Kwanzaa, het seizoensfeest van de Afro-Amerikanen in de Verenigde Staten

Door ZiaRia gepubliceerd in Religie en levensbeschouwing

83175422cdff07623f2a0c0a3f539056_medium.Kwanzaa is een nog jonge traditie in de Verenigde Staten; het ontstond namelijk pas in 1966 en werd destijds in de decembermaand voor het eerst geïntroduceerd. Kwanzaa is een 7 dagen durende viering van de Afrikaanse cultuur en identiteit en is met name bedoeld voor het Afro-Amerikaanse deel van de bevolking. Elk jaar vindt de viering plaats van 26 december tot 1 januari.

Achtergrond van Kwanzaa

Kwanzaa is in 1966 bedacht en gecreëerd door Maulana Karenga, tegenwoordig professor in Afrikaanse studies en destijds een prominent lid van de Amerikaanse Black Panther-beweging. Het was aanvankelijk bedoeld om het Afro-Amerikaanse deel van de bevolking d64248e003f9d52662eeb10ede6e139b_medium.bewust te maken van hun oude historische en culturele achtergrond en hen een eigen identiteit te geven, waarop zij trots konden zijn. Dit was bepaald niet onbelangrijk in een periode, waarin de oorspronkelijk als slaven het land binnengekomen zwarte bevolking door de blanke Amerikanen werden gezien en behandeld als tweederangs burgers.

De naam ‘Kwanzaa’ zou volgens Karenga stammen uit het Swahili. Hoewel het grootste deel van de voorouders van de hedendaagse Afro-Amerikanen vroeger vanuit West-Afrika in de slavernij belandde, koos Karenga voor Swahili, een Oost-Afrikaanse taal, die niet alleen symbool staat voor de Pan-Afrikaanse gedachte, maar nog steeds door velen op het Afrikaanse continent wordt gesproken. Het is de Swahili-zin: matunda ya kwanzaa (hetgeen zoveel betekent als ‘de eerste vruchten van de oogst’), waaruit de naam van de viering is gedestilleerd.

Introductie van Kwanzaa

e0f5a88798f801632fa2150d7d209a74_medium.Tijdens de eerste jaren van Kwanzaa was de viering vooral bedoeld als een zwart alternatief voor het blanke Kerstfeest; Karenga noemde het christendom in die tijd een ‘blanke godsdienst, die zwarte mensen uitsloot’ en Jezus ‘een psychoot’. Toen Kwanzaa in de loop der jaren steeds meer gemeengoed werd, stelde Karenga zijn mening bij om gelovige christenen onder de blanke èn zwarte bevolking niet voor het hoofd te stoten. In 1997 stelde hij daarom, dat Kwanzaa een viering was van familie, gemeenschap en cultuur. Het zou niet langer in het leven zijn geroepen om mensen een alternatief te bieden voor de eigen godsdienst of voor religieuze vieringen, maar om aan de culturele diversiteit een viering van de zwarte identiteit toe te voegen. Vele Afro-Amerikanen vieren nu zowel Kerstmis (in de Verenigde Staten vooral gevierd op Kerstavond en eerste Kerstdag, dus 24 en 25 december) als Kwanzaa (vanaf 26 december tot 1 januari oftewel Nieuwjaarsdag).

Waarden en principes van Kwanzaa

Het was de opzet, dat de Afro-Amerikanen zich tijdens de 7 dagen van Kwanzaa zouden verdiepen in hun cultureel erfgoed en daarop de Afrikaanse tradities, waaronder de Nguzo Saba, zoveel mogelijk zouden naleven. De Nguzo Saba omvatten de zogenaamde seven principles of African Heritage (de 7 principes van het Afrikaanse erfgoed), die volgens Karenga al het goede wat de Afrikaanse levensfilosofie te bieden heeft in zich dragen.

2e335eb21892b9345644c1794644a847_medium.

Elk van de 7 Kwanzaa-dagen is gewijd aan één van de Kwanzaa-principes:

  • Umoja (eenheid): het streven en bewaren van de eenheid in de familie, de gemeenschap, de natie en onder het eigen ras.
  • Kujichagulia (zelfbewustzijn): het gevoel van eigenwaarde en trots, spreken vanuit en opkomen voor zichzelf.
  • Ujima (samenwerking en verantwoordelijkheid): gemeenschapszin en medemenselijkheid, waarbij de problemen van anderen ook onze problemen zijn, die wij tezamen zullen oplossen.
  • Ujamaa (gezamenlijke economie): opbouw en onderhoud van de bedrijven, dienstverlening en winkels, zodat de welvaart ervan te goede kan komen aan de hele gemeenschap.
  • Nia (doel): het collectieve doel om de gemeenschap op te bouwen en daarbij de traditionele waarden in ere te herstellen.
  • Kuumba f6d5e78a9afd7d96e020fc9e300c4e85_medium.(creativiteit): om altijd alles te doen wat mogelijk is, om de gemeenschap mooier, welvarender en heilzamer te maken en achter te laten dan hij was.
  • Imani (vertrouwen): om met hart en ziel te geloven in ouders, leraren, leiders, de natie, en gerechtigheid in en overwinning op alle worstelingen in het leven.

Gevierd wordt Kwanzaa in ieder geval met familie en gemeenschap en met zang en dans.

Gebruiken tijdens Kwanzaa

Families, die Kwanzaa op de traditionele manier willen vieren, dragen tijdens deze feestdagen kleurige, typisch Afrikaanse kleding. Voor de vrouwen zijn dat meestal vrolijk gekleurde en bont bedrukte wijde kaftans, voor de mannen zijn dat idem dito dashiki’s (wijde shirts met een V-hals) op een lange broek. Vaak dragen mannen nog een randloze kufi, een hoofddeksel dat veel wordt gedragen in Islamitische gemeenschappen in Afrika. De dagelijkse begroeting tijdens Kwanzaa is: Habari gani? (Swahili voor "Hoe gaat het met je?").

Symboliek van Kwanzaa

534daf392bd77464c76053dcfbf8d011_medium.Het getal 7 is de sleutel van Kwanzaa: er zijn 7 dagen, 7 principes, 7 symbolen en zelfs de naam bestaat uit 7 letters. De 7 feestelijke symbolen van Kwanzaa beginnen met de Mkeka, de mat waarop de andere symbolen worden uitgestald. Dit zijn de Kinara (kandelaar voor 7 kaarsen) en de Mishumaa Saba (7 kaarsen in rood, zwart en groen), Mazo (oogst, meestal vers fruit of groente) en Muhindi (maïskolven), die staan voor een feestelijke, gezamenlijke maaltijd. Daarnaast zijn er nog een Kikombe cha Umoja (een gemeenschappelijke kelk of kom om shukrani oftewel dank te zeggen aan de voorouders) en voor het feestelijke hoogtepunt: de uitwisseling van Zawadi (geschenken). Verder kunnen nog andere zaken worden toegevoegd, zoals een Nguzo Saba-afbeelding (met alle 7 principes uitgeschreven), een bendera (rood-zwart-groene vlag) en Afrikaanse boeken en/of kunst.

ec6200961b677eaab7ccf36f760a67b9_medium.De Kinara en de Mishumaa Saba staan dagelijks centraal: er zijn 3 rode, 1 zwarte en 3 groene kaarsen en elke Kwanzaa-dag wordt er één kaars aangestoken, te beginnen met de zwarte kaars. Ook de kleuren hebben een symbolische betekenis: zwart staat voor de Afrikaanse mens, rood voor het edele bloed dat hen verbindt en groen voor het vruchtbare land van Afrika.

(Bijzonder is overigens, dat maïs – een belangrijk onderdeel van de symbolische uitstalling – van oorsprong geen Afrikaans gewas was; pas vanaf 1500 werd maïs door de Spanjaarden vanuit Mexico naar onder meer Afrika vervoerd en daar aangeplant. Tegenwoordig is maïs één van de belangrijkste gewassen op het Afrikaanse continent.)

Overeenkomsten van Kwanzaa met andere vieringen

f92e561e5c902993a48b90cdf7e36716_medium.Voor wat de bij Kwanzaa gebruikte symbolen betreft, lijken veel ervan al dan niet opzettelijk op die van feesten en vieringen uit andere culturen. Zo doen de maïskolven, de feestmaaltijd en de vaak daarbij geserveerde zoete aardappelen (yams) al snel denken aan het Amerikaanse Thanksgiving of aan het Yam-festival in Ghana en Nigeria. De traditionele kandelaar met 7 kaarsen lijkt erg veel op de 7-armige menora van het Joodse Chanoeka, terwijl het uitwisselen van geschenken – zij het enige dagen later – gelijk is aan het geven van cadeaus met Kerstmis. Hierdoor kan het Kwanzaa-feest eigenlijk door blank en zwart, in vele culturen, over de gehele wereld naadloos worden ingepast in de eigen cultuur en tradities.

Viering van Kwanzaa steeds populairder wereldwijd

Hoewel de viering van het nieuwe feest in het begin beperkt bleef tot vooral militante Afro-Amerikanen en hun families, spreidde de faam ervan zich langzaam maar zeker uit. Vanaf de jaren 1990 viel Kwanzaa al ten prooi aan de commercie, toen in 1992 de eerste Hallmark Kwanzaa-kaarten op de markt kwamen.

20ef3258c59e10ac2ae6c61bac3e02f1_medium.Een andere reden voor de stijging in populariteit is waarschijnlijk de aandacht van prominente zwarte èn blanke Amerikanen voor het feest. Zo was de bekende schrijfster Maya Angelou in 2009 de verteller in een documentaire over Kwanzaa, getiteld The Black Candle. Presidenten Bill Clinton (Democraat) en George W. Bush (Republikein) erkenden het feest officieel. In het tv-kinderprogramma Sesame Street werd er aandacht aan besteed en ook andere celebrities vieren tegenwoordig met hun familie openlijk Kwanzaa, zoals bijvoorbeeld tv-ster Oprah Winfrey, actrice Angelina Jolie, rapper Chuck D en kunstenares Synthia Saint James. De laatstgenoemde ontwierp in 1997 de eerste Kwanzaa-postzegel (links) en mocht dat voor het 50-jarig jubileum in 2016 (rechts) nog eens overdoen.

0428da663692d1810fc218949552efab_medium.998592a6d4ef9ae42d2ac0a3f24fd584_medium.

 

 

 

 

 

Van lieverlee verspreidde Kwanzaa zich ook over de grenzen: de zwarte bevolking in onder meer Canada, Jamaica, Groot-Brittannië en Frankrijk voelde zich aangesproken door de viering van de eigen identiteit met Afrikaanse wortels. Ook in Brazilië wordt Kwanzaa gevierd, maar is daar synoniem geworden van de Braziliaanse Zumbi dos Palmares-dag op 20 november, de herdenkingsdag voor één van de eerste verzetstrijders tegen de slavernij in het land.

d2e4d48b0d7553db0528e035a2e0a91e_medium.Naar schatting wordt Kwanzaa in de Verenigde Staten door ongeveer 30 miljoen mensen gevierd, waaronder een toenemend aantal niet-Afro-Amerikanen. Met de Kwanzaa-vierders wereldwijd zouden daar waarschijnlijk nog een paar miljoen bijkomen. Het feest staat dus nog in de kinderschoenen, maar zal zeker nog verder aan betekenis winnen, “going onwards and upwards”.

Joyous Kwanzaa!

 

Verteld door:

© ZiaRia.

(2017) Foto's: Office.microsoft.com, Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

5a7f41eeceb1c75338561173762342c3_medium.Kijk voor andere artikelen en verhalen eventueel ook eens naar:

Chanoeka-het-Joodse-feest-van-de-lichtjes

Tradities-rond-Kerstmis-in-de-Verenigde-Staten-(1)-Santa-Claus-en-Chris-Cringle

Tradities-rond-Kerstmis-in-de-Verenigde-Staten-(2)-The-Elf-on-the-Shelf

Tradities-rond-Oud-en-Nieuwjaar-knallend-het-jaar-uit!

Of lees verder op:

https://tallsay.com/ziaria of

https://ziariasblog.wordpress.com/

 

25/12/2017 13:56

Reacties (10) 

1
28/12/2017 05:26
Heel interessant!
1
26/12/2017 13:02
Boeiend
2
25/12/2017 21:26
Eigenlijk is het niet in de VS maar in begin zestiger jaren van de vorige eeuw in Jamaica ontstaan. Karenga heeft het, naar wat ik er ooit over hoorde, indertijd opgepikt in Kingston-Jamaica en het als een item voor de Black Panter beweging mee naar de VS genomen en het vervolgens onder de zwarte bevolking van de VS populair gemaakt. Het z.g.n. feest wordt overigens in Jamaica heel anders, vooral veel zwaarder politiek getint, gevierd in vergelijking met de VS.
26/12/2017 04:16
Dank voor de aanvulling; ik heb dat overigens zelf nergens kunnen vinden.
3
25/12/2017 15:23
Toe maar, meteen zeven dagen feest. Je mag toch wel hopen dat er in die week ook gewerkt wordt?
2
26/12/2017 04:15
De Amerikanen zitten niet zo dik in de vrije dagen en omdat voor Kwanzaa officieel geen vrijaf wordt gegeven, zal dat zeker wel.
1
25/12/2017 14:57
Helemaal niet gek, deze viering van de Afrikaanse identiteit in de Verenigde Staten (en naar het zich laat aanzien, ook in andere delen van de wereld). En dat terwijl dit feest - voor zover ik weet - in Afrika nog totaal onbekend is.
1
ZiaRia tegen Oxalis
25/12/2017 14:58
Ja, dat is inderdaad wel apart.
2
25/12/2017 14:54
Nog niet eerder van gehoord. Leuk en leerzaam stuk.
2
25/12/2017 14:53
Interessant om te lezen hoe zo'n nieuwe traditie tot stand is gekomen. Ook een leuke periode om te vieren, tussen Kerstmis en Nieuwjaar.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert