Oud-Hollandse keuken: huzarensalade

Door AsmaysRecepten gepubliceerd in Asmay's Recepten

46ebcc516076418eeb4c162578736237_medium.Een welbekende salade in de Nederlandse keuken is de huzarensalade. Hoewel het recept ervan al veel ouder was, werd deze koude schotel vooral vanaf medio 19e eeuw bijzonder populair bij feestjes en partijen. Het was destijds zelfs steevast het hoogtepunt van … Oudejaarsavond!

De huzarensalade werd dan vaak gevormd tot de ronde wijzerplaat van een klok (met wijzers van bijvoorbeeld staafjes winterpeen of sprieten bieslook) en er werd pas van gegeten om middernacht. Overigens ook bij de viering van Sinterklaas kwam de huzarensalade destijds geregeld als showstuk op tafel, bijvoorbeeld in de vorm van het gezicht van Sinterklaas of (een lichte) Zwarte Piet. 8e0f82bdfbe86aa92ff95d3cf1bfe191_medium.Later vormde de huzarensalade een vast onderdeel van een koud buffet en, weer later, ook van een picknick. Sinds het eind van de 20e eeuw is de huzarensalade echteronverdiend meer en meer in onmin geraakt. Huzarensalade werd een kant-en-klaar product in de supermarkt en in de snackbar. In deze laatste gelegenheid werd de salade regelmatig als een kleffe en vette hap geserveerd bij een broodje of bij frituursels, waarna de liefde voor de huzarensalade alras bekoelde. En dat is jammer, want een zelfgemaakte huzarensalade is uitermate smakelijk.

Waar komt de naam ‘huzarensalade’ vandaan?

Waarom deze salade heet zoals hij heet, is onduidelijk. Oude verhalen gaan terug tot de Huzaren, die van origine Hongaarse ruiters waren. Zij dienden vanaf de 16e eeuw in de Keizerlijke Oostenrijkse legers, die ooit in een lange strijd waren verwikkeld met de Ottomaanse Turken. Deze ruiters trokken als vermaarde verkenners voor de troepen uit om de vijandelijke troepen in de gaten te houden. Hun moed en onverwachte aanvallen waren legendarisch (vandaar de kreet: ‘huzarenstukje’, voor een zeer vermetelijke actie). Daarbij was het natuurlijk wel zaak, dat zij zo onopgemerkt mogelijk bleven; ‘s avonds een vuurtje stoken om de goulash op te warmen was er dan ook niet bij. De Huzaren namen daarom vooraf bereide voedingsmiddelen (waarschijnlijk gekookte aardappel, ui, vlees, augurk en olie) mee, die zij ter plekke door elkaar mengden. Zo zou een bepaalde koude salade zijn ontstaan: de huzarensalade.

Maar is dit wel zo?

b0d406e0315241577a734bbf4983fca2_medium.Bijzonder daarbij is, dat deze koude schotel alleen in Nederland ‘huzarensalade’ heet. Elders in de wereld noemt men het namelijk een ‘Russische salade’ en worden de ‘huzarenstukjes’ toegedicht aan de moedige Russische kozakken. Een verschil tussen de twee salades is wel, dat de Russische salade traditioneel hardgekookte eieren bevat, terwijl dat in de Nederlandse huzarensalade oorspronkelijk niet het geval was. In Rusland zelf heet deze koude schotel overigens ‘salat Olivjé’ naar de Belgische chef Lucien Olivier, die het gerecht rond 1860 in Moskou introduceerde. En om het nog ondoorzichtelijker te maken: in Duitsland en Denemarken heet deze salade vaak ‘Italiaanse salade’ en dat zou dan weer met de kleuren ervan te maken hebben. In Nederland is en blijft het echter ‘huzarensalade’.

Huzarensalade van restjes en een beetje vers

Huzarensalade is zo’n salade, die redelijk vormvrij van inhoud is. Je kunt er bijvoorbeeld prima de restjes van een vorige warme maaltijd in verwerken. Enkele gekookte aardappelen die over zijn, een restje ham of vlees, een paar lepels van (stevige) groenten of peulvruchten (zoals bijvoorbeeld doperwten, peentjes of sperziebonen) en je hebt al een mooie basis. b90cf196e12a21d3ff3f342e7e0ab9c8_medium.Voeg daar nog een paar augurken en diverse zilveruitjes uit voorraadpotten aan toe en je bent – voor wat betreft de huzarensalade - ‘in business’! Natuurlijk kun je ook nog wat verse producten toevoegen, zoals bijvoorbeeld rauwkost (komkommer, peen, appel, radijs enz.). Hoewel hardgekookte eieren traditioneel niet in de huzarensalade horen, doe ik zelf ze er wel altijd in. Eventueel kun je plakjes ei gebruiken enkel als garnering van de salade.

Huzarensalade van blikjes of potjes uit de voorraadkast

Als je die restjes groente wellicht niet hebt, volstaat een klein blikje of potje met (gemengde) groente ook heel goed, want huzarensalade is bij uitstek een salade, die van oudsher werd bereid met producten uit de voorraadkast; huzarensalade was immers hèt gerecht voor Oudejaarsavond en vroeger waren er dan niet veel verse groenten beschikbaar. In de 19e eeuw kwamen de groenten (en soms ook het vlees) veelal uit de inmaakpotten, tegenwoordig nemen we daar een blikje of potje uit de winkel voor. Gemengde groenten, eventueel vlees uit een blikje en augurken en zilveruitjes uit potjes tafelzuur lenen zich namelijk uitstekend om in deze salade te worden verwerkt.

Huzarensalade altijd rijkelijk bedeeld met mayonaise

70c8f8ab440e4fed5097ed2918aea5a8_medium.Hoe ‘vormvrij’ de inhoud van de huzarensalade over het algemeen ook is, één ding is echter standaard en vereist: de huzarensalade bevat altijd een flinke hoeveelheid mayonaise. Deze zorgt ervoor, dat de huzarensalade allereerst goed aan elkaar blijft plakken. Ten tweede kun je de salade hierdoor goed in een bepaalde vorm modelleren en ten derde blijft de salade door het vet in de mayonaise wat langer geconserveerd. Een huzarensalade is namelijk het lekkerst als je deze minstens een dag van tevoren maakt, zodat de smaken goed kunnen mengen en intrekken. In vroeger tijden had men geen koelkast, maar hooguit een koele kelder; dat de huzarensalade enigszins geconserveerd bleef tot het moment van eten was natuurlijk heel belangrijk en zou kunnen verklaren waarom men destijds al de vette mayonaise zo rijkelijk aan de salade toevoegde.

Dit recept is, als onderdeel van de maaltijd of als onderdeel van een buffet, goed voor 2-6 personen.

Ingrediënten

  • 300e1d23ee2f623e07ecae33df419fdd61d_medium. gram gekookte aardappelen
  • 100 gram gekookte ham (als plak of in dobbelsteentjes)
  • 3-4 eieren
  • 1 kleine winterpeen
  • 1 klein blikje gemengde groente (met o.a. doperwten en maïs)
  • Augurken
  • Zilveruitjes
  • 100 milliliter zure room
  • 100 milliliter mayonaise
  • 1 theelepel mosterd82291c10e1615b63c116ab51557107b7_medium.
  • Witte peper (naar smaak)
  • Zout (naar smaak).

Garnering: paprikapoeder, veldsla.

Verder nodig: een steelpan of eierkoker, een zeef, een mes, eventueel een dunschiller, een grote schaal, een klein schaaltje.

Bereiding

5e3031ac585408c31d9e8cb689e45d64_medium.Kook de eieren in de steelpan of eierkoker hard

Maak het blikje gemengde groente open en laat het in de zeef uitlekken

Snij de augurken in plakjes, halveer de zilveruitjes en leg ze in de grote schaal

Snij de koude gekookte aardappelen in blokjes en leg ze in de grote schaal

Schil de winterpeen en snij deze in plakjes of blokjes en leg ze in de grote schaal

96eb3d730339ae729a3f47290b61744a_medium.Snij (zo nodig) de ham in blokjes en leg ze in de grote schaal

Voeg ook de uitgelekte gemengde groente toe

Verkruimel de hardgekookte eieren (of snij ze in plakken en bewaar ze voor de garnering)

Meng in een klein schaaltje de zure room, mayonaise en mosterd door elkaar

Voeg eventueel nog zout en witte peper naar smaak toe

Meng het mayonaisemengsel door de salade

dc0b3a54cb690c58a51f1310556c5e11_medium.Strooi er (voor de kleur) nog wat paprikapoeder over

Garneer met veldsla.

Variatie

Neem in plaats van gekookte ham een restje vlees of worst.

Kies voor de gemengde groente, die je het lekkerst vindt, en voeg eventueel een appel toe.

In dit recept heb ik een combinatie genomen van zure room en mayonaise. Wil je het recept zo origineel mogelijk maken, neem dan alleen mayonaise.

b9a744181c8e5aaa6e8096dfce58b692_medium.Wil je een magerder huzarensalade? Vervang (een deel van) de mayonaise door yoghurt of kwark.

Vervang de mayonaise eventueel door een minder vette optie, zoals halvanaise of yogonaise, of gebruik een vinegraitte op basis van olie en azijn (de huzarensalade zal in het laatste geval minder goed aan elkaar plakken).

In plaats van veldsla kan uiteraard ook voor een ander slasoort worden gekozen, zoals bijvoorbeeld botersla, ijsbergsla, rucola, eikenbladsla of gemengde sla.

Serveren

0a07c3163cd9f85e5be9bc7b5238eae8_medium.Serveer de huzarensalade bij de lunch.

Serveer de huzarensalade bij de picknick of de barbecue.

Serveer de huzarensalade bij een koud buffet, bijvoorbeeld op Sinterklaas- of Oudejaarsavond.

Serveer de huzarensalade als bijgerecht bij de warme maaltijd.

Eet smakelijk!

 

ASMAY.

© 2017 Foto's: Asmay, AntonPieckMuseum.nl, Coquinaria.nl, Office.microsoft.com, Pixabay.com.

 

06afe525b405aac282a6542cac2f7586_medium.Zie ook:

Finse-keuken-rosolli-(winterse-groentesalade)

Tweemaal-garnalensalade-een-Zweedse-en-een-Italiaanse-versie

Driemaal-kaki-en-geitenkaas-als-voorgerecht

Witlofsalade-met-peer-en-blauwe-schimmelkaas

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/

27/12/2017 13:24

Reacties (14) 

1
26/01/2018 18:06
leuk achtergrond verhaal, recepten zien er goed uit.
27/01/2018 08:06
Dankjewel!
1
09/01/2018 21:28
Lekker recept. De geschiedenis erachter kende ik nog niet.
1
28/12/2017 05:02
Erg lekker, mooi recept heb je hier neer geschreven en prachtige beelden erbij.
1
27/12/2017 22:35
Heerlijk! We duiken met dit recept maar weer eens in de keuken in voor Oudjaar.
1
27/12/2017 20:51
Al vaak over gehoord. Feit is inderdaad dat het in Nederland meer gekend is dan in België
1
27/12/2017 18:31
Zo leuk dit! ik heb een recept van mijn schoonmoeder, familiegeheim! traditie is ieder oudjaar rond 22.00 uur huzarensalade eten, met een klok van bietjes erop!
28/12/2017 08:07
Leuk! Helemaal volgens de oude traditie voor Oudejaarsavond.
1
27/12/2017 17:26
Zo maak ik hem ook, met een klein verschil: ik kook de winterwortel beetgaar.
Als je de eieren halveert en er bovenop legt (en eventueel nog garneert met een beetje vis) heb je 'Russisch ei',
1
28/12/2017 08:06
Dat kan natuurlijk ook, goede aanvulling!
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert