Uren, dagen, maanden, jaren (4) wanneer begint een nieuw jaar eigenlijk echt?

Door Asmay gepubliceerd in Wetenschap en onderwijs

cd737a9172347b280c66eb204faebd75_medium.Tegenwoordig zijn we gewoon, dat het nieuwe jaar over de hele wereld op 1 januari begint. Maar zo vanzelfsprekend is dat eigenlijk niet.

Het systeem van de tijdsaanduiding van een aards jaar dat ‘kalender’ wordt genoemd, stamt overigens af van het Romeinse/Latijnse kalendae, waarmee in de Oud-Romeinse tijd de eerste dag van een nieuwe maand werd aangeduid.

Achtergrond van de kalender

Zolang er mensen op aarde rondlopen, lijkt er enige vorm te zijn geweest van het bijhouden van de tijd in dagen en seizoenen. Toen men later de verandering van de hemellichamen begon op te merken en bij te houden, kwam in een aantal oude beschavingen een tijdsaanduiding tot stand volgens de omloop van de maan (maanjaar) of van de zon (zonnejaar).

Wanneer begint een nieuw jaar?

af4bdb468b994c1fe50fd62bff88b686_medium.Het kiezen van één dag, waarop de nieuwe jaarcyclus (de baan van de aarde om de zon) weer begon, was echter niet zo eenvoudig of vanzelfsprekend. Met zoveel mensen, landen en rijken, verspreid over de hele wereld, waren niet alleen de kalenders zeer verschillend, maar ook de dag waarop een nieuw jaar startte. Vaak was dit mede afhankelijk van de plaatselijke omstandigheden, zoals religie, klimaat en maatschappelijke behoeften. Een aantal voorbeelden:

Juliaanse en Gregoriaanse kalender

Voor Europa was het vooral de kalender, zoals die door de bezettende Romeinse troepen werd gebruikt, die maatgevend werd voor het bijhouden van de tijd. Deze Juliaanse kalender van 45 na Chr was een hervorming van de Oude Romeinse kalender, die keizer Julius Caesar - om al de onvolkomenheden daarvan - in één keer liet corrigeren (zie ook deel 3 van deze reeks). Het was ook Julius Caesar, die het nieuwe jaar voortaan liet beginnen op 1 januari in plaats van op 1 maart (de maand van de god Mars en het begin van de lente), zoals dat voorheen het gebruik was. Toch duurde het nog vele eeuwen voordat die 1e januari als Nieuwjaarsdag overal gemeengoed was. In de middeleeuwen (circa 700- 1300) was het veelal gebruikelijk om 25 december (de vermeende geboortedag van Jezus Christus) als Nieuwjaar aan te merken. Van circa 1300 tot 1600 werd Nieuwjaar weer vaak gehouden op 25 maart (de annunciatie of aankondiging van de geboorte van Jezus aan Maria door aartsengel Gabriël).

b1de7801971b2dc5f2587722cc6d5a80_medium.Het was paus Gregorius XIII, die in 1582 een aanpassing op de Juliaanse kalender invoerde, voornamelijk om de datum van het Paasfeest. De Juliaanse kalender kende namelijk wel schrikkeljaren, maar in plaats van om de vier jaar nam men elk vierde jaar als schrikkeljaar. Hierdoor week het gemiddelde kalenderjaar meer en meer af van het werkelijke zonnejaar en klopten de data voor de religieuze vieringen niet meer. Gregorius maakte hier een einde aan. Toch werd de Gregoriaanse kalender niet tegelijk en overal in Europa omarmd; het eerst de katholieke landen en pas later schoorvoetend de protestante landen. Vanaf 1600 was het grootste deel van Europa er echter wel op over gegaan, maar het anglicaanse Engeland accepteerde de wijziging bijvoorbeeld pas in 1752. Nu is de Gregoriaanse kalender de toonaangevende kalender in de modere wereld.

Oud-Chinese kalender

ee7364211d454cb9d84ccd5e53d9bc64_medium.De traditionele Oud-Chinese kalender is een zogenaamde maan-zonnekalender. Dit betekent, dat de kalender elementen van zowel de maancyclus als van de zon kent en waarbij de jaren, maanden en dagen worden vastgesteld op basis van de astronomische waarnemingen van deze twee hemellichamen. Voor de maanden wordt de cyclus van de maan – namelijk 13 manen - gevolgd, maar er zijn echter maar 12 maanden. Dit betekent, dat de Oud-Chinese kalender geen schrikkeldagen kent, maar schrikkelmaanden; in principe kan elke maand een keer de schrikkelmaand zijn. Hoewel het moderne China officieel de moderne (Gregoriaanse) kalender volgt, is de Oud-Chinese kalender nog steeds in gebruik voor het bepalen van de Oud-Chinese rituelen en feesten. Het Chinese Nieuwe Jaar begint daarbij altijd in de winter, wanneer het vroeger nog te koud was om op het land te werken. Men neemt hiervoor de tweede nieuwe maan na de zonnewende van 21 december. Dit zal dan altijd zijn 21 januari en vòòr 20 februari.

4520942ac44e8bcecd9864a53fec0fb8_medium.Voor het begin van de Oud-Chinese jaartelling wordt over het algemeen de heerschappij van de mythische Gele Keizer (circa 3000 jaar voor Chr) aangeduid. Hoewel deze kalender in China traditioneel geen opvolgende jaarnummers kent, wordt buiten China die doortelling vanaf het aangenomen startpunt wel gemaakt. Echter, verschillende stromingen en verschillende berekeningen hebben geleid tot verschillende jaartallen: 2018 zou dan zomaar kunnen overeenkomen met het Oud-Chinese jaar 4655, 4715 of 4716.

Hebreeuwse of Joodse kalender

De Hebreeuwse kalender is eveneens een zogenaamde maan-zonnekalender. Vandaag de dag wordt deze vrijwel uitsluitend gebruikt voor religieuze doeleinden en het bepalen van de aanvang van religieuze feesten. De Hebreeuwse kalender is voortgekomen uit de oude Babyonische kalender, die de jaartelling begint met de ‘creatie van de wereld’ (volgens hen 5778 jaar geleden). In de loop der tijd is die kalender echter verder ontwikkeld in samenhang met het Joodse geloof. Het Hebreeuwse jaar, dat oorspronkelijk is gebaseerd op de maancyclus, is ongeveer 11 dagen korter dan het zonnejaar van 365/366 dagen. Van oudsher werd daarom om de 19 jaar een zogenaamde Metonische cyclus toegepast. Deze cyclus is genoemd naar de Oud-Griekse astronoom Meton van Athene, die een kalender wilde opstellen met daarin zowel de cyclus van de maan om de aarde als van de aarde om de zon. In een periode van 19 jaar worden de jaren 3,5, 8, 11, 13, 16 en 19 dan schrikkeljaren, die 13 in plaats van 12 (maan-) maanden van 29 of 30 dagen bevatten. Ondanks deze correctie is het Hebreeuwse jaar toch steeds 6 minuten en 40 seconden langer dan het werkelijke zonnejaar.

003ab063e4ed18205adc748e9f1f25e6_medium.

Het Hebreeuwse kalenderjaar begint traditioneel bij zonsondergang op Rosh Hashanah, waarop de creatie van Adam en Eva (de eerste man en vrouw op aarde volgens de Hebreeuwse heilige geschriften) wordt gevierd. Over het algemeen valt Rosh Hashanah in de westerse kalender ergens in september (5778 begon bijvoorbeeld op 20 september 2017 en eindigt op 9 september 2018).

Islamitische kalender

1e241ff60f45090874a83f4dd1bfd012_medium.De Islamitische (ook wel hidjra of hegira) kalender is oorspronkelijk een maankalender, die 12 maanden bevat en dus in een jaar 354 of 355 dagen telt. Dit wordt niet gecorrigeerd, omdat dat in de Koran expliciet is verboden, waardoor het Islamitische jaar jaarlijks 10 dagen inloopt op het werkelijke zonnejaar. Tegenwoordig wordt deze kalender vooral gebruikt om de data vast te stellen voor specifieke religieuze feesten en rituelen, zoals bijvoorbeeld de ramadan (vastentijd), het suikerfeest en de juiste tijd voor een pelgrimage naar Mekka. De Islamitische kalender heeft als beginpunt het jaar, waarin de hidjra of hegira plaatsvond: de emigratie van de profeet Mohammed van Mekka naar het tegenwoordige Medina en de vestiging aldaar van de eerste Moslim-gemeenschap. (Dit zou in de westerse jaartelling op 15 of 16 juli 622 zijn geweest.)

Het Islamitische Nieuwjaar begint op de eerste dag van de eerste maand (Muharram). Over het algemeen wordt die dag (en de rest van de kalender) gebaseerd op astronomische waarnemingen en berekeningen van de maancyclus. Het Islamitische jaar 1439 loopt hierdoor van 21 september 2017 tot 10 september 2018.

Tot slot

Zoveel mensen, zoveel zinnen, zoveel kalenders. Maar wanneer je het ook viert, gelukkig Nieuwjaar!

44a900a751329eb0e9ecc257554bf775_medium.

 

ASMAY.

© 2017 Foto's: Asmay, Office.microsoft.com, Pixabay.com.

 

6b9603930c2131b30cf745e39ea0445a_medium.Zie ook:

Uren-dagen-maanden-jaren-(1)-waarom-telt-een-uur-60-minuten?

Uren-dagen-maanden-jaren-(2)-waarom-zitten-er-7-dagen-in-een-week?

Uren-dagen-maanden-jaren-(3)-waarom-duren-niet-alle-maanden-even-lang?

December-een-maand-vol-bijzondere-dagen

Oud-en-Nieuw-in-één-zin

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

21/12/2017 13:58

Reacties (6) 

1
28/12/2017 17:34
Erg mooi, en zo zie je maar...altijd verschil!
1
21/12/2017 18:55
Zoveel culturen zoveel zinnen...
Mooi artikel!
1
21/12/2017 14:43
Een verscheidenheid aan kalenders en dit zijn er maar een paar, die nu nog door vele mensen worden gevolgd. Ik hou me maar aan die van Gregorius.
1
Asmay tegen ZiaRia
21/12/2017 14:44
Ik ook!
1
21/12/2017 14:41
Leuk om te weten.
1
21/12/2017 14:40
Interessant om te lezen, kalenders wereldwijd in vogelvlucht.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert