Maretak, ook bekend als heksenkruid of duivelsnest

Door Yneke gepubliceerd in Mens en Natuur

De maretak (Viscum album) is een groenblijvende plant uit de sandelhoutfamilie (Santalaceae). Deze plant leeft op bomen. Het afgelopen weekend tijdens het wandelen bij Oostvoorne zag ik bomen met hele grote vogelnesten, dat dacht ik tenminste. Dichterbij gekomen zag ik dat het geen nesten waren maar andere grote bollen. Het leken wel hanging baskets.

19f3d1f3a30c0b7e50eb5a5e54830b4f_medium.

Thuis heb ik bij google bomen met grote bollen ingetikt en zo kwam ik bij de maretak terecht. Ik had het nog nooit zo gezien in de bomen als bij die bomen in Oostvoorne. De maretak leeft op bomen en is een halfparasiet, voor zouten en voor water is het afhankelijk van zijn gastheer/vrouw. De maretak wordt ook wel vogellijm of mistel genoemd of met de Engelse naam misletoe aangeduid, de maretak wordt tegenwoordig ook met succes gekweekt.

De maretak komt in geheel Nederland en België voor. In Zuid-Limburg komt deze vrij algemeen voor. Dit geld niet voor de rest van Nederland, dat verklaart waarom het me nog niet eerder zo was opgevallen, die kale bomen met die vreemde grote bollen erin.

De witte besachtige vrucht wordt door de vogels verspreid. Deze worden genuttigd in de oksels van de bomen, het zaad blijft daar liggen en ontkiemt. De wortel groeit vervolgens in de boom. De zaden worden niet verteerd en hebben een kleverige laag, vandaar de naam vogellijm.

5f4a0bd34e9c6017f197635ab14a65dd_medium.

Namen die aan de maretak worden gegeven zijn;

  • Boomkruid
  • Duivelsgras
  • Duivelsnest
  • Hamschel
  • Hamspoen
  • Heksennest
  • Holster
  • Hulster
  • Kersterhout
  • Lijmkruid
  • Mattekruid
  • Mistel
  • Mistletoe
  • Priemst
  • Raamsch
  • Slangentong
  • Viscus

d8dd22ea52129c6fdf6d99238b61ecfc_medium.

Culturele betekenis

  1. De maretak wordt soms als versiering opgehangen tijdens de kerst en oud en nieuw.
  2. Het Duitse woord voor heksenbezem is mahrenest, 'mare' betekent heks, nachtmerrie, nachtelijke kwelgeest of spook (Morrigan, koningin van de maren).
  3. De maretak bestaat als heksenkruid.
  4. De maretak werd aan balken gehangen om zo de mare te verjagen en het vee vruchtbaar te houden.
  5. Bij de Germanen en Kelten was de maretak een heilige plant die in hun magische vruchtbaarheidsrituelen een belangrijke rol speelde. Volgens Plinius de oudere sneed een in wit gekleede druïde in de midwinterceremonie met een gouden sikkel de maretak uit de heilige eik. De afgesneden plant mocht de grond niet raken en werd in witte doeken opgevangen. Daarna slachte de druïde de offerdieren en dompelde de maretak in water die dan als bescherming tegen onheil en ziektes werd gebruikt. De offergaven waren voor de geesten van de vruchtbaarheid zoals de godin Freya.
  6. In de Noorse mythologie wordt Baldr door zijn blinde broer Hodr gedood met een pijl met de punt van een maretak, hiertoe aangezet door Loki de god van de chaos. Volgens de mythologie is de maretak het enige waarvoor Baldr kwetsbaar is.
  7. In de strips Astrix en Obelix gebruikt de druïde Panoramix maretak als onderdeel van zijn geheime toverdrank voor onoverwinnelijkheid. Het gaat dan over de 's winters bladloze Loranthus europaeus, die op eiken groeit.
  8. Viscositeit is de mate van stroperigheid van vloeistoffen ontleent zijn naam aan Viscum, de botanische naam van het geslacht van de maretak. In de middeleeuwen werden de bessen van de plant gekookt tot een stroperig en plakkerige substantie; de vogellijm. Deze werd uitgesmeerd op lijmstokken, een vogel die erop ging zitten kon vervolgens niet meer weg.
  9. De maretak staat in de kruidengeneeskunde bekend als een plant met medicinale eigenschappen. Hierna is onderzoek gedaan, met name naar toepassingen in therapie bij kanker.

c7a1045c9468f767ee022df925919594_medium.

De maretak is een struikachtige halfparasiet met smalle geelgroene lederachtige blaadjes. Het is een "geheimzinnige" plant die op Canadese populieren, lijsterbessen, hoogstamfruitbomen, een bepaald soort spar en op eiken groeien. Deze bomen met de maretakken die op de foto's bij dit artikel staan, staan in Oostvoorne.

https://nl.wikipedia.org/wiki/Oostvoorne

Het is een bijzonder gezicht en het komt inderdaad wel geheimzinnig over, nadat ik doorhad dat het geen vogelnesten waren werd ik er nieuwsgierig naar.

613cad2bd27d0247a0a04592ec42a714_medium.

Bedankt voor het lezen.

-Yneke-

17/01/2018 03:43

Reacties (24) 

1
17/01/2018 21:25
Hé wat een openbaring !!
Elke keer als wij naar Schaffen rijden, zien we die soort 'oude vogelnesten' (dacht ik) in de hoge bomen!

Dit is wel een héél interessant artikel hoor!
1
18/01/2018 03:47
Dankjewel Chrisrik ;-)
1
17/01/2018 16:11
Mooi gezicht,
Fijn dat je het even uitgezocht hebt voor ons.
Leuk artikel van gemaakt.
1
Yneke tegen Josh
18/01/2018 03:46
Dankjewel Josh, mijn nieuwsgierigheid leidde daartoe en het delen daarvan is ook erg leuk om te doen.
2
17/01/2018 14:48
Ja, dat zijn inderdaad Maretakken die je hebt gefotografeerd. Bij ons zie ik ze ook heel veel in de bomen. Heel veel mensen denken (nog steeds) dat het (oude) vogelnesten zijn.
Mooi foto's.
1
18/01/2018 03:45
Ik was één van die vele mensen, nu weet ik dat het de maretak is. Dankjewel Theun
2
17/01/2018 13:40
Ook in Frankrijk komen ze heel veel voor. Vooral op zacht hout. Ik betwijfel overigens ten zeerste of ze ook op eiken voorkomen. Eikenhout is erg zuur van zichzelf en biedt daardoor weinig mogelijkheden tot ontkiemen van parasieten in zijn bast. Ik heb ze in Frankrijk in elk geval nog nooit op eiken gezien. Wel in populieren, wilgen, esdoorn en ander zachthout soorten.
1
18/01/2018 03:43
De eik is inderdaad een boom die zich flink weet te weren tegen de maretak, juist om die zeldzaamheid dat dat gebeurt ontstond de symboliek van maretak : "eeuwig groen, de overwinning op de dood" van de levenskracht en wedergeboorte werd groter door de combinatie met de macht van de koning der bomen de eik. Volgens Plinius de oudere sneed een in wit geklede druïde in de midwinterceremonie met een gouden sikkel de maretak uit de heilige eik, juist om die zeldzaamheid dat het op een eik groeide werd het voor de druïden als een kracht van onoverwinnelijkheid gezien, zo gaat het verhaal wat ik t...
2
17/01/2018 11:45
Ik kende het wel uit de Asterix en Obelix (....). Weer wat geleerd!
Yneke tegen Fresse
18/01/2018 03:25
;-) ik ook, wist dit niet, dacht eerst dat het vogelnesten waren, erg veel
vond ik dat wel. Dankjewel Fresse
1
17/01/2018 09:40
Ik ken ze wel, maar zelf heb ik ze helaas niet. Tegen de kerst koop ik regelmatig zo'n bolletje en hang hem op op het terras. Elke keer weer probeer ik ze in bomen te zaaien, maar dat is nog nooit gelukt helaas. Hier zitten de bomen vol met klimop.
Leuk artikel weer!
1
18/01/2018 03:25
Dat zat ik dus ook aan te denken het eens te proberen of het hier in de stam van de dit jaar gekapte spar zou lukken, maar als het bij jou niet gelukt is vermoedt ik dat het hier ook niet zal lukken. Mooi dat je die met kerst elke keer ophangt. Dankjewel Zevenblad
1
17/01/2018 09:29
Hier wist ik niet zoveel van af... mooi en interessant artikel!
Yneke tegen Ktje
18/01/2018 03:23
Dankjewel Ktje
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert