Chinees Nieuwjaar, volgens de maankalender

Door ZiaRia gepubliceerd in Religie en levensbeschouwing

dcc682bf18d4bb9a885af74a7e1d367e_medium.Het Chinese Nieuwjaar is de eerste dag van het nieuwe jaar volgens de oude Chinese kalender. Deze verschilt van de westerse (Gregoriaanse) kalender, die op de ommeloop van de aarde rondom de zon is gebaseerd; de Chinese kalender is namelijk vooral gebaseerd op de ommeloop van de maan rondom de aarde.

Chinese maankalender is oeroud

Eigenlijk is de Chinese kalender niet een zuivere maankalender, maar een zogenaamde maan-zonnekalender.

36f2f8089fb5fd41964e73bd315f894b_medium.De oorsprong ervan stamt uit de astronomische observaties van de zonnestand op aarde en de diverse fasen van de maan. Algemeen wordt aangenomen, dat de Chinese kalender werd ingevoerd door keizer Huangdi (of ook wel Huang Ti) ergens rond 3000-2600 voor Chr. Volgens de legende zou de keizer de kalender al hebben ‘uitgevonden’ in 2637 voor Chr. Echter, volgens andere bronnen zou het zijn minister, Ta Nao, zijn geweest, die de eerste kalender uitwerkte. De kalender zou toen Chia-tzu of Kan-chih hebben geheten (vrij vertaald: het systeem van de cyclische karakters). Dat de Chinese maankalender eeuwenlang in gebruik is geweest, werd bevestigd door de archeologische vondst van de zogenaamde Shang-orakelbeenderen uit de 14e eeuw voor Chr; zij gaven het bewijs voor het dagelijkse gebruik van de Chinese maankalender, lang vòòr het bestaan van de oude Romeinse kalenders.

Hoe werkt de Chinese maankalender?

Het Chinese jaar telt – net als het westerse zonnejaar – 12 maanden. Omdat de maan echter gemiddeld 13 keer per jaar rondom de aarde draait, zit hier een discrepantie. Het betekent, dat een gewoon jaar van 12 maanden maar 353-355 dagen telt, hetgeen er voor zou zorgen dat het maanjaar uiteindelijk erg uit de pas gaat lopen in verhouding tot het zonnejaar. Ter correctie hiervan wordt in een schrikkeljaar een hele maanmaand bijgeteld. Zo’n schrikkelmaand komt in de Chinese kalender zo ongeveer om de 3 jaar voor en het schrikkeljaar telt dan 13 maanmaanden oftewel 383-385 dagen. Hierdoor wordt het eerder opgelopen tekort weer gecompenseerd. De naam van de schrikkelmaand is overigens dezelfde als die van de voorgaande maanmaand (deze duurt praktisch gezien tweemaal zo lang).

Van maankalender naar zonnekalender

De westerse Gregoriaanse kalender ontstond in 1582 om de fouten in de vorige, Juliaanse, kalender te corrigeren. Deze kalenders waren vanaf het begin geënt geweest op de astronomische observaties van de bewegingen van de zon. Het duurde enige tijd voordat de aangepaste Gregoriaanse kalender door alle landen in Europa en later in de overzeese koloniën werd ingevoerd.

56d710feac110a7f5972180ee3e3dc16_medium.Het duurde zelfs tot 1912, voordat de Gregoriaanse kalender ook in China geldig werd verklaard. Echter, het grootste deel van het (platte-) land bleef trouw aan de oude Chinese maankalender. Dit veranderde pas op 1 oktober 1949: op die datum beval Mao Zedong, de toenmalig nieuwe leider van de communistische Volksrepubliek China, onder meer dat de geldige kalender voortaan de Gregoriaanse kalender zou zijn. Sindsdien mocht de oude Chinese maankalender in China niet meer worden gebruikt. Buiten China en (na de dood en politieke val van Mao Zedong) ook in China wordt de traditionele Chinese kalender weer in ere gehouden, maar nu alleen nog gebruikt voor het vaststellen van de data van de traditionele Chinese feesten en festivals.

Wanneer is het Chinees Nieuwjaar?

Maar wanneer is het Chinese Nieuwjaar dan precies? Hoe bepaalt men dat? Volgens de Nationale Universiteit van Singapore zijn hier een aantal basisregels voor.

  • Allereerst valt het Chinese Nieuwjaar van oudsher tussen de winterzonnewende (rond 21 december) en de lente-equinox (rond 21 maart). 2968295ff2b782b6135cc58d1555c9cf_medium.Daarbij geldt, dat het Chinese Nieuwjaar de Nieuwe Maan moet zijn, die het dichtst ligt bij de lente-quinox (het begin van de lente) op het noordelijk halfrond. Deze Nieuwe Maan wordt ook wel Lìchūn genoemd.

  • Bovendien zal het Chinese Nieuwjaar altijd vallen binnen de periode van 21 januari tot 21 februari.

  • Meestal zullen deze basisregels voldoende zijn voor de bepaling van de juiste datum, maar het kan voorkomen, dat Lìchūn zo ongeveer midden tussen twee Nieuw Manen in valt, zoals dat bijvoorbeeld het geval was in 1985 en in 2015. Een volgende regel is daarom, dat het Chinese Nieuwjaar elk jaar ongeveer 11 dagen eerder zal plaatsvinden dan het vorige jaar.

  • Echter, als dat betekent dat het dan buiten de gestelde periode van 21 januari tot 21 februari zou vallen, wordt een schrikkelmaand ingevoegd: het Chinese Nieuwjaar verspringt dan ineens naar 18-19 dagen later. Niet altijd zo eenvoudig dus, om het Chinese Nieuwjaar op de kalender te zetten.

Wat zijn de gebruiken rond het Chinese Nieuwjaar?

Het Chinese Nieuwjaar is het belangrijkste en het langstdurende van alle traditionele Chinese feesten en festivals. Het wordt behalve in China en Zuidoost-Azië gevierd in alle Chinese gemeenschappen wereldwijd. Maar wat doe je tijdens dit festival nog meer dan feesten?

  • Allereerst worden er op het huisaltaar offers aangeboden aan de huisgoden.

  • Daarnaast e596f9eaf55f6dff9b470e16a2768e02_medium.draagt men zoveel mogelijk nieuwe kleding en dan bij voorkeur in de kleur rood. Daarnaast geeft men elkaar ook wel geldelijke geschenken in rode enveloppen. De kleur rood is belangrijk in de Chinese traditie: rood staat namelijk voor vuur en symboliseert geluk, welvaart en vreugde. De kleur is daarom overal te vinden tijdens niet alleen het Chinese Nieuwjaar, maar ook tijdens andere traditionele en familiefeesten.

  • Er worden grote maaltijden bereid om samen met familie en vrienden te genieten; de zogenaamde ‘zeven gelukbrengende gerechten’ zullen hier altijd deel van uitmaken. Deze schotels worden vooral geserveerd voor hun symbolische waarde; zeker op de avond van het Nieuwjaar worden zij gezien als gelukbrengend voor het komende jaar.

aabf69bcfca69b8a50f08827a9dc5bd8_medium.

  • Op straat worden feestelijke parades gehouden met de traditionele leeuwen- en drakendansen, maar ook met acrobatische shows. ebea06c25fc235f354db0a087687f88f_medium.De leeuwendans (zie foto rechts) is een traditionele dans, waarbij dansers met fraai gemaakte leeuwenkoppen de bewegingen van een leeuw nadoen. De leeuwendans wordt opgevoerd bij traditionele Chinese feesten en festivals om geluk te brengen. De drakendans wordt vooral uitgevoerd tijdens het Chinese Nieuwjaar. De draak staat in feite symbool voor (het oude) China. Ook de draak wordt gezien als geluksbrenger; daarbij gaat men er vanuit, dat hoe langer de draak in de dans is, hoe meer geluk de gemeenschap mag verwachten.

  • Verder 7d83c905131cf09916a683bbfa75cf73_medium.wordt er veel lawaai gemaakt, in de vorm van muziek, waarbij veelvuldig gedrum, gongslagen en cymbaalslagen te horen zijn, en in de vorm van afgestoken vuurwerk. Dit alles is om boze geesten te verjagen, hopelijk voor het hele komende jaar.

Duur van het Chinese Nieuwjaar

Voor wat betreft de viering van het Nieuwjaar komen wij westerlingen er, in vergelijking tot de Chinezen, bekaaid vanaf. In plaats van slechts 1½ dag (Oudejaarsavond en Nieuwjaarsdag) vieren zij maar liefst 15 dagen feest! De viering begint traditioneel op de avond vòòr de Nieuwe Maan, die het Chinese Nieuwjaar inluidt, en eindigt op de 15e dag van de eerste kalender(maan-)maand met Yuan Xiao oftewel het Lampion Festival. In 2018 start het Chinese jaar op 16 februari en duurt tot 2 maart.

Lampionnen en raadsels

f2f599ee1fe0d024547be6b2a5430638_medium.Tijdens het Lampion Festival is het gebruik, dat kinderen (en hun ouders) met brandende papieren lampionnen ‘s avonds naar de tempel gaan om offers te brengen en dank te zeggen. Daarnaast staan er traditioneel Chinese raadsels op de lampions geschreven of getekend, die men dan gezamenlijk zal proberen op te lossen. De raadsels kunnen verwijzen naar Chinese filosofie of gezegdes, historische of literaire figuren, regio’s of steden in China. Meestal geven de oplossingen een boodschap van wijsheid en hoop. De raadsels zijn lang niet altijd eenvoudig en worden wel ‘literaire tijgers’ genoemd, die soms – net als de echte tijgers – moeilijk te ‘vangen’ zijn. De raadsels blijken ieder jaar weer een bron van enerzijds hersengeknars en anderzijds vermaak voor jong en oud te zijn.

d91b242974c0dddeaa52209bd573c07c_medium.

 

Verteld door:

© ZiaRia.

(2018) Foto's: Office.microsoft.com, Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

ba5ef69c9e3c1e758648c7847482080b_medium.Kijk voor andere artikelen en verhalen eventueel ook eens naar:

Chanoeka-het-Joodse-feest-van-de-lichtjes

Kwanzaa-het-seizoensfeest-van-de-Afro-Amerikanen-in-de-Verenigde-Staten

Sakura-in-Japan-festival-van-de-kersenbloesem

of naar het artikel van collegaschrijver Rob:

Chinees-nieuwjaar-of-Lentefestival

Of lees verder op:

https://tallsay.com/ziaria of

https://ziariasblog.wordpress.com/

15/02/2018 13:19

Reacties (7) 

1
17/02/2018 17:08
heel mooi en duidelijk artikel
Interessant ook!
1
16/02/2018 08:51
Prachtig artikel, met veel plezier gelezen.
1
15/02/2018 23:57
Een paar dingen wist ik, erg leuk om er wat meer over te lezen.
1
15/02/2018 16:29
Mooi toch, deze verschillen tussen culturen?
Leuk artikel!
1
15/02/2018 14:22
Boeiend, deze info over een oeroud, maar voor ons toch nog redelijk onbekend feest.
1
15/02/2018 14:16
Mooi artikel. Interessant ook, al die weetjes over de maankalender in China,
1
15/02/2018 14:14
15 dagen en een avond/nacht feest! Dat noem ik nog eens een nieuw jaar inluiden.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert