Grof vuil langs de weg

Door Zevenblad gepubliceerd in Persoonlijke ervaringen

Dit is een (waar gebeurd) verhaal dat ik enkele jaren geleden op Plazilla heb geplaatst: het schoot mij weer te binnen toen ik vanmorgen over de kringloopbelevenissen van Theun las. 

Ik ga niet vaak naar dat soort 2e handswinkels, maar soms is er een  stuk van een oud servies gesneuveld en ben ik op zoek naar vervanging.  Een bezoek aan een kringloopwinkel loont overigens ook altijd als ik weer nieuwe bloempotten nodig heb. Het verschil met de prijzen bij Intratuin is enorm, en de keuze is ook vaak groter.

Maar nu het oude schilderij.

Het was in één van de grotere dorpen waar ik regelmatig doorheen rijdt. Een miezerige dag met motregen, en kletsnat grof vuil langs de weg.
Ik ben niet zo erg geïnteresseerd in andermans afgedankte spullen, maar mijn aangeboren nieuwsgierigheid verleidt mij toch regelmatig om met een half oog naar rechts te kijken en te registreren wat men zoal kwijt wil: de obligate kapotte TV's, stereo installaties en videorecorders, de IKEA-bedden en -banken waar men kennelijk doorheen gezakt is, de bijbehorende matrassen en de kartonnen dozen: nee, daar mag een ander in snuffelen.

Je hebt mensen die er in graaien en hun vondsten dan weer op een vlooienmarkt of op Marktplaats verkopen, maar die gaan meestal in alle vroegte systematisch bij de trottoirs langs en nemen alles mee wat nog enige waarde heeft: voor de handel. Van oma's theepotje tot aan afgedankte teddyberen en lang geleden gehaakte of geborduurde, muffig ruikende tafelkleden toe.

Deze ochtend had ik geen haast, maar gezien het weer was het ook niet echt een aanlokkelijk idee om uit de auto te stappen, toen ik het gemolesteerde schilderij tussen 2 oude stoelen zag staan. Ik deed het toch, uit pure nieuwsgierigheid.
Halverwege de stoep wilde ik al weer omkeren toen ik zag dat zowel de (foeilelijke) lijst als ook het spieraam gebroken waren, maar ik kon van die afstand toch wel zien dat het olieverf op doek was - in elk geval geen goedkope op linnen afgedrukte reproductie uit een meubelzaak. Vrij groot ook, ongeveer 1,10 m bij 80 cm.
Ik aarzelde even en ging nog een stap dichterbij. Het zou toch niet echt....?

e457869067471e788f94b55fcde7bf4c_medium.
Een laat zestiende tot vroeg zeventiende eeuws bijbels tafereel, kennelijk de terugkeer van de verloren zoon voorstellend. De vader met een tulband op die bij zijn voordeur de zoon omarmt, aan de zijkant een stel hevig geëmotioneerde buren of familieleden die dat zo te zien maar opmerkelijk  vonden. In de verte een middeleeuws kasteel op een rots.

Het geheel was in een nicotine-achtig bruine waas gedompeld  alsof het een eeuw lang in een rokerige kroeg of boven een open haard gehangen had.
Het was mijn genre niet, verre van dat. Toch vroeg ik mij af wat voor kleuren er te voorschijn zouden komen als je het doek schoon zou maken.
Ik hakte de knoop door en nam het gehavende schilderij mee. Je weet tenslotte maar nooit.

Thuis meteen naar de zolder waar ik mijn gereedschap en hulpmiddelen bewaar. De lijst verwijderd, met houtlijm het spieraam geplakt (ja, dat was oud eikenhout, met wormgaatjes!), met lijmklemmen gefixeerd en al vast op een hoekje met een linnen doekje en terpentine iets van de bruine smurrie weggeveegd: groen! Hé hé! Het zat dus niet in de vernislaag maar er bovenop.
De volgende dagen was ik uren bezig met schoonmaken, en het schilderij werd steeds fleuriger. De hemel werd weer een beetje blauw, de natuur weer groenachtig en de mensen bleken in vrolijke kleuren gekleed te zijn. Helaas kon ik nergens een signatuur vinden.

Dat het geen schilderij uit de Gouden Eeuw kon zijn was mij intussen ook wel duidelijk: die werkten meestal met grotere afmetingen en op panelen - voor grote huizen of kerken. Dit was nu typisch het formaat voor een boerderij of een logement, voor boven de zitbank in de mooiste kamer.

Ik belde uiteindelijk een veilingmeester in de stad op: die wilde het  doek wel bekijken.

Wij kwamen er samen redelijk uit: Benezit (het beste lexicon voor oudere Nederlandse kunst) erbij en een aantal veilingcatalogi - daar vonden wij vergelijkbare stukken. Het waren 19e eeuwse 'vrije' kopieën van oude meesters.
U weet misschien wel: die dingen waarmee halverwege de 19e eeuw onbekende arme schilders, met voldoende techniek maar zonder eigen inspiratie, door de dorpen trokken om ze aan burgers en buitenlui te verkopen. Het waren geen vervalsingen in strafbare zin, want ze waren niet gesigneerd en ze werden ook niet als meesterwerken uit de Gouden Eeuw verkocht. Om intellectuele eigendom maalde toen nog niemand.

Kennelijk had zo iemand in dat dorpje gescoord, bij een vrome plattelander die wel iets in de gelijkenis van de verloren zoon zag.

Wie de beunhaas was zullen wij nooit weten, maar kennelijk had hij een schilderij van Jacob Pynas als voorbeeld genomen. De broers Jan Symonsz Pynas (ca. 1583, Alkmaar, tot 1631, Amsterdam) en Jacob Symonsz Pynas (ca. 1592, Haarlem of Amsterdam tot na 1650, Delft?) waren kunstschilders in Nederland tijdens de vroege Gouden Eeuw.
Uit Wikipedia:
'De gebroeders Pynas behoorden tot een groep post-maniëristische schilders van historiestukken uit het begin van de 17e eeuw die van grote invloed waren op Rembrandt van Rijn en daarom de Pre-Rembrandtisten genoemd worden.
Rembrandt was in alle waarschijnlijkheid enkele maanden in de leer bij Jacob Pynas. Volgens sommige kunsthistorici imiteerde Rembrandt de bruine toon van Jacob Pynas.'

Ik gooide er, om een lang verhaal kort te maken, 220 gulden voor een beschaafde lijst tegenaan: bruin met een smal gouden randje. Dat haalde het hele schilderij op. De richtprijs werd bepaald op 900 gulden, en bij de eerstvolgende veiling werd het 'grof vuil' verkocht voor 800 piek. Daarvan kreeg de veilinghouder de toen nog gebruikelijke 20 %, en na aftrek van mijn kosten incl. de lijst bleven er zo'n 400 gulden voor mij over.
Gezien de uren die ik er aan besteed had was het minder dan wat een loodgieter toen rekende. Maar toch had ik er een hoop plezier aan gehad.


Als het een echte Pynas geweest was had die toen meer dan twee ton opgebracht. Maar dan was die ook naar Christie's gegaan in plaats van naar onze 'stadse' veiling. Gehouden had ik hem in elk geval niet.

Ik ben nu eenmaal geen vrome plattelander.

 

10/01/2018 13:30

Reacties (17) 

1
12/01/2018 18:12
Heerlijk verhaal. Ik heb dergelijke ervaringen alleen met oude boeken, nog niet met schilderkunst.
Bedankt dat je de naam 'Benezit' noemt. Ik wist niet dat het bestond. Misschien een nieuwe hobby? ;)
12/01/2018 19:37
Als het je alleen om Nederlandse kunst gaat kom je ook een heel eind met Pieter A. Scheen (2 vol.) In de wandeling 'de rode Scheen'.
https://veiling.catawiki.nl/kavels/13465251-pieter-scheen-lexicon-nederlandse-beeldende-kunstenaars-1750-1950-2-delen-1969-1970?gclid=EAIaIQobChMIv7idt4bT2AIVD50bCh04fwPnEAAYASAAEgJXH_D_BwE
Benezit beslaat zo ongeveer alles. Ik heb de 10 vol. editie (de blauwe) van 1976. De supplementen heb ik niet (4 vol.)
1
12/01/2018 11:55
en interessant om te lezen 'hoe' ik een fout in mijn reactie kan verbeteren :-)
Nooit te oud om bij te leren hé :-)
1
12/01/2018 11:53
Leuk verhaal en fijn om wat poetswerk te kunnen doen.
En toch fijn dat je er nog iets voor terugkreeg
1
10/01/2018 22:37
Dank je wel ..ik wist dat idd niet
1
10/01/2018 19:15
dat was dus leuk en niet leul
10/01/2018 19:34
Je weet toch dat je correcties op je eigen reacties aan kunt brengen? Even weer terug naar het onderwerp, en dan klikken op 'bewerk', rechts boven je reactie, naast de 'duimen'.
1
10/01/2018 19:15
leul en het toont maar weer eens dat alles zo zijn waarde heeft
1
10/01/2018 18:51
Een kostelijk verhaal! Menselijk poetswerk op oud linnen. Ach en ja ....de uitdaging en het plezier is meer waard dan die 400 Gulden!
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert