volslagen uit de mode was. Haar vermogen om zich niet druk te maken om de structuur, maar die toch te realiseren, haar beheersing van de ruimte (ze wist precies welke details ze weg kon laten en op welke ze de nadruk moest leggen) was fenomenaal. Haar stijl was tegelijk intiem en heel direct.

5ca110b492898c4dd474217e289bfa24_medium.In 1980 begon ze aan haar laatste (naakte) zelfportret, maar toen zij darmkanker bleek te hebben, bleef het enige jaren onafgemaakt staan. Alice onderging diverse behandelingen in het ziekenhuis. Op het laatst van haar leven kreeg zij een uitnodiging om bij te dragen aan een tentoonstelling van zelfportretten in de Harold Reed Gallery in New York. Overtuigd en gesteund door haar zoon Richard, maakte zij haar zelfportret als naakte 80-jarige af en zond het als haar bijdrage in. Het werd haar laatste doek. Op 13 oktober 1984 overleed Alice Neel in het ziekenhuis, omringd door haar familie.

In 2007 verscheen er een bijzondere documentaire als eerbetoon aan haar leven en haar kunst, gemaakt en geregisseerd door Hartleys zoon (en dus Alices kleinzoon) Andrew Neel.

 

ASMAY.

© 2018 Foto's: Asmay, Office.microsoft.com, Pixabay.com.

 

520485db7ed51373d7dacd5e3b2a4200_medium.Zie ook:

Alice-Neel-portretschilderes-pur-sang-(1)-haar-leven

Dimitri-Ermakov-fotograaf-van-een-vervlogen-wereld

Horst-P-Horst-modefotografie-tot-kunst-verheven

Robert-Doisneau-subliem-straatfotograaf-van-Parijs

Steve-McCurry-de-fotograaf-achter-The-Afghan-Girl

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

11/03/2018 07:49

Reacties (13) 

1
03/04/2018 11:54
De tijd waarin ze leefde en onzekerheid zullen zeker hebben meegespeeld wat haar moeilijke levensloop aangaat neemt niet weg dat ze van een en ander niet vies was sterker nog de kunst en het persoonlijk welbehagen ging boven het welzijn van haar kinderen, maar goed wie ben ik om daarover te oordelen.
Asmay tegen Mippel
03/04/2018 11:57
In ieder geval heeft zij nog zelf voor haar zoons kunnen zorgen; de respectievelijke vaders lieten het allemaal afweten.
1
03/04/2018 11:10
Smaken verschillen om het even wat het is. Dat ze een moeilijke levensloop heeft gehad gun je niemand maar heeft waarschijnlijk te maken met de keuzes die ze gemaakt heeft.
Asmay tegen Mippel
03/04/2018 11:32
De keuzes, de tijd waarin ze leefde en haar eigen onzekerheid over hetgeen ze kon - het zal zeker allemaal hebben meegespeeld. Desalniettemin een groot talent in de portret-schilderkunst.
1
11/03/2018 16:18
Portretschilderen vind ik persoonlijk een van de moeilijkste schilderkunst die er tussen zit en ik heb dan altijd bewondering voor hen die het kunnen, Alice schildert het op speelse wijze, het vrij jaar eigen koers varen zie ik daarin wel terug. Interessant om de schilderes achter de doeken wat beter te leren kennen dankzij jouw artikel.
11/03/2018 10:30
Ik ben haar naam wel eens tegengekomen, maar het is mijn stijl niet.
De verheerlijking van de lelijkheid van de mens ligt mij niet zo, net zo min de idealisering.

Het zogenaamd 'expressionistisch realisme' of 'realistisch expressionisme' is trouwens een product van de jaren tien tot twintig van de vorige eeuw: bijvoorbeeld Die Brücke, de 'Blaue Reiter', August Macke, Kokoschka, Franz Marc en Emil Nolde, en als voorloper zelfs Van Gogh. Ook de Fauvisten in Frankrijk. Dat paste toen beter in de tijd.
Haar moeilijke levensloop heeft ze volgens mij voor het overgrote d...
1
11/03/2018 12:58
Ik vind haar stijl mooi; het is eigen, onopgesmukt en echt. Ik denk niet dat Alice Neel een bestaande stijl gevolgd heeft; het was gewoon haar kijk op de mens en haar manier van schilderen. Je oordeel over haar als mens vind ik overigens wel heel kort door de bocht.
11/03/2018 15:18
Het kan dan wel kort door de bocht zijn, maar haar persoonlijke keuzes: de voorliefde voor gewelddadige mannen, haar artistiek ideaal boven het eigen lot en dat van haar kinderen stellen, de bijna levenslange armoede - dat alles wijst op een gestoorde persoonlijkheid. Daar waren protestfiguren als b.v. Janis Joplin of Jimmy Hendrix nog slimmer, maar die waren dan meestal weer verslaafd.
Het zijn allemaal zwaar geobsedeerde randfiguren die op een gegeven moment in de trend vallen - als ze geluk hebben. Zo zijn er nog honderden of zelfs duizenden die dat nooit lukt.
Technisch was zi...
1
11/03/2018 09:06
Heel mooi vervolg.
Het is erg dat zo'n kunstenares die lange harde weg heeft moeten afleggen om erkend te worden.
Haar schilderijen zijn verscheiden en heel mooi!

Ik heb heel wat bijgeleerd door deze artikelen!
1
11/03/2018 08:48
Wat een verscheidenheid in gezichten, uitdrukkingen en persoonlijkheden! Een groot talent, deze vrouw.
1
Asmay tegen Oxalis
11/03/2018 08:49
Dat is zeker waar.
1
11/03/2018 08:45
Heel boeiend, een leven vol werk en kunst en dan eindelijk die erkenning aan het eind.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert